Przejdź do treści
Chrześcijańska Rzeczywistość

I, q. 63, a. 2

Czy w aniołach może istnieć tylko grzech pychy i zazdrości

Zarzut pierwszy. Wydaje się, że w aniołach nie może istnieć jedynie grzech pychy i zazdrości. Ktokolwiek bowiem popada w upodobanie w jakimś grzechu, może popadać w ten grzech. Lecz szatani mają upodobanie nawet w nieczystościach grzechów cielesnych, jak mówi Augustyn II de Civ. Dei. Zatem w aniołach mogą być także grzechy cielesne.

Zarzut drugi. Oprócz tego, jak pycha i zazdrość są grzechami duchowymi, tak i lenistwo, chciwość i gniew. Lecz grzechy duchowe są właściwością ducha, tak, jak grzechy cielesne, ciała. Zatem nie tylko pycha i zazdrość mogą istnieć w aniołach, lecz także lenistwo i chciwość.

Zarzut trzeci. Oprócz tego, według Grzegorza w Moralibus rodzi się z pychy wiele wad i podobnie z zazdrości. Przyjąwszy zaś przyczynę, przyjmuje się skutek. Jeśli więc mogą w aniołach istnieć pycha i zazdrość, z tego samego powodu mogą w nich istnieć i inne wady.

Lecz przeciwnym jest co mówi Augustyn, XIV księga de Civ. Dei, że szatan nie jest cudzołożcą ani pijakiem, ani niczym podobnym, jest jednak pyszny i zazdrosny.

Odpowiadam, że jakiś grzech może być w kimś dwojako; jednym sposobem odnośnie do winy, drugim sposobem odnośnie do upodobania. Co do winy, wszystkie grzechy zdarzają się u szatanów, przywodząc bowiem ludzi do wszystkich grzechów, winni są wszystkich grzechów. Co do upodobania zaś, mogą być w złych aniołach tylko te grzechy, do których upodobanie może się zdarzyć u duchowej natury. Nie przydarza się zaś, by natura duchowa miała upodobanie w dobrach, które są swoistymi ciału, ale w tych, które można znaleźć w rzeczach duchowych. Każda rzecz bowiem ma upodobanie tylko w tym, co w pewien sposób odpowiadać może jej naturze. W dobrach zaś duchowych nie może być grzechu, gdy ktoś ma w nich upodobanie, chyba przez to, że w takim upodobaniu nie zostaje zachowany przepis przełożonego. I na tym polega grzech pychy, by w tym co jest należne, nie poddawać się przełożonemu. Stąd pierwszy grzech anioła nie może być inny jak pycha.

Lecz w następstwie tego, mogła być w nich także zazdrość. Z tego samego bowiem powodu upodobanie dąży do czegoś, czego pożąda, dla którego sprzeciwia się czemuś przeciwnemu. Zazdrosny zaś o tyle boleje nad dobrem drugiego, o ile uważa, iż dobro czyjeś jest przeszkodą do jego dobra. Lecz cudze dobro można było uważać za przeszkodę do dobra pożądanego przez złego anioła tylko o tyle, o ile pożądał on szczególnej znamienitości; która to szczególność ustaje przez znamienitość kogoś drugiego. I dlatego po grzechu pychy nastąpił w aniele grzeszącym grzech zazdrości, przez który smucił się z dobra człowieka i podobnie ze znamienitości Boga, według tego, że Bóg używa szatana przeciw jego woli ku chwale bożej.

Odpowiedź na pierwszy zarzut. Szatani nie mają upodobania w sprośnościach grzechów cielesnych, jakoby sami mieli upodobanie w rozkoszach cielesnych, lecz wszystko to pochodzi z zazdrości, że we wszystkich grzechach ludzi mają upodobanie, o ile są one przeszkodą do dobra człowieka.

Odpowiedź na drugi zarzut. Chciwość, o ile jest grzechem szczególnym, jest nieumiarkowanym pożądaniem rzeczy doczesnych, używanych w życiu ludzkim, które można ocenić pieniędzmi; i w tych nie mają szatani upodobania, jak i nie mają upodobania w rozkoszach cielesnych. Stąd nie może być w nich chciwości we właściwym znaczeniu. Lecz jeśli chciwością nazywa się wszelką nieumiarkowaną pożądliwość posiadania jakiegokolwiek dobra stworzonego, w tym znaczeniu chciwość zawiera się w pysze, która znajduje się w szatanach. Gniew zaś jest połączony z pewną namiętnością, jak i pożądliwość. Stąd nie może być w szatanie, chyba przenośnie. Lenistwo zaś jest pewnym smutkiem, przez który człowiek staje się opieszałym w czynach duchowych z powodu trudu cielesnego, a tego nie ma w szatanach. I tak jest oczywistym, że tylko pycha i zazdrość są czysto duchowymi grzechami, które mogą zdarzać się u szatanów, jednak w ten sposób, że zazdrości się nie uważa za namiętność, lecz za wolę opierającą się dobru drugiego.

Odpowiedź na trzeci zarzut. Pod zazdrością i pychą, o ile się je przyjmuje w szatanach, objęte są wszystkie grzechy, które od nich pochodzą.

Przekład: Summa teologiczna, Kraków 1927 do 1933, tłumaczona staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.