Księga I, Rozdział 6
Że nie jest lekkomyślnością uznawanie tych prawd, które podaje wiara, chociaż przewyższają one rozum
Ci, którzy dają wiarę tego rodzaju prawdzie, której rozum ludzki nie udowadnia, nie wierzą lekkomyślnie, jakby uwiedzeni baśniami misternymi, jak powiedziano w (2 P 1, 16).
Te bowiem tajemnice Bożej mądrości (Hi 11, 6) sama Mądrość boża, która wszystko zna wyczerpująco, raczyła objawić ludziom; a ta Mądrość stosownymi argumentami dowodzi swej obecności i prawdy nauk i natchnienia, gdy na potwierdzenie tych rzeczy, które przekraczają poznanie przyrodzone, okazuje jawnie czyny, przewyższające zdolność całej przyrody; mianowicie przez cudowne uzdrowienia chorych, wskrzeszanie zmarłych, zdumiewające podtrzymywanie ciał niebieskich i co jest dziwniejsze, przez natchnienie umysłów ludzkich, tak, że nieuczeni i prostaczkowie napełnieni darem Ducha świętego, w jednej chwili otrzymują najwyższą mądrość i wymowę.
A po rozważeniu tego wszystkiego, na skutek powyższego dowodu, niezliczone tłumy nie tylko prostaczków, ale ludzi najuczeńszych, nie siłą broni, nie obietnicą rozkoszy i co najbardziej podziwienia godne, wpośród prześladowania tyranów, zbiegły się ku wierze chrześcijańskiej, w której się naucza rzeczy przewyższających wszelki rozum ludzki, gdzie się poskramia rozkosze cielesne i w której się uczy wszystkiego, co w pogardzie jest na świecie; a to, że umysły śmiertelnych tę prawdę przyjęły, jest i największym z cudów i widocznym dziełem bożego natchnienia, by wzgardziwszy rzeczami widzialnymi, pragnęli tylko niewidzialnych.
Że zaś to się nie stało ani nagle, ani przypadkiem, lecz z rozrządzenia bożego, widać jasno stąd, że Bóg to, co miał uczynić, przepowiedział wielokrotnie przedtem przez proroków, których księgi czcimy, jako świadectwo dające naszej wierze.
Tego także rodzaju dowodu dotyka list do (Hbr 2, 3): które, mianowicie zbawienie ludzkie, gdy się poczęło przepowiadanie przez Pana, od tych, którzy słyszeli, na nas potwierdzone jest, gdy Bóg społem poświadczał znamionami i cudami i rozlicznymi mocami i rozdawaniem Ducha świętego.
To zaś tak cudowne nawrócenie świata na wiarę chrześcijańską jest najsilniejszym dowodem, że takie znaki istniały, tak, że już nie było potrzeba później ich powtarzać, skoro okazują się jasno w swoim skutku. Byłoby to bowiem dziwniejszym nad wszystkie znaki, gdyby ludzie prości i niskiego pochodzenia namówili świat bez pomocy znaków cudownych do wierzenia w rzeczy tak ciężkie, do działania rzeczy tak trudnych, do spodziewania się rzeczy tak wzniosłych. Chociaż Bóg nie przestaje także za naszych czasów czynić cudów przez swoich świętych dla potwierdzenia wiary.
Ci zaś, którzy wprowadzili błędy sekciarskie, postępowali drogą przeciwną, jak to widać u Mahometa, który zwabia ludy obietnicami rozkoszy zmysłowych, do których pragnienia podnieca pożądliwość ciała. Podawał także przepisy odpowiednie do obietnic, popuszczając cugli rozkoszom cielesnym, a co do tego ludzie zmysłowi łatwy dają posłuch. Nauki prawdy zaś podawał takie tylko, które każdy średnio wykształcony może poznać rozumem przyrodzonym, owszem, prawdy, których nauczał, pomieszał z wieloma bajkami i zupełnie błędnymi naukami. Nie użył też żadnych znaków nadprzyrodzonych, które jedynie dają odpowiednie świadectwo natchnieniu bożemu, gdyż działanie widzialne, takie jakie może być tylko od Boga, wykazuje, że nauczyciel prawdy otrzymuje natchnienie niewidzialne; lecz powiedział, że jest posłany z mocą zbrojną, a tych znaków nie brak także rozbójnikom i tyranom. A także ci, którzy mu z początku uwierzyli, nie byli to jacyś uczeni, wyćwiczeni w rzeczach ludzkich i boskich, lecz ludzie zezwierzęceni, przebywający na pustyniach, nie znający zupełnie żadnej nauki boskiej; takimi to rzeszami i przemocą zbrojną zmusił innych do poddania się jego prawu. Żadne też proroctwa boże poprzedzających go proroków nie dają mu świadectwa; owszem on raczej spaczył prawie wszystkie nauki Starego i Nowego Testamentu opowiadaniem pełnym bajek, jak to widzi każdy, kto przepatruje jego prawo. Stąd chytrze nie zalecił swym wyznawcom czytania ksiąg Starego i Nowego Testamentu, by mu nie wykazali fałszu. Stąd widać, że ci, którzy dają wiarę jego słowom, wierzą lekkomyślnie.
Przekład: Summa filozoficzna (Contra gentiles), Kraków 1930 do 1935, staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.