Przejdź do treści
Chrześcijańska Rzeczywistość

Księga I, Rozdział 100

Że Bóg jest szczęśliwy

Należy jeszcze wykazać z tego, co dotąd powiedziano, że Bóg jest szczęśliwy.

Właściwym bowiem dobrem każdej natury rozumnej jest szczęśliwość. Skoro więc Bóg jest istotą rozumną, będzie szczęśliwość właściwym Mu dobrem. Nie przyrównywa się Go zaś do dobra właściwego jako coś, co dąży do dobra, którego jeszcze nie posiada, gdyż jest to własnością natury zmiennej i istniejącej w możności, lecz jako coś, co już posiada właściwe sobie dobro. A zatem nie tylko pragnie, tak jak my, szczęśliwości, lecz tej szczęśliwości używa. Jest więc szczęśliwy.

Co więcej. Natura umysłowa pożąda i chce przede wszystkim tego, co w niej jest najdoskonalsze, a tym jest jej szczęśliwość. Najdoskonalszym zaś w każdej rzeczy jest najdoskonalsze jej działanie; możność bowiem i stan udoskonalają się przez działanie; stąd też mówi Filozof, że szczęśliwość jest doskonałym działaniem.

Doskonałość zaś działania zależy od czterech rzeczy. Po pierwsze od jego rodzaju, by mianowicie pozostawało w samym działającym. Nazywam zaś działaniami pozostającymi w działającym takie działania, przez które nie dokonuje się nic innego prócz tego działania, jak na przykład widzenie i słyszenie. Są one bowiem doskonałościami tych rzeczy, których są czynnościami, i mogą być czymś ostatecznym, gdyż nie są skierowane do czegoś, co by było ich celem. Działanie zaś, lub czynność, z których wynika coś uczynionego oprócz samej czynności, jest doskonałością rzeczy uczynionej, a nie działającego, i przyrównywa się do niej jako do swego celu. I dlatego takie działanie natury umysłowej nie jest szczęśliwością czy szczęściem. Po drugie, od podstawy działania, aby mianowicie było działaniem najwyższej możności. Stąd działanie zmysłów nie daje nam szczęścia, lecz daje je działanie umysłu, udoskonalonego przez stan. Po trzecie, zależy od przedmiotu działania. I z tego powodu ostateczne nasze szczęście polega na poznaniu najwyższego przedmiotu umysłu. Po czwarte od formy działania, by mianowicie odbywało się doskonale, z łatwością, ze stałością, z upodobaniem. Takim zaś jest działanie Boga. Jest On bowiem istotą rozumną, a rozum Jego jest najwyższą mocą i nie potrzebuje udoskonalającego go stanu, gdyż jest doskonały Sam w Sobie, jak wykazano powyżej; rozumie zaś Sam Siebie, będąc najwyższym spośród przedmiotów umysłu, doskonale, bez żadnej trudności i z upodobaniem. Jest więc szczęśliwy.

Dalej. Szczęście zaspakaja wszelkie pragnienie, posiadając je bowiem, nie pragnie się już niczego, skoro ono jest ostatecznym celem. Musi więc być szczęśliwym ten, który jest doskonałym odnośnie do wszystkiego, czego może chcieć, stąd mówi Boecjusz, że szczęśliwość jest to stan doskonały wskutek nagromadzenia wszelkich dóbr. Lecz taką jest boża doskonałość, która w pewnej pojedynczości obejmuje wszelką doskonałość, jak to wykazano powyżej. Jest On więc prawdziwie szczęśliwym.

Podobnie. Jak długo komuś brak tego, co mu jest potrzebne, tak długo nie jest szczęśliwy, gdyż jego pragnienie jeszcze nie jest zaspokojone. Ktokolwiek więc wystarcza sam sobie, nie potrzebując niczego, ten jest szczęśliwy. Wykazano zaś powyżej, że Bóg nie potrzebuje innych rzeczy, skoro Jego doskonałość nie zależy od niczego zewnętrznego; ani też nie chce innych rzeczy ze względu na Siebie jako ze względu na cel, jakoby ich potrzebował, lecz tylko dlatego, że to odpowiada Jego dobroci. Jest On więc szczęśliwy.

Oprócz tego. Wykazano powyżej, że Bóg nie może chcieć czegoś niemożliwego. Niemożliwym zaś jest, by posiadał coś, czego jeszcze nie ma, gdyż w żaden sposób nie jest On w możności, jak to wykazano. Nie może więc chcieć posiadać czegoś, czego by nie posiadał. Cokolwiek więc chce, to ma. A nie chce niczego źle, jak to wykazano powyżej. Jest więc szczęśliwym według zdania tych, którzy nazywają szczęśliwym tego, kto ma cokolwiek chce, a nie chce niczego źle.

Szczęśliwości Jego przyświadcza także Pismo św. (1 Tm 6, 15): „którego czasów swoich okaże błogosławiony i sam możny”.

Przekład: Summa filozoficzna (Contra gentiles), Kraków 1930 do 1935, staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.