Księga I, Rozdział 24
Że nie można oznaczać bytu Bożego przez dodanie jakiejś różnicy substancjalnej
Można wykazać z tego, co powiedziano wyżej, że do samego bytu Bożego nie można nic dodać, co by go wyznaczało określeniem istotnościowym, jak na przykład wyznacza się rodzaj przez różnicę.
Nie może bowiem coś być w czynie, jeśli nie są też w czynie wszystkie te rzeczy, którymi oznacza się byt substancjalny, nie może bowiem być zwierzę w czynie bez tego, by nie było zwierzęciem rozumnym lub nierozumnym. Stąd też platończycy przyjmując idee, nie przyjęli idei rodzajów istniejących same przez się, które się wyznacza w gatunku przez różnice istotnościowe, lecz przyjęli idee istniejące same przez się tylko gatunków, które do swego określenia nie potrzebują różnic istotnościowych. Jeśli więc byt Boży przez coś innego do niego dodanego określa się określeniem istotnościowym, sam byt będzie w czynie tylko, jeśli będzie istnieć to, co się do niego dodaje. Lecz sam byt Boży jest Jego substancją, jak wykazano (R. XXII). Zatem substancja Boża może być w czynie tylko przez dodanie czegoś. Z tego można wywnioskować, że nie jest koniecznym, by istniała sama przez się. A przeciwieństwo tego wykazano powyżej (R. XIII).
Dalej. Wszystko, co do swego istnienia potrzebuje czegoś dodanego, jest odnośnie do tego w możności. Lecz substancja Boża nie jest w żaden sposób w możności, jak to wykazano powyżej (R. XVI). Lecz substancja Jego jest Jego bytem. Zatem Jego bytu nie można oznaczać jakimś substancjalnym oznaczeniem przez coś dodanego do niego.
Oprócz tego. Wszystko to, co sprawia, że rzecz jest w czynie i jest dla tej rzeczy czymś wewnętrznym, albo jest całkowicie istotnością rzeczy, albo częścią istotności. To zaś, co oznacza coś istotnościowym oznaczeniem, sprawia, że rzecz jest w czynie i jest czymś wewnętrznym dla rzeczy wyznaczonej, inaczej nie można by jej przez to wyznaczać substancjalnie. Musi to więc być albo samą istotnością rzeczy, albo częścią istotności. Lecz jeżeli się coś doda do bytu Bożego, nie może to być cała istotność Boga, wykazano już bowiem (R. XXII), że byt Boga nie jest czymś innym niż Jego istotność. Pozostaje więc, że jest częścią istotności Bożej. I w ten sposób Bóg będzie złożony istotnościowo z części. A przeciwieństwo tego wykazano powyżej (R. XVIII).
Oprócz tego. To, co się dodaje do jakiejś rzeczy celem oznaczenia jej oznaczeniem istotnościowym, nie stanowi jej pojęcia, lecz tylko jej byt w czynie; rozumne bowiem dodane do zwierzęcia, osiąga dla zwierzęcia byt w czynie, a nie tworzy pojęcia zwierzęcia, o ile jest zwierzęciem; różnica bowiem nie wchodzi w definicję rodzaju. Lecz jeśli w Bogu się coś dodaje, przez co się Go oznacza istotnościowym oznaczeniem, musi to dla tej rzeczy, do której jest dodane, tworzyć pojęcie własnej jego treści czyli natury; co się bowiem tak dodaje, zdobywa dla rzeczy byt w czynie, to zaś, mianowicie byt w czynie, jest to sama istotność Boża, jak to wykazano powyżej (R. XXII). Wynika więc koniecznie, że nie można niczego dodać do bytu Bożego, co by Go wyznaczało istotnościowym wyznaczeniem, jak różnica wyznacza rodzaj.
Przekład: Summa filozoficzna (Contra gentiles), Kraków 1930 do 1935, staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.