I, q. 62, a. 6
Czy aniołowie dostąpili łaski i chwały w stosunku do ilości swych darów przyrodzonych
Zarzut pierwszy. Wydaje się, że aniołowie nie dostąpili łaski i chwały w stosunku do ilości swych darów przyrodzonych. Łaskę bowiem daje się tylko z woli Boga. Zatem i ilość łaski zależy od woli Boga, a nie od ilości darów przyrodzonych.
Zarzut drugi. Oprócz tego wydaje się, że bliższym jest łaski czyn człowieka niż natura; czyn ludzki bowiem przygotowuje do łaski. Lecz łaska nie jest z uczynków, jak powiedziano (Rz 11, 6). O wiele więc mniej zależy ilość łaski w aniołach od ilości darów przyrodzonych.
Zarzut trzeci. Oprócz tego człowiek i anioł zarówno są przeznaczeni do szczęśliwości, lub łaski. Lecz człowiekowi nie daje się więcej łaski według stopnia darów przyrodzonych. Zatem także i aniołowi się nie daje.
Lecz przeciwnym temu jest, co mówi Magister w III dist. II Sent., że ci aniołowie, którzy stworzeni zostali z subtelniejszą naturą i przenikliwszą mądrością, otrzymali także większe dary łaski.
Odpowiadam, że jest rzeczą rozumną przypuszczać, że aniołowie otrzymali dary łaski i doskonałość szczęśliwości odpowiednio do stopnia darów przyrodzonych. Uzasadnić zaś można to dwojako. Po pierwsze mianowicie ze strony samego Boga, który przy pomocy porządku Swej Mądrości ustanowił różne stopnie w naturze anielskiej. Jak zaś uczynił Bóg naturę anielską, by dostąpiła łaski i szczęśliwości, tak wydaje się także, że stopnie natury anielskiej są przyporządkowane różnym stopniom łaski i chwały; jak na przykład, gdy budowniczy wygładza kamienie, celem wystawienia domu, z tego samego, iż niektóre z nich obrabia piękniej i odpowiedniej, wydaje się, że przeznacza je do szlachetniejszej części domu. Tak więc wydaje się, że Bóg, tych aniołów, których ustanowił w wyższej naturze, przeznaczył do wyższych darów łask i większej szczęśliwości. Po drugie ukazuje się to samo ze strony samego anioła. Anioł bowiem nie jest złożony z różnych natur, tak, że skłonność jednej natury hamuje lub opóźnia pęd drugiej, jak się to przydarza u człowieka, w którym skłonność części zmysłowych albo opóźnia albo przeszkadza poruszeniu części umysłowej. Gdy zaś nie ma niczego co opóźnia lub przeszkadza, natura porusza się całą swą mocą. I stąd jest rozumnym przypuszczać, że aniołowie, którzy posiadali wyższą naturę, zwrócili się także silniej i skuteczniej do Boga. To zaś zdarza się także u ludzi, że według natężenia zwrócenia się ku Bogu, daje się im większą łaskę i chwałę. Stąd zdaje się, że aniołowie, którzy posiadali większe dary przyrodzone, mieli więcej łaski i chwały.
Odpowiedź na pierwszy zarzut. Jak łaska jest tylko z woli Boga, podobnie i natura anielska. A jak wola Boża przeznaczyła naturę do łaski, tak i stopnie natury do stopnia łaski.
Odpowiedź na drugi zarzut. Czyny stworzenia rozumnego pochodzą od niego, lecz natura jest bezpośrednio od Boga. Stąd zdaje się, że łaski udziela się raczej odpowiednio do stopnia natury, niż z uczynków.
Odpowiedź na trzeci zarzut. Inaczej jest różnorodność darów przyrodzonych w aniołach, różniących się gatunkiem, a inaczej w ludziach, różniących się tylko liczebnie. Różnica gatunkowa bowiem pochodzi od celu, a różnica liczbowa pochodzi od materii. W człowieku jest też coś, co może przeszkadzać lub opóźniać poruszenie natury umysłowej, a tego nie ma w aniołach. Stąd argument nie odnosi się jednakowo do anioła i do człowieka.
Przekład: Summa teologiczna, Kraków 1927 do 1933, tłumaczona staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.