Przejdź do treści
Chrześcijańska Rzeczywistość

Księga I, Rozdział 23

Że w Bogu nie ma przypadłości

Z tej prawdy wynika też koniecznie, że nie może nic być dodane do istotności Boga, ani też nie może w Nim nic tkwić przypadłościowo.

Sam byt bowiem nie może w czymś uczestniczyć, co by nie należało do Jego istotności; chociaż to, co istnieje, może w czymś innem uczestniczyć. Nie ma bowiem nic bardziej formalnego i bardziej pojedynczego niż byt. I tak sam byt nie może w niczym uczestniczyć. Substancja zaś boża jest samym bytem. Zatem nie ma niczego, co by nie należało do Jego substancji. Nie może w Nim więc być żadnej przypadłości.

Oprócz tego. Wszystko, co w czymś tkwi przypadłościowo, ma przyczynę, dla której tkwi, skoro jest poza istotnością tego, w czym tkwi. Jeśli więc jest coś w Bogu przypadłościowe, musi to być przez jakąś przyczynę. Albo więc przyczyną przypadłości jest sama substancja boża, albo coś innego. Jeśli coś innego, musi ono działać na substancję bożą; nic bowiem nie wprowadza jakiejś formy czy to substancjalnej, czy przypadłościowej w coś, co ją przyjmuje, jak tylko tak, że działa nań w jakiś sposób; dlatego, działać nie jest niczym innem jak sprowadzić coś do czynu, a to mianowicie dzieje się przez formę. Zatem Bóg będzie doznawał i będzie poruszany przez jakiś inny czynnik. To zaś jest przeciw temu, co określono powyżej. Jeśli zaś sama substancja boża jest przyczyną przypadłości, która w niej tkwi, a jest niemożliwem, by była jej przyczyną odnośnie do tego, że ją przyjmuje, gdyż w ten sposób to samo pod tym samym względem wprawiałoby siebie w czyn, dlatego, jeśli jest jakaś przypadłość w Bogu, musi przyjmować pod innym względem, a powodować pod innym względem tę przypadłość, jak ciała przyjmują przypadłości swoiste przez naturę materii, a powodują ją przez formę. Tak więc Bóg będzie złożony. Przeciwne zaś temu udowodniono powyżej.

Oprócz tego. Każdy podmiot przypadłości przyrównuje się do niej, jak możność do czynu: dlatego, że przypadłość jest pewną formą, sprawiającą, że rzecz istnieje w czynie odnośnie do bytu przypadłościowego. Lecz w Bogu nie ma żadnej możności, jak to wykazano powyżej. Nie może w Nim być zatem żadnej przypadłości.

Dalej. W czymkolwiek coś tkwi przypadłościowo, musi to być jakimś sposobem zmienne według swej natury; jest bowiem rzeczą naturalną dla przypadłości być w jakiejś rzeczy, albo w niej nie być. Jeśli więc Bóg coś posiada, co Mu odpowiada przypadłościowo, wynika, że On sam jest zmienny. Przeciwne zaś temu wykazano powyżej.

Oprócz tego. Wszystko, w czym tkwi jakaś przypadłość, nie jest czymś, co w sobie ją posiada, przypadłość bowiem nie należy do istotności podmiotu. Lecz Bóg jest wszystkim tym, co posiada w sobie. Zatem w Bogu nie ma przypadłości. Przesłankę środkową udowadnia się w ten sposób. Każda rzecz znajduje się w przyczynie w sposób doskonalszy niż w skutku. Bóg zaś jest przyczyną wszystkiego. Cokolwiek zatem w Nim jest, znajduje się w Nim w sposób najdoskonalszy. Tym zaś, co najdoskonalej odpowiada jakiejś rzeczy, jest ona sama, to bowiem doskonalej jest czymś jednem, niż gdy z drugiem się jednoczy substancjalnie, jak forma z materią; to zaś połączenie także jest doskonalsze od tego, gdy coś w jakiejś rzeczy tkwi przypadłościowo. Wynika więc z tego, że cokolwiek Bóg posiada, tym jest.

Oprócz tego. Substancja nie zależy od przypadłości, choć przypadłość zależy od substancji. Co zaś nie zależy od czegoś, może czasem znajdować się bez tego. Zatem jakaś substancja może znajdować się bez przypadłości. Wydaje się zaś, że to przede wszystkim odpowiada substancji najbardziej pojedynczej, jaką jest substancja boża. Zatem w substancji bożej w ogóle nie ma przypadłości.

Na to zdanie zgadzają się także uczeni katoliccy. Stąd mówi Augustyn w księdze de Trin., że w Bogu nie ma żadnej przypadłości.

Na podstawie zaś prawdy, którą teraz okazaliśmy, zbija się pewne fałszywe twierdzenia w prawie Saracenów, tych, którzy przyjmują pewne formy dodane do istotności bożej.

Przekład: Summa filozoficzna (Contra gentiles), Kraków 1930 do 1935, staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.