Przejdź do treści
Chrześcijańska Rzeczywistość

Księga III, Rozdział 116

Że celem prawa bożego jest miłość Boga

Ponieważ prawo boże zmierza przede wszystkim do tego, by człowiek złączył się z Bogiem; łączy się zaś człowiek z Bogiem najsilniej przez miłość, musi zatem głównym dążeniem prawa bożego być to, by kierowało ku miłości.

To że człowiek łączy się z Bogiem przede wszystkim przez miłość, jest rzeczą jasną. Dwie są bowiem władze w człowieku, którymi może się łączyć z Bogiem, mianowicie rozum i wola; niższymi zaś władzami duszy nie może się łączyć z Bogiem, lecz z rzeczami niższymi. Złączenie zaś przez rozum uzupełnia się złączeniem przez wolę; przez wolę bowiem człowiek w pewien sposób spoczywa w tym, co ujmuje rozum. Wola zaś łączy się z jakąś rzeczą czy to z powodu miłości, czy z powodu bojaźni; lecz w różny sposób. Z tym bowiem, czego się obawia, łączy się z innego powodu, łączy się mianowicie na to, by uniknąć zła, które jej grozi, w razie gdyby się z tą rzeczą nie złączyła. Z tą rzeczą zaś, z którą się łączy przez miłość, łączy się dla niej samej. To zaś, co istnieje ze względu na siebie samo, jest wyższe od tego, co istnieje ze względu na coś drugiego. A zatem złączenie się z Bogiem przez miłość jest najwyższym sposobem złączenia się z Nim. Do tego więc przede wszystkim zmierza prawo boże.

Podobnie. Celem każdego prawa, a przede wszystkim prawa bożego, jest czynić ludzi dobrymi. Człowieka zaś nazywa się dobrym dlatego, że ma wolę dobrą, przez którą aktualizuje wszystko, cokolwiek w nim jest dobrego. Wola zaś jest dobrą dlatego, że chce dobra; a przede wszystkim największego dobra, którym jest cel. Im więc bardziej wola tego rodzaju dobra chce, tym bardziej jest człowiek dobrym. Lecz człowiek bardziej chce tego, czego chce przez miłość, niż tego, czego chce tylko przez bojaźń; o tym bowiem czego chce tylko przez bojaźń, mówi się, że jest częściowo niedobrowolne; jak na przykład, gdy człowiek z bojaźni chce wrzucić towary do morza. A zatem miłość Najwyższego Dobra, mianowicie Boga, przede wszystkim czyni ludzi dobrymi, i do niej przede wszystkim zmierzają prawa boże.

Oprócz tego. Dobroć człowieka pochodzi z cnoty; cnota bowiem jest tym, co czyni dobrym tego, który ją posiada. Stąd też prawo zmierza ku temu, by czynić ludzi cnotliwymi; a przepisy prawa odnoszą się do aktów cnót. Lecz warunkiem cnoty jest, by człowiek cnotliwy działał z mocą i z upodobaniem. To zaś przede wszystkim czyni miłość; przez miłość bowiem czynimy coś z mocą i upodobaniem. A zatem miłość dobra jest tym, ku czemu ostatecznie zmierzają prawa boże.

Co więcej. Prawodawcy rozkazem wydanego prawa kierują tymi, którym prawa zostają nadane. We wszystkich zaś rzeczach, którymi porusza jakiś pierwszy poruszający, tym doskonalej coś zostaje poruszone, im bardziej uczestniczy w ruchu pierwszego poruszającego i w podobieństwie do niego. Bóg zaś, który jest najwyższym prawodawcą, czyni wszystko dla Swej miłości. Kto więc w ten sposób do Niego zmierza, mianowicie przez miłość, najdoskonalej ku Niemu zmierza. Każdy zaś czynnik chce doskonałości w tym co czyni. To więc jest celem całego prawodawstwa, by człowiek kochał Boga.

Dlatego powiedziano (1 Tm 1, 5): „Końcem przykazania jest miłość”. I (Mt 22, 37–38) powiedziano: „Toć jest największe i pierwsze przykazanie, będziesz miłował Pana Boga twego”. Dlatego też nowe prawo, jako doskonalsze, nazywa się prawem miłości; dawne zaś prawo, jako mniej doskonałe, prawem bojaźni.

Przekład: Summa filozoficzna (Contra gentiles), Kraków 1930 do 1935, staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.