Przejdź do treści
Chrześcijańska Rzeczywistość

Księga I, Rozdział 17

Że w Bogu nie ma materii

Widać z tego także, że Bóg nie jest materią.

Materia bowiem jako taka, jest w możności.

Również. Materia nie jest początkiem działania; stąd, jak mówi Filozof, przyczyna sprawcza i materia nie nakrywają się. Jest zaś własnością Boga, że jest pierwszą przyczyną sprawczą rzeczy, jak to powyżej powiedziano (R. XIII). Nie jest On zatem materią.

Nadto. Dla tych, którzy wszystko sprowadzali do materii jako do pierwszej przyczyny, wynika, że rzeczy naturalne istnieją przypadkowo, a przeciw tym rozprawia się w II Physicorum. Jeśli więc Bóg, który jest pierwszą przyczyną, jest przyczyną materialną rzeczy, wynika, że wszystko istnieje przypadkowo.

Również. Materia staje się przyczyną czegoś co jest w czynie, tylko o tyle, o ile się zmienia i przeinacza. Jeśli więc Bóg jest nieruchomy, jak udowodniono (roz. XIII), nie może w żaden sposób być przyczyną rzeczy jako materia. Wiara katolicka zaś wyznaje tę prawdę, twierdząc, że Bóg nie ze swej substancji, lecz z niczego wszystko stworzył.

Przez to zaś zbija się szalone pomysły Dawida de Dinant, który śmiał powiedzieć, że Bóg jest tym samym co materia pierwsza, dlatego, że gdyby nie był tym samym, musiałby od niej różnić się jakimiś różnicami, i w ten sposób nie byliby pojedynczymi; w tym bowiem, co przez różnicę się różni od drugiego, sama różnica stanowi złożenie.

To zaś poszło z niewiadomości jego, która sprawiła, że nie wiedział przez co różnica jest odmienna od różności. Albowiem, jak się to określa w X Metaph., to, że rzecz jakaś się różni, mówi się w stosunku do czegoś, wszystko bowiem, co się różni, różni się przez coś; to zaś, że coś jest różne, mówi się absolutnie stąd, że nie jest tym samym. Różnicy więc należy szukać w tych rzeczach, które w czymś się zgadzają, należy bowiem w nich coś wyznaczać odnośnie do czego się różnią, jak na przykład dwa gatunki schodzą się w rodzaju, stąd muszą się odróżniać różnicami. W tych zaś rzeczach, które w niczym się nie schodzą, nie należy szukać czym się różnią, lecz są same przez się rozmaitymi. Tak bowiem różnią się od siebie i różnice przeciwne, gdyż nie uczestniczą w rodzaju, jako w części swej istotności i dlatego nie należy szukać czym się różnią, gdyż są same sobą rozmaitymi. W ten też sposób odróżniają się Bóg i materia pierwsza. Bóg jest czystym czynem, a materia czystą możnością i w niczym się nie schodzą.

Przekład: Summa filozoficzna (Contra gentiles), Kraków 1930 do 1935, staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.