Przejdź do treści
Chrześcijańska Rzeczywistość

I, q. 68, a. 3

Czy sklepienie oddziela wody od wód

Zarzut pierwszy. Wydaje się, że sklepienie nie oddziela wody od wód. Do jednego bowiem gatunkowo ciała należy jedno miejsce. Lecz każda woda jest dla każdej wody tym samym gatunkowo, jak mówi Filozof (Topic. I). Nie należy więc odróżniać wód od wód, odnośnie do miejsca.

Zarzut drugi. Jeśli się powie, że te wody, które są ponad sklepieniem, są innego gatunku niż wody będące popod sklepieniem, można przeciwnie powiedzieć: To co jest gatunkowo różne, nie musi mieć coś innego odróżniającego je. Jeśli więc wody, wyższe i niższe, różnią się gatunkowo, nie oddziela ich od siebie sklepienie.

Zarzut trzeci. Oprócz tego wydaje się, że to oddziela wody od wód, co z każdej strony wód dotyka; jak na przykład, gdyby się wystawiło mur w środku rzeki. Jasnym jest zaś, że niższe wody nie dosięgają aż do sklepienia. Zatem sklepienie nie oddziela wód od wód.

Lecz przeciwnym jest, co powiedziano Ks. Rodz. (Rdz 1, 6): Niech się stanie sklepienie między wodami, a niech przedziela wody od wód.

Odpowiadam, że ktoś powierzchownie badając dosłowny tekst Księgi Rodzaju, mógłby powziąć wyobrażenie, podobne do twierdzeń niektórych starożytnych filozofów. Przyjmowali bowiem niektórzy, że woda jest jakimś ciałem nieskończonym, i początkiem wszystkich innych ciał. A ten ogrom wód można przyjąć w nazwie głębokości, gdy się mówi, że ciemności zalegały nad głębokością. Przyjmowali oni także, że nie wszystkie rzeczy cielesne, zawarte są pod niebem, które dostrzegamy zmysłami, lecz że ponad niebem jest nieskończone ciało wód. I tak mógłby ktoś powiedzieć, że sklepienie nieba oddziela wody zewnętrzne od wód wewnętrznych, to znaczy od wszystkich ciał, które są zawarte popod niebem, a za ich początek przyjmowano wodę. Ponieważ jednak można udowodnić, że to zdanie jest fałszywe, nie należy twierdzić, że to jest znaczenie Pisma św.

Lecz należy zważyć, że Mojżesz przemawiał do prostego ludu i zniżając się do jego poziomu, przedstawiał mu tylko te rzeczy, które są oczywiste dla zmysłów. Wszyscy zaś, nawet najprostsi ludzie, dostrzegają zmysłami, że ziemia i woda są ciałami. Nie wszyscy zaś dostrzegają, że powietrze jest ciałem; do tego stopnia, że nawet niektórzy filozofowie powiedzieli, że powietrze jest niczym, i nazywali próżnią przestrzeń napełnioną powietrzem. I dlatego Mojżesz wyraźnie wspomina wodę i ziemię, powietrza zaś nie nazywa wyraźnie, aby czegoś niezrozumiałego nie przedstawić prostaczkom. By jednak podać prawdę tym, którzy są zdolni ją przyjąć, pozwala się domyślać w słowach: ciemności zalegały nad głębokością, że istnieje powietrze, tak, jakby ono wodzie towarzyszyło; można przez to zrozumieć, że nad powierzchnią wody jest jakieś ciało przezroczyste, będące podmiotem światła i ciemności.

Czy więc pod sklepieniem rozumiemy czy to niebo, w którym są gwiazdy, czy to przestrzeń powietrza zapełnionego chmurami, właściwym jest powiedzenie, że sklepienie rozdziela wody od wód, w tym znaczeniu, że przez wodę oznacza się materię nieuformowaną, albo też rozumiejąc pod nazwą wód wszystkie ciała przezroczyste. Niebo gwiaździste bowiem oddziela niższe ciała przezroczyste od wyższych. Niebo zaś napełnione chmurami oddziela wyższą część powietrza, w której powstają deszcze i tym podobne zjawiska, od niższej części powietrza, łączącej się z wodą i oznaczonej nazwą wód.

Odpowiedź na pierwszy zarzut. Jeśli pod sklepieniem rozumie się niebo gwiaździste, wyższe wody nie są gatunkowo tym samym, co niższe. Jeśli zaś pod sklepieniem rozumie się powietrze, w którym są chmury, wtedy i te i tamte wody są tego samego gatunku. I wyznaczone są wodom dwa miejsca, choć nie w tym samym celu; lecz wyższe miejsce jest miejscem powstawania wód, niższe zaś miejsce jest miejscem ich spoczynku.

Odpowiedź na drugi zarzut. Jeśli się przyjmuje wody gatunkowo różne, mówi się, że sklepienie oddziela wody od wód, nie jako przyczyna oddzielająca, lecz jako kres tych i tamtych wód.

Odpowiedź na trzeci zarzut. Mojżesz z powodu niewidoczności powietrza i podobnych ciał, obejmuje wszystkie takie ciała nazwą wody. I tak jest jasnym, że wody w jakimkolwiek się je bierze znaczeniu, są z każdej strony sklepienia.

Przekład: Summa teologiczna, Kraków 1927 do 1933, tłumaczona staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.