Księga I, Rozdział 89
Że w Bogu nie ma namiętności pożądania
Z tego, co powiedziano, można wnioskować, że nie ma w Bogu namiętności pożądań.
Nie ma bowiem namiętności w pożądaniu umysłowym, lecz tylko w pożądaniu zmysłowym, jak tego dowiedziono w VII Physic. W Bogu zaś nie może być żadnego takiego pożądania, gdyż nie poznaje On za pomocą zmysłów, jak to jasno wynika z tego, co powiedziano powyżej. Wynika więc stąd, że nie ma w Bogu namiętności pożądania.
Oprócz tego. Każdej namiętności pożądania towarzyszy jakaś zmiana cielesna, jak na przykład ściśnięcie lub rozszerzenie serca i tym podobne. Nic zaś takiego nie może zachodzić w Bogu, dlatego, że nie jest ani ciałem, ani możnością w ciele, jak wykazano powyżej. Nie ma w Nim więc namiętności pożądania.
Podobnie. Każda namiętność pożądania wyprowadza doznającego w jakiś sposób z jego zwykłego, równego lub naturalnego usposobienia, czego znakiem jest to, że tego rodzaju namiętności, jeśli się stają gwałtowniejsze, powodują śmierć zwierząt. Lecz nie jest możliwym, by Bóg w jakiś sposób został wyprowadzony ze Swego naturalnego usposobienia, skoro jest zupełnie niezmienny, jak to wykazano powyżej. Jest więc jasnym, że tego rodzaju namiętności nie mogą być w Bogu.
Co więcej. Wszelkie uczucie, któremu towarzyszy namiętność, kieruje się do jednego przedmiotu, według sposobu i miary namiętności; namiętność bowiem ma pociąg do czegoś jednego, podobnie jak i natura, i z tego powodu należy ją opanować i nią kierować. Wola Boża zaś nie jest sama ze Siebie zdeterminowana do jednego w rzeczach stworzonych, chyba z rozporządzenia Jego mądrości, jak to wykazano powyżej. Nie ma więc w Nim namiętności uczucia.
Dalej. Każda namiętność tkwi w podmiocie istniejącym w możności. Bóg zaś jest zupełnie wolny od możności, skoro jest czystym czynem. Jest On więc tylko działającym i zupełnie nie może w Nim być jakiejkolwiek namiętności.
W ten sposób więc usuwa się od Boga wszelką namiętność dla samej natury jej rodzaju.
Niektóre zaś namiętności usuwa się od Boga nie tylko dla samej natury ich rodzaju, lecz także dla natury ich gatunku. Każda bowiem namiętność otrzymuje gatunek od przedmiotu. Namiętności więc, której przedmiot zupełnie jest dla Boga nieodpowiedni, nie ma w Bogu, także z powodu natury właściwego jej gatunku. Taką zaś jest smutek lub ból, dlatego, że ich przedmiotem jest zło już istniejące w podmiocie, jak przedmiotem radości jest dobro obecne i posiadane. Smutku więc i bólu, z samego ich pojęcia, nie może być w Bogu.
Dalej. Pojęcie przedmiotu jakiejś namiętności przyjmuje się nie tylko od dobra i zła, ale także stąd, że ktoś w jakiś sposób się do jednego z nich odnosi; w ten sposób bowiem różnią się nadzieja i radość. Jeśli więc sam sposób odnoszenia się do przedmiotu zawartego w pojęciu namiętności, jest dla Boga niewłaściwy, to i sama namiętność nie może być dla Boga właściwą, także z powodu właściwego jej gatunku. Nadzieja zaś, chociaż ma dobro za przedmiot, to jednak nie dobro już osiągnięte, lecz to, które można osiągnąć. To jednak nie może być dla Boga odpowiednim, z powodu Jego doskonałości, która jest tak wielką, że niczego do niej dodać nie można. Nadziei więc w Bogu być nie może, także ze względu na jej gatunek. I podobnie nie może być pragnienia czegoś nie posiadanego.
Co więcej. Jak doskonałość Boża wyklucza możność dodania jakiegoś dobra, które by Bóg mógł zdobyć, podobnie także i dużo bardziej, wyklucza możność do zła. Bojaźń zaś odnosi się do zła, które może zagrażać, podobnie jak nadzieja odnosi się do dobra, które można zdobyć. Z pojęcia więc jej gatunku dwojako wyklucza się u Boga bojaźń; i dlatego, że może być tylko właściwością kogoś istniejącego w możności, i dlatego, że jej przedmiotem jest zło, które może zaistnieć.
Podobnie. Żal wprowadza pojęcie zmiany w pożądaniu. A zatem i pojęcie żalu sprzeciwia się Bogu, nie tylko dlatego, że jest on gatunkiem smutku, lecz także dlatego, że wprowadza pojęcie zmiany w woli.
Oprócz tego. Z wyjątkiem błędu we władzy poznawczej, jest rzeczą niemożliwą, by poznawano jako złe to, co jest dobrem. Nie zdarza się także, by zło jednego było dobrem drugiego, chyba w dobrach poszczególnych, w których rozkład jednego jest powstawaniem drugiego (III Physic.); powszechnego zaś dobra nie umniejsza żadne dobro poszczególne, lecz każda rzecz je przedstawia. Bóg zaś jest dobrem powszechnym, i wszystkie rzeczy nazywa się dobrymi przez uczestnictwo w Jego podobieństwie. Niczyje zło nie może więc być dla Niego dobrem. Niemożliwym jest także, by to, co jest wprost dobrem, a dla Niego nie jest złem, poznawał jako zło, gdyż w wiedzy Jego nie ma błędu, jak to powiedziano powyżej. Nie może więc w Bogu być zazdrości, nawet odnośnie do natury jej gatunku; nie tylko dlatego, że zazdrość jest gatunkiem smutku, lecz także, że smuci się ona z cudzego dobra i w ten sposób uważa cudze dobro za własne zło.
Co więcej. Smucić się z dobra, znaczy to samo, co pragnąć zła, pierwsze bowiem pochodzi stąd, że dobro uważa się za zło, drugie zaś pochodzi stąd, że zło uważa się za dobro. Gniew zaś jest pragnieniem zła dla drugiego, jako zemsty. Gniew więc dalekim jest od Boga, ze względu na naturę swego gatunku, nie tylko dlatego, że jest skutkiem smutku, lecz także dlatego, że jest pragnieniem zemsty, z powodu smutku powstającego z zadanej krzywdy.
Także wszystkie inne namiętności należące do tych gatunków, lub będące ich skutkami, wyklucza się u Boga z tego samego powodu.
Przekład: Summa filozoficzna (Contra gentiles), Kraków 1930 do 1935, staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.