Skip to content
Christian Reality

✠

Acta Sanctorum · Volume II · Volume II

Appendix to January 13

AD XIII JANUARII

Contents (3)
  1. De s. Leontio ep.
  2. De s. Hilario ep.
  3. De b. Godefrido Capenberg.

Pag. 35, col. 1, inter Omissos post S. Januarii translationem, adde S. Victor et S. Candidus Martyres e legione Thebæa, Walciodori ad Mosam in Belgio coluntur, quod hoc die illuc eorum translatæ sint reliquiæ: quamquam Arnoldus Raissius in Auctario ad Molani Natales xvi Januarii eam translationem consignet. De omnibus Thebæis, ac præsertim eorum Duce S. Mauricio, agemus DE S. POTITO M.

Pag. 46, post primum hymnum, annotationem a sic restitue Erant perquam incorrecte editi hi hymni cum toto officio Auctor videtur esse Angelus Fagius Sangrinus; nam lib. 3, Carninum duas habet de S. Potito odas, priorem constantem dimetris jambicis, e qua tertius hic et sectus hymnus excecpti; alteram Sapphicam, e qua secundus et nonus. Videntur et celeri ab eodem esse auctore, in gratiam sanctimonialium S. Potiti, compositi.

Pag. 47, col. 1, hymn. 6, stroph. 5, vers. 2, plenis oliva lampadis, corrige, olivo.

DE S. AGRITIO EP. TREVIR.

Pag. 34, col. 2, nu. 3, lin. 4, hic damus; adde cum MS. monasterii Bodecensis Canonicor. regul. collatam; in quo post vitam S. Helenæ sequebatur, itaque cum ea cohærebat, ut pars altera ejusdem historiæ videretur.

Pag. 55, num. 5, lin. 10, post, supputandorum rationem, adde Joannes Scheckmannus in Medulla gestorum Trevirensium scribit anno Christi 342, Constantii 2, obiisse S. Agricium, cum sedisset annos 9. Quæ ex dictis refelluntur.

Pag. 60, col. 1, cap. 6, nu. 26, lin. 5, post sublimavit, adde ex MS. Bodecensi Qui Trevirorum episcopatus jus apostolatus non immerito obtinebit, quamdiu solum beatissimi Eucharii, non solum sui sed et totius orbis Gallici revera Apostoli, corpus fovebit: nam etsi ceteris gentibus non fuit Apostolus, nobis autem fuit et est; quippe qui et de LXXII Domini discipulis unus scitur fuisse, et dona Paracliti Spiritus cum ceteris Apostolis in cœnaculo legitur suscepisse.

Ibidem col. 2, post cap. 6, adde b Post illa verba nu. 26, baculi sustentatione non utitur, addit codex Bodecensis: Si enim Ecclesia Aquilegiensis propter Hermagoram Marci Evangelistæ discipulum nimirum obtinuit patriarchatum, quomodo non erit potentissimus Ecclesiæ Trevericæ primatus, quæ a B. Euchario, ipsius, ut dictum est Christi discipulo, signaculum suscepit Apostolatus? Verum longe alia fuit instituendi, vel tolerandi potius, Aquileiæ patriarchatus ratio, ut alibi dictum.

Pag. 61, col. 2, n. 33, lin. 16, perpetuam fructus servat onustatem; lege ex MS. Bodecensi honestatem.

Ibidem col. 2, adde Mulla de SS. Helenæ et Constantini patria curiose disputat Michael Alfordus noster in Britannia illustrata, de quibus nos aá S. Helenæ vitam.

NOT. 14. Pag. 63, col. 2,d in fine Ita ille, adde MS. Bodecense ita habet: Debita sepelivit honorificentia, in oratorio videlicet B. Eucharii, quo ipse Pater humiliimus etc.

NOT. 14. Pag. 62 in fine col. 2 ante, Hi sunt autem, adnota sequentia ita leguntur in MS. Bodecensi: Hi sunt autem inestimabilis pretii lapides, in hujus domus muro fulgentes; Eucharius primus Trebirorum Archiepiscopus, Valerius, Maternus, Agricius, omnes isti Præsules præclari, sanctitate conspicui, hoc templum Domini non parum decorantes quamplurimum firmantes. Sunt et alii quamplurimi lapides vivi in hac civitate Dei, pretii non minoris, æqualis decoris, quorum vel nomina singulorum hic recensere supersedimus, quia laxas historiarum habenas per omnem hujus stadii decursum frustra strinxisse videremur, si modo circa ipsas, quas huic curriculo posuimus, metas moraremur. Non quippe huic opusculo moram necteremus, si unum aliquem ex tam magno Sanctorum numero, a nobis in hoc opere non tacto, laudandum susciperemus. Quapropter his qui eorum sanctitatem mirantur ad libros vitæ eorum non paucos nec modicos transmissis, non oportet considerare qualiter hoc templum Dei, quod in honore sancti Patris Eucharii qualitercumque; depinximus, valeamus ornare, sic enim typicus ille Salomon, postquam templum Domino construxerat, aureis coronis vasis pretiosis, variisque diversi generis ornamentis illud decorabat. Et nos, qui veri Salomonis templum essemus, si gemmas virtutum et sanetæ mortalitatis habitam in nobis haberemus, diligenti inquisitione consideremus, si hunc ornatum sanctitatis, quem in nobismetipsis minus sufficienter (pro dolor!) habemus in thesauris saltem nostrae, quam descripsimus, ecclesiæ invenire valeamus; ut etsi inspectori omnium Deo nostrae merito pravitatis nimirum displicemus, cum tamen exemplis Sanctorum induamur, de quorum corporali præsentia, nec non reliquiarum magnifica potentia, in Domino gloriamur, meritis et intercessione ipsorum at nos ei cui ipsi placent complacere quandoque mereamur. Acceptis ergo his, quorum mentionem nominatum attulit ratio præsentis desiderii, et his quorum vel nomina recensere brevitatis caussa placuit supersedere, vix dignas gratiarum actiones provisori omnium Deo possimus exhibere, qui sui etiam corpus amici Lazari, cum corpore sororis ipsius, scilicet Marthæ, nobis dignatus est præbere. Hæc itaque gemina nostri templi ornamenta non modica sive duo dixerimus candelabra sive vasa purissima, vel certe auream libram non parum in domo necessariam, videlicet propter justitiam, quocumque, inquam vocabulo ea notaverimus, cerfissimam de ipsis spem habere poterimus, quod quantum faciem templi hujus principaliter valent ornare, tantum vel plus faciem judicis et conscii nostri, scilicet Christi, perpetualiter sufficiunt placare: quod meritis ipsorum, nec non sancti Patris, propter quem hæc omnia suscepimus, Agricii, nos deceat deservire, qui Ecclesiam Trebericam tantorum præsidiis Sanctorum dignatus est munire, Jesus Christus Dominus noster, qui cum Patre et Spiritu sancto vivit et regnat in secula seculorum. Amen.

De s. Leontio ep.

NOT. 16. Pag. 64, col. 2, post num. 14, adde 13 Edidit Petrus Possinus noster S. Nili senioris orationem in S. Albianum, e Græco MS. Tolosano, Latine a se versam. In Notis scribit Albianum illum, qui in Nitriæ solitudine habitasse dicitur, eumdem videri, qui Palladio in Lausiaca Albinus appellatur, alibi Albanus et Albinius. Leontium autem, a quo is disciplinis monasticis eruditus, suspicatur Cæsareensem hunc esse. Quid si hunc nostrum, inquit, esse dicamus, magnum illum Cæsariensem Episcopum Leontium qui unus ex Nicænæ Synodi Patribus fuit? Nam quod ante diximus Albianum æqualem Joannis Abbatis, ejus qui Theodosio primo imperante floruit, præclare adhuc constare potest. Synodus Nycæna anno Christi 325, celebratur, fuerit cum ad eam se contulit jam a quinquiennio Præsul Leontius. Circa annum igitur Christi 318, potuit sub eo adhuc Presbytero rudimenta ponere Albianus vitæ melioris. Inde ad annum 379, quo Theodosius imperare cœpit, anni sunt 61, quot annos ab eo tempore in vivis fuisse Albianum incredibile non est, præsertim in solitario, ex quo genere plerique μαχρόειοι memorantur: quamquam cum ante Theodosii tempora diu floruerit Joannes Abbas, potuit illi συγχρονος Albianus fuisse, licet ad Theodosium non pervenerit. Porro hunc Leontium multos ad perfectam vitam instituisse, quod hic dicit Nilus, attestatur etiam Gregorius Presbyter Cæsariensis, in oratione quam scripsit in sanctos 318. Patres Concilii Nicæni. Subjungit deinde Græce et Latine testimonium Gregorii Presbyteri, quod nos jam nu. 3, retulimus; et pergit: Adduntur enim alia præclara de Leontio, quæ minus ad rem præsentem faciunt.

Ceterum hæc pauca quæ descripsimus satis conveniunt cum iis quæ de eodem, ut quidem putamus, Leontio tradit hic Nilus.

16 Fuit Leontii illius monasterium juxta Constantinopolim, ut ex S. Nilo patet: Cum igitur, inquit, se ad illos contulisset Albianus, qui apud nos non longe a civitate religiosam in monte meditantur vitam, quibus præerat B. Leontius tunc Presbyter; deinde factus etiam Episcopus, vir utriusque vitæ, activæ, inquam et contemplativæ laudæ illustris, illis adeo ipsis qui in desertis agebant perfectior; sed qui sciret etiam infirmorum infantiam perpeti, in tironum ingeniis pertractandis tritus; quod haberet inter eos quibus præerat, aliquot semper ejusmodi provectioribus admixtos. Quod ait Nilus apud nos, etc; interpretatur Possinus, et recte, in colle quopiam Constantinopoli vicino fuisse cænobium, quod Leontius regebat. Pergit Nilus: Hic noster majores quam pro tempore quo ibi fuit, progressus cum fecisset, multosque post se reliquisset, majori festinatione corripiens iter, quam illa ipsa, quam arripuerat, admoneret occasione, opus asceticae professionis illinc in Hierosolymorum regionem transfert, tum studio cognoscendi loca, in quibus et mirabilia perfecit opera et vitam egit, et mortem deinde oppetiit Dominus Jesus; tum etiam cupiditate proficiendi ex conspectu et congressu Sanctorum, qui perfectiorem illic vitam profitebantur. Deinceps narrat, ut sit in Nitriæ solitudinem profectus. Existimat Possinus, ut diximus, hunc Albianum esse, qui Albinus dicitur Palladio cap. 43, ubi se testatur cum eo versatum. Porro Alexandriam venit Palladius, ut cap. 1, testatur, secundo consulatu Theodosii Magni, id est, anno Christi 388, triennio versatus in monasteriis quæ sunt circa Alexandriam, abiit in montem Nitriæ, anno nimirum 391.

17 At cum ex S. Hieronymo in Vita S. Hilarionis constet, circa annum 328, necdum monasteria fuisse in Palæstina; qui fuerunt illi perfectioris vitæ professores, sive ἀσκούμενοι ἀνδρες, quorum congressu proficere Albianus cupiebat, circiter annum Christi 318, aut etiam ante? quis illud Leontii monasterium erexit, et quando, nondum propageto extra Ægyptum monachicæ vitæ instituto? Erat S. Hilarion cum obiit S. Antonius an. Constantii XIX, Christi CCCLVI annorum LXV, ut testatur S. Hieronymus: natus igitur anno CCXCI, venit ad Antonium cum XV esset annorum: a decimo sexto ætatis anno vixit in solitudine, cumque in ea viginti et duos annos haberet, Eleutheropolitanæ mulieri partum impetravit, mox Aristænetæ liberos sanavit: quod postquam auditum est, et longe lateque percrebuit, certatim ad eum de Syria et Ægypto populi confluebant, ita ut multi crederent in Christum, et se monachos profiterentur. Necdum enim tunc monasteria erant in Palæstina, nec quisquam monachum ante S. Hilarionem in Syria noverat. Habebat Dominus Jesus in Ægypto senem Antonium: habebat in Palæstina Hilarionem juniorem.

18 Deinde multo ante 318 Christi annum Episcopus videtur fuisse Leontius, cum ab eo Armeniorum Episcopus consecratus Gregorius, ea egerit ut XXX Septembris dicetur, quæ multorum annorum spatium requirant, et tamen ante Nicænam Synodum episcopatum reliquerit.

De s. Hilario ep.

Pag. 68, col. 2, ad nu. 31, in margine, moritur 13 Januar. 357, corrige, 367, ut in textu habetur.

Pag. 85, post num. 18, adde 19 Aliquas S. Hilarii reliquias olim in Ecclesia Remensi asservatas, et fortassis etiamnum asservari, patet ex iis quæ IV Januarii in historia translationis S. Rigoberti cap. 5, nu. 14, pag. 180, col. 1, narrantur. 20 Operæ pretium, etc.

De b. Godefrido Capenberg.

Pag. 117, col. 1, § 1, post nu. 4, adde Accepimus Ordinem celebrandi officium divinum juxta ritum Breviarii Missalisque Romani pro Ecclesiis Hispanie, excusum Madriti in typographio regio. In eo inter festa Canonicorum regularium Ordinis Præmonstratensis adnotatur xvi Septembris: Godefridi Confessoris, semiduplex.

NOT. 20. Ibidem col. 2, post nu. 10, adde uti et Sigismundus Kohellius Abbas Lucensis, qui eam ex Mosandro cum aliis aliquot vitis edidit an 1608.

NOT. 21. Pag. 118, col. 2, nu. 16, lin. 14, per aquæ intervalla, corrige per æqua intervalla.

NOT. 22. Ibidem § 3, nu. 18, lin. 13, a fine: duarum horarum longitudine. repone: duarum horarum itinere Cappenberga distans.

NOT. 23. Pag. 119, col. 1, § 18, linea penultima: Neque Susatum amplius dimidia hora abest, corrige Abest inde Susatum duarum horarum spatio, jam ab, etc.

NOT. 24. Pag. 123, post nu. 40, adde Tamen, passim apud Westphalos scalpitur pingiturque ejus imago, non Canonico habitu, sed seculari Comitum aut Militum. Visitur supra castri Capenbergensis portam antiqua et præclara illius statua, sed habitu Comitis cutaphracti, chlamyde superinjecta, pugione gladioque accincti, scuto gentilitio femori lævo innitente, crucem exiguam dextra gerens. Geminæ ejusdem rationis statuæ, ejus nimirum atque Ottonis fratris utriusque mausoleo in meditullio Chori Capenbergensis incumbunt, tænia seu diademate caput revinetæ, atque ad caput adsitæ Virginis-matris statuæ templum protensis manibus offerentes: scutaria familiæ arma ad caput ac pedes locata; leonculi custodes additi. Complures aliæ istiusmodi ea in æde amborum statuæ atque imagines visuntur; quales et in frontispicio Missalis Ecclesiæ Monasteriensis nuperrimæ Antverpiæ recusi expressæ.

NOT. 25. Ibidem col. 2, nu. 43, lin. ultima, licet sepulturæ locus ignoretur, dele, et repone in media ecclesia ante altare sanctæ Crucis.

NOT. 26. Pag. 126, col. 1, num. 37, post lîn. 6, interpone hunc versum Apocalysta datum tibi munus suscipe gratum.

NOT. 27. Pag. 128, col. 1, § 13, nu. 66, lin. antepenultima dele quæ parenthesi inclusa (olim a Widekindo Angriæ fundato, translato dein Hervordiam cum ipsius beati Ducis ossibus. Nam sunt Hervordiæ collegia tria; unum SS. Joannis et Dionysii, Canonicorum secularium; alterum Canonissarum secularium; quod sanctæ Crucis dicitur; tertium illustrium Dominarum. Primum Angria olim ad vitandas bellorum injurias, in locum tutiorem eo translatum est media ex parte, ex semisse altero Magdenburgum concessit. De hoc Albertus Grantzius Saxoniæ lib. 2, cap. 24, de Wedekindo loquens, ita scribit: ædificato in Anglaria (nunc Angriam vocant) insigni templo, instituto collegio sine fine Deo servientium, quod nunc in Hervordiam ferunt esse translatum, ibique Dominabus imperitantibus servit, plurimum ipse Christò devotus, religione profecit. At sanctæ Crucis collegium in colle suburbano situm; olim S. Mariæ, dein sanctæ Crucis, sive ad Crucem appellatum, postquam Deipara pauperi apparens patrocinium suum Abbatissæ Godesti ceterisque sanctimonialibus et loco pollicita, etiam Cruci insidens columbæ specie conspecta est, ut v Junii dicitur in vita S. Meinwerci Episcopi Paderbornensis, cujus tempore, initio nimirum undecimi seculi illud prodigium contigit. Testatur Christophorus Browerus noster in Notat. ad Vitam S. Meinwerci, licet majorum religio huic loco ob hæresis injuriam quam pridem detracta sit, manere tamen hujus miraculi et loci memoriam, vulgo AD VISIONEM nuncupatam. Anniversariæ istlic mundinæ habentur, frequentissimo hominum concursu, et Visionis retinent nomen. Tertium collegium, cujus Abbatissa in omnem Clerum juridicionem exercet, fundavit S. Waltgerus, cujus Vitam dabimus xvi Novembris. Browerus in citatis Notat. videtur tria illa collegia, aut saltem dno sanctimonialium, confudisse, eoque Crantzium non intelligit et refutat: Hine Krantzius, inquit, putat vectigalia in sanctimonialium Hervordiæ partehonem transscripta, Dominabus, ut ipse loquitur, ibidem imperitantibus servitura. Verba Crantzii dedimus: non vectigalia Angrianorum Canonicorum addicta Dominabus scribit, sed his servire aut parere ipsos Canonicos.

Pag. 137, col. 1, post cap. 12, adde f Anno MOCXXXIX, donata pars reliquiarum B. Godefridi Revoo Abbati Antverpiensis monasterii Chrysostomo vander Sterren, a Georgio Præposito Huenstadensi, et solenniter in hujus asceterii ædem, secunda die Octobris, quæ Dominica erat, translata, expositasque populi venerationi. Sunt et in SS. Cornelii et Cypriani cænobio juxta Nienoviam Flandriæ oppidum aliquæ B Godefridi reliquæ.

Pag. 139, nu. 1, lin. 10, Ecclesias, quas rexerunt, in bonis pluribus perfecerunt; corrige ex MS. Capenbergensi: Ecclesiis, quas rexerunt, in bonis pluribus profecerunt.

Ibidem nu. 2, lin. 11, ante descenderunt, repone, progeniti.

Ibid. lin. penultima post num. 2, adde ex eodem MS. Porro Ekkericus quidam potens et nobilis patrem Godefridi et Ottonis, et duos patruos eorum, clandestinis machinationibus extinguere nitebatur; licet integram fidelitatem eisdem juramento firmasset, et obligatus beneficiis debuisset. Qui cum venirent versus Lunen ad medium nemoris, quod hactenus hoc nomine Grevelo de cæde ipsa trahit vocabulum, patrui dictorum Godefridi et Ottonis cum duobus sibi fidelissimis sunt perempti. Licet idem Ekkericus eosdem velut ipsius caussæ suffragaturos in Lunen ad placitum evocasset. Pro quo scelere non multo post homicida ille morte turpissima interemptus versis pedibus est suspensus. Solus autem Godefridus pater Godefridi et Ottonis, eo quod pridie quam iretur ad placitum pedem laeserat, domi remanserat, et sic mortem evasit. De quo noster Godefridus ortus regionis Westphaliæ lumen effulsit.

Ibid. nu. 3, lin. 2, Hunebergh, corrige ex eodem MS. Huneburch.

Ibid. nu. 4, lin. 3, generosus, corrige gratiosus.

Ibid. post cap. 1, post annotat. a adde (et cum MS. Capenbergensi, e quo plura hic adjecta.) Oporteret autem et numeros, propter ea quæ adjecta sunt, mulare.

Annot.c Atias Isfridus adde MS. Capenberg. Hastfridus. Post Annot.d adde MS. Capenb. Eyermodum vocat. Post Annot.f adde Idem MS. Watonem vocat. Post Annot.g adde Idem MS. Viggerum habet pro Witgero. Post Annot.h adde Flogerus hic in MS. Capenb. Arogerus est.

Pag. 139, col. 2, ante cap. 2, adde ex MS. Capenbergensi, et posset esse caput separatum Defuncto igitur Godefrido patre nostrorum Comitum Godefridi et Ottonis, Beatrix mater ipsorum accepit maritum, videlicet Henricum Comitem de Retbecke, fratrem Friderici Comitis de Arnesberg. Hæc peperit eidem Henrico filiam nomine Eilike, quam duxit Comes Engelmarus de Oldenburch, qui ex eadem Eilika genuit filios Henricum et Christianum Comites, et Ottonem Præpositum, et Eilicam matrem Simonis de Tekeneburch. Comites Godefridus et Otto sorores habuerunt Beatricem, quæ conversa est in Capenberg, et sepulta cum Eilica Comitissa de Aldenburch ad S. Mariam Magdalenam, et Gerbergim, quam clam abduxit Dominus Bernherus de Erperode.

De loco Capenberg, quod divino aliquando mancipandus esset servitio, diversis fidelissimarum visionum ostensionibus revelatum est a Domino. Presbyter quidam, Wichmannus nomine, in visu noctis aspexit quasi columnam auream in Capenberg exurgere, atque ipsius coëli fastigia penetrare. Quo visu divinæ laudationis claritatem illic exercendam prudenter intellexit, et astantibus quod futurum erat verissimæ longe ante prænuntiavit. n. 7. Unus præterea ex amicis fidelissimi Comitis, Egebertus nomine, cum esset in itinere, proficiscens ad Comitem, noctu vidit Capenberg urbem nive candidiorem esse, quæ usque ad alta nubium sublimiter conscendens ipsum coëli cacumen vertice pulsare videbatur.
n. 8. Gerbergis filia patrui Comitum Godefridi et Ottonis et Abbatissa Monasteriensis, multa religione claruit. Quæ cum beatum virum unice diligeret, tam pro ipso quam subditis suis frequenter orabat. Quodam igitur tempore sommo parumper arrepto, vidit assistere sibi juvenem vultu sidereo prænitentem, et verba hæc sæpius in ejus auribus iterantem. Locus Capenbergensis habitationis quam idoneus foret conventui spiritualis congregationis! Quod illa jocundissime audiens (jam enim idipsum diu concupierat) cum beato viro retulisset, ille prudenter inter alia multa sic respondit: Neptis dilectissima, potens est Dominus Deus hoc pro suo velle ordinare.
n. 12. S. Norberto. Norbertus nobilis genere, sed nobilior virtute, cum in asino suo primo propinquaret Capenberg, vidit certissime super Capenberg descendentem Spiritum sanctum. Et alio tempore vidit magnae claritatis lumen in circuitu loci Capenbergensis exortum ac diffusum. Ait ergo: Glorificate Deum nostrum, quia hic est profecto mons sanctificationis illius, quem acquisivit dextera ejus. Apparuit insuper eidem in Capenberg B. Augustinus, qui et auream regulam a latere suo dextero prolatam illi porrexit, et ait: Quem vides, ego sum Augustinus Hipponensis Episcopus. Ecce habes regulam, quam conscripti, sub qua si bene militaverint Fratres tui, filii mei securi Christo astabunt in extremi terrore judicii.
n. 17. Frater quidam in eodem loco vitæ fuit laudabilis: cui amicus fuit fidelissimus defunctus, pro quo cum multis invigilasset precibus, nocte quadam astitit ei, sibique familiari colloquio dixit: Frater mi, gratias tibi ago, quod hactenus etiam cum ceteri amici mei vel affines immemores essent mei, tu nostri memcriam nullatenus dimisisti. Et nunc adhortor, ut stabilis et immobilis in tuo persistas proposito, nec de ordine nostro tamquam alium potiorem inventurus, fluctues animo, quia nimirum salubriorem animæque tuæ commodiorem tibi demonstrare non valeo. Nam ad hoc veni, ut nuntiem tibi quod orationes Fratrum tuorum quotidie recitantur super altare aureum, quod est ante oculos Domini. Hortor quoque ne unquam obedientiæ subterfugias imperium: nulla enim virtute coram Domino sublimius consequeris meritum. Jam deinceps ad beatum Comitem reflectamus articulum.
NOT. 41. Pag. eadem nu. 6, lin. 6, quæ sola fuit hæres, corrige, quia sola,,etc.
NOT. 42. Ibid. lin. ultima, usu adipis, corrige: esu adipis.
NOT. 43. Pag. 140, num. 10, lin. 5, tractatis negotiis consederunt, corrige: tractatis negotiis regni consederent.
NOT. 44. Ibid. nu. 14, lin. 12, recompensationes offerrentur, corrige: recompensantes offerretis.
NOT. 45. Ibid. nu. 13, lin. 15, vase infirmitatis potum sumpsit, corrige: vase infirmantis potum sumpsit, et adde ex eodem MS. Inter cetera etiam cum vir Dei iste adhuc esset secularis, non leprosos, aut quamlibet infimæ conditionis despexit ægrotos, adeo ut stupentibus ministris pauperrimæ cuidam apud se languenti pius ac humillimus visitator assideret, de sordidissimo ejus vasculo una bibere non abhorreret, per omnia infirmanti se contemperans, et juxta Apostolicam eruditionem ita subveniens quemadmodum vellet sibi subveniri, si eadem vel simili ægritudine laboraret. Huic præterea cum pauper occurreret, idem mox misericordissimus nullatenus passus est vacuum abire pauperem, et ait famulo suo: Reman-
sit, oro, quidquam in loculis? cui cum responderet ille: Etiam Domine: Da, inquit, pauperi. Quo facto, rursus quæri jussit, si quid adhuc foret residuum: iterum ergo pauperi datum est. Sed sic nec quievit sancti viri larga benignitas, quousque tertio quoque totum quod remanserat pauperi donaretur. Ita Trinitatis Deificæ verus Confessor et cultor sine terno munere inopem præterire nequaquam passus est.
Pag. 141, nu. 16, lin. 5, fluminis violentia retorquentur, adde, incessabili, et velint nolint cum fluvio descendere compelluntur.
Ibid. lin. ultima, ad pristinum teporem relabatur, corrige ex eodem MS. ad pristini teporis relabatur decursum.
Ibid. nu. 18. Fuit vir magnae, corrige ex eodem MS. Quidam de Fratribus nostris fuit vir magnae sanctitatis et gravitatis etc.
Ibid. lin. 15, quantas Frater iste, corrige, quando Frater iste.
Ibid. nu. 19, lin. 1, ut ad summi Patriarchæ obedientiam sibi non deesset obedientia, corrige: ut summi Patriarchæ sibi non deesset obedientia.
Ibid. nu. 21, lin. 17, via leniori, corrige, breviori.
Ibid. nu. 22, lin. 14. Veniunt nuntii, corrige, Bene veniunt nuntii.
Ibid. nu. 23, cum lætitia omnibus nuntiavit, corrige, completum omnibus nuntiavit, et adde, quæ forte cum sequentibus possent novum caput conficere: Anno Incarnationis Domini mcxlvii Dominus Otto Elvenstad profectus est, convocatisque in unum Fratribus ait: Recolendæ memoriæ Dominus Godefridus frater meus, dum adhuc viveret, toto affectu rogavit, ut quam cito mortuus esset, eum transferri procurarem, nec permitterem ut extra Capenberg humaretur. Quam translationem jam multis annis (heu!) malo meo neglexi; sed præsenter oportet eam adimpleri. Hanc translationem Elvenstedenses adeo moleste ferebant, quod prius volebant deserere locum, quam non habere suum Patronum. Episcopus etiam Maguntinensis Fratres eosdem defendit ne suo solatio privarentur. Altercationibus igitur variis hinc inde habitis, tandem Dominus Otto Fratrum dictorum condescendens gemitibus, corporis beati viri reliquias dividit, quarum partem inferiorem Capenberg tulit, superiorem Elvensteden dereliquit.
In die vero transitus matrona quædam amplæ satis familiæ, Mathia nomine, ab acerrimis febribus, a quibus a nullo curari poterat, repente ad Godefridi reliquias est curata. Posthæc pridie Idus Februarii cum admirabili gratulationis tripudio reliquiarum portio, quæ venerat Capenberg, a nostris suscipitur. Deinde anno sequenti Dominus Wernherus Episcopus Monasteriensis sacra ossa in sanctuario nostro sextodecimo Kalendas Octobris venerabiliter reponit. A quo tempore meritis ejushdem Godefridi dilectissimi nostri Patroni foris et intus superni muneris abundantia cumulati sumus.
Apud Elvenstad manebat quidam potens, Godefridus nomine, qui in auferendis nulli hominum pepercit. Hic minabatur ore sacrilego, quod sacrarium Ecclesiæ de Elvenstad in brevi vellet mutare in haram porcorum, ita ut quælibet illic pecudes licenter oberrarent, quas abigere nullus auderet. Quæ verba adeo terribiliter frequenter fulminavit, quod desolationem loci quasi nullus dubitaret. Erat igitur ibidem quidam Frater Sacerdos, Dominus nomine, procedens cum baculo suo ad dispensatorem domus, apud quem flebilem hoc modo promebat querelam: Eia frater, quid erit nobis! nos senes quo ibimus? Vos quidem juvenes levem feretis hujus loci desolationem, quia mox locum alium vobis procurabitis. Nos autem imbecilles et decrepitos cui relinquetis? Ad quem dispensator: Quæso, Pater, ne turberis, sed vade ad sepulchrum pii fundatoris Godefridi nostri Comitis,
En VARIIS. liberalis in pauperes.
NOT. 46.
NOT. 47.
NOT. 48.
NOT. 49.
NOT. 50.
NOT. 51.
NOT. 52.
NOT. 53.
Ejus reliquia Capenbergam translatæ,
miraculo illustratæ,
honorifice susceptæ, recondilæ.
Blasphemus Elvenstadii excedium minitans, cui tam lugubres effunde querelas. Quod et fecit. Et curvatis ad sepulchrum viri Dei genibus, imoque trahens a pectore voces lacrymosas, sic oravit: O vir sancte, spes et solatia nostra, tuus ecce locus diripitur, atteritur et conculcatur: nos famuli tui minis et terroribus exagitamur, et tu non curando dissimulas. Sta, quæso, pro Fratribus tuis Patrone sanctissime, a facie tribulationis nobis esto refugium, ne divinae laudis ministerium hic redigatur in nihilum. Quid multa? Oravitetexauditus est. Nam quarta decima die castrum prædonis illius funditus dirutum est, quem tota terra a finibus illis abjecit.

Pag. 142, qum. 25, lin. 3, nocte per se priore est admonitus, corrige: nocte per soporem est admonitus,

Ibid. lin. 5, et de bona viri eleemosyna, corrige, et de beati viri eleemosyna.

✠

Source: Acta Sanctorum. Ianuarius, tomus II, Paris: Victor Palmé, 1863. English translation published November 22, 2026. Translation and editing: Christian Reality Team.

Volume II Calendar of the year