Księga I, Rozdział 18
Że w Bogu nie ma złożenia
Z tego co powiedziano, można wywnioskować, że w Bogu nie ma żadnego złożenia. W każdej bowiem rzeczy złożonej musi być czyn i możność. Nie może bowiem kilka rzeczy stać się bezwzględnie jedną, jeśli coś w nich nie jest czynem a coś innego możnością. Te rzeczy bowiem, które są w czynie, jednoczą się tylko jako złączone lub zgromadzone, nie będące czymś jednym. A w tych rzeczach same części zgromadzone są jako możność w stosunku do zjednoczenia, są bowiem zjednoczone w czynie, gdy były zjednaczalne w możności. W Bogu zaś nie ma żadnej możności. Nie ma w Nim więc żadnego złożenia.
Również. Każda rzecz złożona jest późniejsza od swych składników. Zatem pierwszy byt, którym jest Bóg, nie jest złożony z żadnych składników.
Oprócz tego. Każda rzecz złożona jest rozkładalna w możności, o ile posiada naturę złożoną; choć w niektórych rzeczach jest coś innego, nie dającego się pogodzić z pojęciem rozłożenia. Co zaś jest rozkładalne, jest w możności do niebytu. A tego nie można powiedzieć o Bogu, skoro ma sam przez się byt konieczny. Nie ma w Nim więc żadnego złożenia.
Oprócz tego. Każde złożenie potrzebuje czegoś, co dokonuje złożenia; jeśli bowiem jest złożeniem, składa się z kilku składników; rzeczy zaś, które same w sobie są w wielości, nie zeszłyby się w jedno, gdyby nie były zjednoczone przez coś składającego. Jeśliby więc Bóg był złożony, miałby składającego, nie mógłby bowiem Sam siebie złożyć, gdyż nic nie jest przyczyną samego siebie; byłby bowiem pierwej od siebie samego, a to jest niemożliwe. Składający zaś jest przyczyną sprawczą złożonego. Zatem Bóg miałby przyczynę sprawczą. I tak nie byłby pierwszą przyczyną, jak powyżej powiedziano (R. XIII).
Również. W każdym rodzaju, o tyle coś jest szlachetniejsze, o ile jest bardziej pojedyncze; jak na przykład w rodzaju ciepła ogień, który nie ma żadnej domieszki zimna. Co więc jest u szczytu szlachetności wszystkich bytów, musi być u szczytu pojedynczości. To zaś co jest u szczytu szlachetności wszystkich bytów nazywamy Bogiem, skoro jest pierwszą przyczyną; przyczyna bowiem jest szlachetniejsza od skutku. Nie może w Nim więc zachodzić żadne złożenie.
Oprócz tego. W każdej rzeczy złożonej, dobro nie należy do tej lub owej części, lecz do całości, i mówię o dobru, odnośnie do owej dobroci, która jest własnością całości jej doskonałością; części bowiem są niedoskonałe w odniesieniu do całości, jak części człowieka nie są człowiekiem, a także części liczby sześć nie mają doskonałości szóstki, i podobnie części linii nie dochodzą do doskonałości miary, która się znajduje w całej linii. Jeśli więc Bóg jest złożony, doskonałość i dobroć Jemu właściwa znajduje się w całości, a nie w jednej z jej części. I w ten sposób dobro, które jest Jego właściwością, nie będzie w Nim doskonałym. Zatem nie jest On Sam pierwszym i najwyższym dobrem.
Również. Przed wszelką mnogością trzeba znaleźć jedność. W każdym zaś złożeniu jest wielość. Musi więc to, co jest przed wszystkim, mianowicie Bóg, być pozbawionym wszelkiego złożenia.
Przekład: Summa filozoficzna (Contra gentiles), Kraków 1930 do 1935, staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.