Przejdź do treści
Chrześcijańska Rzeczywistość

Księga I, Rozdział 90

Że w Bogu jest radość i wesele, a jednak nie sprzeciwia się to Bożej doskonałości

Istnieją pewne namiętności, które chociaż nie są odpowiednie dla Boga, o ile są namiętnościami, jednak z natury swego gatunku nie wprowadzają żadnego pojęcia, sprzeciwiającego się doskonałości Bożej. Do takich zaś należy radość i wesele. Radość bowiem odnosi się do dobra obecnego. Ani więc ze względu na swój przedmiot, którym jest dobro, ani ze względu na sposób odnoszenia się do przedmiotu, który jest aktualnym posiadaniem, nie sprzeciwia się radość ze względu na naturę swego gatunku Bożej doskonałości.

Stąd zaś jest jasnym, że radość czyli wesele, jest w Bogu w sposób właściwy. Jak bowiem dobro i zło poznane są przedmiotem pożądania zmysłowego, tak samo są przedmiotem pożądania umysłowego. Jest to bowiem właściwością obydwu, że zdążają za dobrem i unikają zła, czy to według prawdy, czy to według rozumienia, wyjąwszy, że przedmiot pożądania umysłowego jest ogólniejszy od przedmiotu pożądania zmysłowego, gdyż pożądanie umysłowe odnosi się wprost do dobra lub zła, pożądanie zaś zmysłowe odnosi się do dobra i zła odniesionego do zmysłów; jak też i przedmiot umysłu jest ogólniejszy od przedmiotu zmysłu. Lecz czynności pożądania otrzymują gatunek od przedmiotów. Znajduje się zatem w pożądaniu umysłowym, którym jest wola, czynności podobne co do gatunku do czynności pożądania zmysłowego, różniące się tym, że w pożądaniu zmysłowym są namiętności, z powodu jego połączenia z organem cielesnym, w pożądaniu zaś umysłowym są czynności proste; jak bowiem przez namiętność bojaźni, będącej w pożądaniu zmysłowym, ucieka ktoś przed przyszłym złem, tak pożądanie umysłowe czyni to samo bez namiętności. Skoro więc radość i wesele nie sprzeciwiają się Bogu odnośnie do swego gatunku, lecz tylko odnośnie do tego, że są namiętnościami, w woli zaś są wedle swego gatunku, a nie jako namiętności, wynika więc stąd, że nie brak ich także woli Bożej.

Podobnie. Radość i wesele jest pewnym spoczynkiem woli w jej przedmiocie. Bóg zaś, który Sam jest głównym przedmiotem Swej woli, przede wszystkim Sam w Sobie spoczywa, ponieważ Sam zupełnie Sobie wystarcza. Przez Swą wolę więc w najwyższy sposób Sam w Sobie się raduje i weseli.

Oprócz tego. Wesele jest pewną doskonałością działania, jak to widać u Filozofa w X Ethic. Wieńczy bowiem działanie, jak piękność wieńczy młodość. Lecz Bóg w rozumieniu posiada najdoskonalsze działanie, jak widać z tego, co powyżej powiedziano. Jeśli się więc weselimy z naszego rozumienia, z powodu jego doskonałości, rozumienie Boże będzie dla Boga największym weselem.

Co więcej. Każda rzecz z natury swej cieszy się czymś podobnym sobie, jako czymś, co jej odpowiada; przeciwnie zdarza się chyba przypadłościowo, o ile to przeszkadza pożytkowi tej rzeczy, jak na przykład, gdy garncarze między sobą się kłócą (II Rhet.), dlatego, że jeden przeszkadza drugiemu w zarobkowaniu. Każde zaś dobro jest podobieństwem dobroci Bożej, jak wynika z tego, co powiedziano powyżej; żadne Mu się też dobro nie sprzeciwia. Wynika więc stąd, że Bóg raduje się z każdego dobra.

We właściwy więc sposób jest w Nim radość i wesele. Radość zaś i wesele różnią się pojęciowo. Wesele bowiem pochodzi z dobra rzeczywiście się zespalającego, w radości zaś tego nie potrzeba, lecz do pojęcia radości wystarcza sam spoczynek woli w jej przedmiocie. Stąd wesele odnosi się tylko do dobra zespolonego, jeśli je weźmiemy we właściwym tego słowa znaczeniu, radość zaś do czegoś zewnętrznego. Stąd jest jasnym, że we właściwym znaczeniu, Bóg weseli się Sam w Sobie, raduje się zaś i ze Siebie i z innych rzeczy.

Przekład: Summa filozoficzna (Contra gentiles), Kraków 1930 do 1935, staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.