I, q. 62, a. 7
Czy w aniołach błogosławionych pozostaje poznanie przyrodzone i miłość przyrodzona
Zarzut pierwszy. Wydaje się, że w aniołach błogosławionych nie pozostaje poznanie przyrodzone i miłość przyrodzona. Jak bowiem powiedziano w (1 Kor 13, 10): gdy przyjdzie, co jest doskonałego, co jest po części, zniszczeje. Lecz miłość przyrodzona i poznanie przyrodzone, są niedoskonałe odnośnie do poznania i miłości błogosławionej. Zatem gdy nadejdzie szczęśliwość, ustanie naturalne poznanie i naturalna miłość.
Zarzut drugi. Oprócz tego, gdzie wystarcza jedno, drugie istnieje zbytecznie. Lecz w aniołach błogosławionych wystarcza poznanie i miłość chwały. Byłoby zatem zbytecznym, by w nich pozostało poznanie i miłość naturalna.
Zarzut trzeci. Oprócz tego ta sama możność nie ma dwóch czynów równocześnie, jak i jedna linia nie kończy się z tej samej strony w dwóch punktach. Lecz aniołowie błogosławieni są zawsze w czynie poznania i miłości błogosławionej, szczęśliwość bowiem nie zasadza się na stanie, lecz na czynie, jak powiedziano w I Ethic, (cap. VIII). Zatem nie może być nigdy u aniołów poznania i miłości przyrodzonej.
Lecz przeciwnie, jak długo pozostaje jakaś natura, tak długo pozostaje jej działanie. Lecz szczęśliwość nie usuwa natury, skoro jest jej doskonałością. Zatem nie usuwa naturalnego poznania i miłości.
Odpowiadam, że w aniołach błogosławionych pozostaje poznanie i miłość przyrodzona. Jak się bowiem do siebie mają początki działań, tak się też mają i same działania. Jasnym jest zaś, że naturę przyrównuje się do szczęśliwości jak coś pierwszego do czegoś drugiego, gdyż szczęśliwość dodaje się do natury. Zawsze zaś należy zachować pierwsze w drugim. Stąd musi natura być zachowaną w szczęśliwości. I podobnie musi czyn natury być zachowany w czynie szczęśliwości.
Odpowiedź na pierwszy zarzut. Dodana doskonałość usuwa przeciwną sobie niedoskonałość. Niedoskonałość zaś natury nie przeciwstawia się doskonałości szczęśliwości, lecz jest jej podłożem; tak jak niedoskonałość możności jest podłożem doskonałości formy, a forma nie usuwa możności, lecz usuwa ją brak, który jest przeciwny formie. I podobnie także niedoskonałość naturalnego poznania nie przeciwstawia się doskonałości poznania chwały, nic bowiem nie przeszkadza poznawać coś równocześnie różnymi środkami, jak można poznawać coś równocześnie sposobem prawdopodobnym i dowodzącym. I podobnie może anioł równocześnie poznawać Boga przez istotność Boga, co jest właściwością poznania w chwale, i przez własną istotność, co jest właściwością poznania naturalnego.
Odpowiedź na drugi zarzut. Te rzeczy, które należą do szczęśliwości, wystarczają same przez się. Lecz do tego, by zaistniały, wymagają uprzednio rzeczy naturalnych. Żadna bowiem inna szczęśliwość nie istnieje sama przez się, jak tylko szczęśliwość niestworzona.
Odpowiedź na trzeci zarzut. Dwa działania nie mogą równocześnie należeć do jednej możności, chyba, że jedno jest podporządkowane drugiemu. Poznanie zaś i miłość naturalna podporządkowane są poznaniu i miłości chwały. Stąd nic nie przeszkadza, by w aniele istniało równocześnie i poznanie i miłość naturalna, oraz poznanie i miłość chwały.
Przekład: Summa teologiczna, Kraków 1927 do 1933, tłumaczona staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.