Przejdź do treści
Chrześcijańska Rzeczywistość

Księga I, Rozdział 47

Że Bóg rozumie siebie doskonale

Z tego zaś wynika dalej, że On Sam siebie doskonale rozumie.

Skoro bowiem idea poznawcza kieruje umysł do rzeczy rozumianej, doskonałość działania umysłowego zależy od dwóch rzeczy. Jedną jest, by idea poznawcza była doskonale uzgodnioną z rzeczą rozumianą. Drugą jest rzeczą, by się doskonale złączyła z umysłem, a to dzieje się tym dokładniej, im doskonalszą umysł jest obdarzony zdolnością rozumienia. Sama zaś istotność boża, będąca ideą poznawczą, przez którą umysł boży rozumie, jest zupełnie tym samym co Bóg i jest zupełnie tym samym co umysł boży. Bóg zatem poznaje Siebie Samego najdoskonalej.

Dalej. Rzecz materialna staje się zrozumiałą przez to, że się oddziela od materii i warunków materialnych. Co więc jest z natury swej oddzielone od wszelkiej materii i warunków materialnych, to jest z natury swej zrozumiałe. Lecz każdą rzecz zrozumiałą rozumie się, o ile jest ona w czynie czymś jednym z tym, który rozumie. Sam Bóg zaś jest rozumiejącym, jak to wykazano. Skoro więc jest zupełnie niematerialnym i całkowicie jest Sam ze Sobą jednym, rozumie siebie najdoskonalej.

Podobnie. Rozumie się coś w czynie przez to, że umysł w czynie i rzecz rozumiana w czynie są jednym. Umysł zaś boży jest zawsze umysłem w czynie, nie ma nic bowiem w Bogu w możności i niedoskonałego. Istotność zaś Boga jest przez siebie samą doskonale zrozumiałą, jak wynika z tego, co powiedziano. Skoro więc umysł boży i istotność boża są jednym, według tego co powiedziano, jasnym jest, że Bóg rozumie Siebie doskonale, Bóg bowiem jest i Swoim umysłem i Swą istotnością.

Dalej. Wszystko, co w czymś istnieje sposobem umysłowym, jest przez nie rozumianym. Istotność zaś boża jest w Bogu sposobem umysłowym, byt bowiem naturalny Boga i byt umysłowy jest jednym i tym samym, skoro Jego byt jest Jego rozumieniem. Bóg więc rozumie Swą istotność. Zatem Siebie Samego, skoro Sam jest swoją istotnością.

Co więcej. Czyny umysłu jak i innych władz duszy, rozróżniają się według przedmiotów. Tym więc będzie doskonalszą czynność umysłowa, im rzecz będzie zrozumiana doskonalej. Lecz przedmiotem najdoskonalej zrozumiałym jest istotność boża, skoro jest najdoskonalszym czynem i pierwszą prawdą. Działanie zaś umysłu bożego jest także najznamienitsze, skoro jest samym bytem bożym, jak to wykazano. Bóg więc rozumie Siebie Samego.

Dalej. Doskonałości wszystkich rzeczy znajdują się w najwyższym stopniu w Bogu. Wpośród zaś innych doskonałości znajdujących się w rzeczach stworzonych, największą doskonałością jest rozumienie Boga, skoro natura rozumowa jest wyższą od innych, a doskonałością jej jest rozumienie; najznakomitszym zaś przedmiotem rozumianym jest Bóg. Bóg zatem najbardziej rozumie Siebie Samego.

To zaś potwierdza powaga boża. Mówi bowiem Apostoł (1 Kor 2, 10), że Duch boży wszystko wypatruje i głębokości boże.

Przekład: Summa filozoficzna (Contra gentiles), Kraków 1930 do 1935, staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.