Księga I, Rozdział 16
Że w Bogu nie ma biernej możności
Jeśli Bóg jest wieczny, jest rzeczą konieczną, że nie jest w możności.
Jeśli bowiem w substancji rzeczy jakiejś domieszana jest możność, rzecz ta może nie istnieć odnośnie do tego, co posiada w możności. Co bowiem może być, może i nie być. Bóg zaś sam w sobie nie może nie być, skoro jest wieczny. W Bogu zatem nie ma możności do bytu.
Dalej. Chociaż to, co czasem jest w możności, a czasem w czynie, pierwej co do czasu jest w możności niż w czynie, jednak bezwzględnie biorąc, czyn jest pierwszy niż możność, możność bowiem nie sprowadza siebie sama do czynu. Lecz musi być sprowadzoną do czynu przez coś, co jest w czynie. Każda więc rzecz, która w jakiś sposób jest w możności, ma coś, co jest pierwej od niej. Bóg zaś jest pierwszym bytem i pierwszą przyczyną, jak wynika z tego co powiedziano powyżej (R. XIII). Nie ma więc w sobie żadnej domieszki możności.
Również. To co ma byt konieczny samo przez się, w żaden sposób nie może mieć bytu w możności, to bowiem co ma byt konieczny, nie ma przyczyny; wszystko zaś co ma byt w możności, ma przyczynę, jak to wykazano powyżej (roz. poprzedni). Bóg zaś sam przez się musi koniecznie istnieć. Żadnym więc sposobem nie jest bytem w możności. W Jego więc substancji nie znajduje się nic w możności.
Również. Każda rzecz działa, o ile jest w czynie. Co więc nie jest całe czynem, działa nie całym sobą, lecz częścią siebie. Co zaś nie działa całym sobą, nie jest pierwszym działającym, działa bowiem przez uczestnictwo czegoś, a nie przez swą istotność. Pierwszy więc działający, którym jest Bóg, nie ma domieszanej żadnej możności, lecz jest czystym czynem.
Nadto. Jak dla każdej rzeczy jest naturalnym, by działała o ile jest w czynie, tak naturalnym jest, by doznawała, o ile jest w możności; ruch bowiem jest czynem czegoś, co istnieje w możności. Lecz Bóg zupełnie niczego nie doznaje i jest niezmienny, jak wynika z tego co powiedziano (roz. XIII). Nie ma w Nim zatem żadnej możności, mianowicie biernej.
Również. Widzimy, że jest coś na świecie, co przechodzi z możności do czynu. Nie wyprowadza się zaś samo z możności do czynu, co bowiem jest w możności, tego jeszcze nie ma, stąd nie może też działać. Musi więc istnieć coś innego poprzedniego, czym by zostało sprowadzone z możności do czynu. I dalej, jeśli przechodzi ono z możności do czynu, musi się przed tym przyjąć coś innego, przez co się je sprowadza do czynu. Tak zaś nie można postępować w nieskończoność. Musi się więc dojść do czegoś, co jest tylko w czynie, a żadnym sposobem nie jest w możności. A to nazywamy Bogiem.
Przekład: Summa filozoficzna (Contra gentiles), Kraków 1930 do 1935, staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.