Przejdź do treści
Chrześcijańska Rzeczywistość

Księga I, Rozdział 31

Że doskonałość boża i wielość imion bożych nie sprzeciwia się pojedynczości bożej

Z tego, co powiedziano, można spostrzec, że doskonałość boża i wiele imion orzekanych o Bogu, nie sprzeciwia się pojedynczości bożej.

Tak bowiem powiedzieliśmy, że wszystkie doskonałości, znajdujące się w innych rzeczach, należy przypisywać Bogu w ten sam sposób, w jaki znajduje się w swych przyczynach różnoznacznych. A te skutki istnieją w swych przyczynach naturalnie, jak na przykład ciepło w słońcu. Gdyby zaś tego rodzaju moc nie była w pewien sposób z rodzaju ciepła, słońce działając przez nią, nie sprawiłoby nic podobnego sobie. Z powodu więc tej mocy nazywa się słońce ciepłym, nie tylko dlatego, że sprawia ciepło, lecz ponieważ moc, przez którą to sprawia, jest czymś podobnym do ciepła. Przez tę samą zaś moc, przez którą słońce sprawia ciepło, sprawia i wiele innych skutków w niższych ciałach, jak na przykład suchość. I tak ciepło i suchość, które w ogniu są różnymi przymiotami, przypisuje się słońcu przez jedną moc. Tak samo i doskonałości innych rzeczy, które są właściwe innym rzeczom ze względu na różne formy, musi się Bogu przypisywać według jednej Jego mocy. A i ta moc nie jest czymś różnym od Jego istotności, skoro nie może mieć żadnej przypadłości, jak to wykazano. Tak więc nazywa się Boga mądrym nie tylko dlatego, że jest przyczyną mądrości, lecz dlatego, że o ile my jesteśmy mądrzy, w pewien sposób naśladujemy Jego moc, przez którą On nas czyni mądrymi. Nie nazywa się Go zaś kamieniem, chociaż kamienie uczynił, dlatego, że pod imieniem kamienia rozumie się określony sposób bytowania, według którego różni się kamień od Boga. Kamień jednak naśladuje Boga jako przyczynę, odnośnie do bytu, odnośnie do dobroci, i t. p., jak i inne stworzenia.

Podobieństwo do tego można znaleźć we władzach poznawczych i we władzach działających u człowieka. Umysł bowiem jedną jedyną władzą poznaje wszystko, co część zmysłowa ujmuje różnymi władzami i jeszcze wiele innych rzeczy. Umysł także, im jest wyższy, tym przez coś jednego może poznać więcej rzeczy, do których poznania umysł niższy dochodzi tylko przez wiele rzeczy. Władza królewska także rozciąga się do wszystkich tych rzeczy, do których są skierowane różne podległe mu władze. Tak więc i Bóg przez jeden Swój pojedynczy byt posiada wszelką doskonałość, którą osiągają inne rzeczy pewnymi rozmaitymi środkami, choć w znacznie niższym stopniu.

Stąd widoczną jest konieczność nadawania Bogu wielu imion. Skoro bowiem możemy Go poznać sposobem naturalnym tylko ze skutków do Niego się wznosząc, muszą imiona, którymi oznaczamy Jego doskonałość, być różne, jak i w rzeczach znajdują się różne doskonałości. Gdybyśmy zaś mogli zrozumieć samą istotność taką jak jest, i dostosować do niej imię własne, wyrazilibyśmy ją tylko jednym imieniem. A to obiecuje się tym, którzy Go będą widzieć przez istotność (Za 14, 9): „W on dzień będzie Pan jeden i będzie imię Jego jedno”.

Przekład: Summa filozoficzna (Contra gentiles), Kraków 1930 do 1935, staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.