Summa contra gentiles
św. Tomasz z Akwinu
Księga III
- Wstęp
- Że wszelki czynnik działa dla celu
- Że wszelki czynnik działa dla jakiegoś dobra
- Quod malum est praeter intentionem in rebus
- Że zło nie jest żadną istotnością
- Argumenty, które pozornie dowodzą, że zło jest pewną naturą lub rzeczą
- Że przyczyną zła jest dobro
- Że zło ma podstawę w dobru
- Że zło nie niszczy dobra całkowicie
- Że zło ma w pewien sposób przyczynę
- Że zło jest przyczyną przypadłościową
- Że nie istnieje najwyższe zło
- Że dobro jest celem każdej rzeczy
- Że wszystko skierowane jest do jednego celu, którym jest Bóg
- W jaki sposób Bóg jest celem rzeczy
- Że wszystko dąży do tego, by się upodobnić do Boga
- W jaki sposób rzeczy naśladują dobroć bożą
- Że rzeczy z natury dążą do upodobnienia się do Boga w tym, że Bóg jest przyczyną
- Że w różny sposób zostają rzeczy skierowane do swych celów
- Że ruch niebios pochodzi od pierwiastka umysłowego
- W jaki sposób dobra pożądają także te rzeczy, którym brak poznania
- Że poznawanie Boga jest celem każdej substancji rozumnej
- Czy szczęście polega na akcie woli
- Że szczęście człowieka nie polega na rozkoszach cielesnych
- Że szczęście nie polega na chwale
- Że szczęście człowieka nie polega na sławie
- Że szczęście człowieka nie polega na bogactwach
- Że szczęście nie polega na posiadaniu władzy ziemskiej
- Że szczęśliwość nie polega na dobrach ciała
- Że szczęśliwość człowieka nie polega na zmysłach
- Że ostateczne szczęście człowieka nie polega na aktach cnót moralnych
- Że ostateczne szczęście nie znajduje się w akcie roztropności
- Że szczęśliwość nie polega na uprawianiu jakiejś sztuki
- Że ostateczna szczęśliwość człowieka polega na kontemplacji Boga
- Że szczęśliwość ludzka nie polega na tym poznaniu Boga, które większość ludzi zwykle posiada
- Że szczęśliwość człowieka nie polega na tym poznaniu Boga, które zdobywamy za pomocą dowodzenia
- Że szczęśliwość ludzka nie polega na poznaniu Boga przez wiarę
- Czy człowiek w tym życiu może przy pomocy badań i roztrząsań nauk spekulatywnych poznać substancje oddzielone
- Że nie możemy w tym życiu poznać substancyj oddzielonych, jak to twierdzi Aleksander
- Że nie możemy w tym życiu rozumieć substancyj oddzielonych, jak to twierdził Averroes
- Że ostateczna szczęśliwość człowieka nie polega na poznaniu substancyj oddzielonych, jak to mylnie podają powyższe teorie
- Że nie możemy w tym życiu rozumieć substancyj oddzielonych
- Że dusza w tym życiu nie poznaje się sama przez siebie
- Że nie możemy w tym życiu widzieć Boga w Jego istotności
- Że ostateczna szczęśliwość człowieka nie jest w tym życiu
- Że substancje oddzielone nie oglądają Boga w Jego istotności, przez to, że Go poznają przez własną istotność
- Że naturalne poznanie Boga, jakie posiadają substancje oddzielone, nie zaspokaja pragnienia ich natury
- W jaki sposób można oglądać Boga w Jego istotności
- Że żadna substancja stworzona nie może własną mocą dojść do oglądania istotności Boga
- Że rozum stworzony potrzebuje pewnej pomocy światła bożego, by oglądać istotność bożą
- Argumenty, które pozornie dowodzą, że nie można oglądać istotności Boga, oraz rozwiązanie tych argumentów
- Że rozum stworzony nie obejmuje substancji bożej
- Że żaden rozum stworzony, oglądając Boga, nie ogląda wszystkiego, co w nim widzieć można
- Że każdy rozum jakiegokolwiek by był stopnia, może uczestniczyć w oglądaniu Boga
- Że z pośród tych, którzy oglądają Boga, jeden może Go oglądać doskonalej niż drugi
- W jaki sposób ci widzą wszystko, którzy widzą substancję bożą
- Że ci, którzy oglądają Boga, widzą w Nim wszystko równocześnie
- Że ten, kto ogląda Boga, staje się uczestnikiem życia wiecznego
- Że ci, którzy widzą Boga, będą Go zawsze oglądać
- W jaki sposób w owej ostatecznej szczęśliwości spełnia się wszelkie pragnienie człowieka
- Że Bóg przez swą opatrzność rządzi rzeczami
- Że Bóg zachowuje rzeczy w bycie
- Że tylko działając przez moc bożą, może jakaś rzecz dawać byt
- Że Bóg jest przyczyną działania dla wszystkich, którzy działają
- Że Bóg jest wszędzie
- O zdaniu tych, którzy odmawiają rzeczom w przyrodzie właściwych im czynności
- W jaki sposób ten sam skutek pochodzi od Boga i od czynnika naturalnego
- Że Opatrzność boża nie usuwa całkowicie zła w rzeczach
- Że opatrzność boża nie wyklucza przypadłości rzeczy.
- Że opatrzność boża nie wyklucza wolności woli.
- Że opatrzność boża nie wyklucza losu i przypadku.
- Że opatrzność Boża odnosi się do poszczególnych rzeczy przypadłościowych
- Że opatrzność Boża opiekuje się bezpośrednio wszystkimi rzeczami poszczególnymi
- Że przyczyny drugorzędne są czynnikami wykonującymi opatrzność Bożą
- Że Bóg przez stworzenia rozumne rządzi innymi stworzeniami.
- Że wyższe substancje rozumne rządzą niższymi.
- O wzajemnym stosunku aniołów
- O wzajemnym stosunku ludzi do siebie i do innych rzeczy
- Że Bóg rządzi niższymi ciałami przez ciała niebieskie
- Zakończenie powyższych zagadnień
- Że ciała niebieskie nie działają na nasz rozum
- Że ciała niebieskie nie są przyczyną naszych aktów woli i wyboru
- Że skutki cielesne wśród ciał niższych nie wynikają koniecznie z działania ciał niebieskich
- Że ruch ciała niebieskiego nie jest przyczyną naszych aktów wyboru przez działanie jego duszy, jak to niektórzy twierdzą
- Że stworzone substancje oddzielone nie mogą być bezpośrednio przyczyną naszych aktów wyboru i woli, lecz, że może nią być tylko Bóg
- Że Bóg jest przyczyną ruchu woli, nie tylko władzy woli
- Że wybór i wola ludzka podlega opatrzności bożej
- W jaki sposób sprawy ludzkie sprowadza się do wyższych przyczyn
- W jaki sposób się mówi, że ktoś ma szczęście i w jaki sposób go wspomagają wyższe przyczyny
- O losie, czy istnieje i czym jest
- O pewności opatrzności Bożej
- Że niezmienność opatrzności Bożej nie wyklucza pożytku modlitwy
- W jaki sposób rozporządzenia opatrzności Bożej mają swoje powody
- W jaki sposób Bóg może i w jaki sposób nie może działać poza porządkiem swej opatrzności
- Że Bóg może działać poza porządkiem nadanym rzeczom, wywołując skutek z pominięciem przyczyn najbliższych
- Że to, co Bóg czyni poza porządkiem natury, nie sprzeciwia się naturze
- O cudach
- Że tylko Bóg czyni cuda
- Że substancje duchowe wykonują dzieła cudowne, które nie są prawdziwie cudami
- Że czyny czarnoksiężników nie zostają wykonane jedynie pod wpływem ciał niebieskich
- Skąd pochodzi skuteczność czynności czarnoksiężników
- Że substancja rozumna, od której zależy skuteczność sztuk czarnoksięskich, nie jest dobrą etycznie
- Że substancja rozumna, której pomocy używają praktyki czarnoksięskie, nie jest złą co do swej natury
- Argumenty, które, jak się wydaje dowodzą że w szatanach nie może być grzechu
- Że może być grzech w szatanach, i w jaki sposób być może
- Rozwiązanie powyższych trudności
- Że stworzenia rozumne podlegają Opatrzności bożej w pewien szczególny sposób
- Że opatrzność rządzi stworzeniami rozumnymi dla nich samych, a innymi stworzeniami ze względu na stworzenia rozumne
- Że Bóg stworzenie rozumne kieruje do jego czynów nie tylko w tym co dotyczy gatunku, ale także odnośnie do tego, co jest odpowiednie dla osobnika
- Że Bóg nadaje ludziom prawa
- Że prawo boże przede wszystkim kieruje człowieka ku Bogu
- Że celem prawa bożego jest miłość Boga
- Że prawo boże kieruje nas do miłości bliźniego
- Że prawo boże obowiązuje człowieka do prawdziwej wiary
- Że przedmioty zmysłowe kierują myśl naszą ku Bogu
- Że kult zwany latria należy oddawać tylko Bogu
- Że co do rzeczy cielesnych i zmysłowych prawo Boże kieruje człowiekiem za pomocą jego rozumu
- Z jakiego powodu nierząd jest wedle prawa bożego grzechem, i że małżeństwo jest zgodne z naturą
- Że małżeństwo ma być nierozerwalne
- Że małżeństwo powinno być związkiem jednego mężczyzny z jedną niewiastą
- Że bliscy krewni nie powinni zawierać małżeństwa
- Że nie każde obcowanie płciowe jest grzechem
- Że nie jest grzechem samym przez się spożywanie jakiegokolwiek pokarmu
- W jaki sposób prawo boże kieruje stosunkiem człowieka do bliźniego
- Że niektóre uczynki ludzkie są dobre z natury, a nie jedynie z nakazu prawa
- O radach, które daje prawo boże
- Że błądzą ci, którzy zwalczają dobrowolne ubóstwo
- O sposobach życia tych, którzy dobrowolnie obierają ubóstwo
- W jaki sposób ubóstwo jest dobre
- Rozwiązanie zarzutów powyższych stawianych ubóstwu
- Zarzutów stawianych przeciwko różnym sposobom życia tych, którzy obierają dobrowolne ubóstwo
- O błędnym mniemaniu tych, którzy zwalczają zupełną wstrzemięźliwość
- Przeciwko tym, którzy zwalczają śluby
- Że ani zasługi ani grzechy nie są równe
- Że Bóg karze lub nagradza czyny ludzkie
- O różnicy i o porządku kar
- Że nie wszystkie nagrody i kary są równe
- O karze, która się należy grzechowi śmiertelnemu i powszedniemu, ze względu na cel ostateczny
- Że grzech śmiertelny na wieki pozbawia człowieka celu ostatecznego
- Że karą za grzechy jest także doznawanie cierpienia
- Że sędziom wolno nakładać kary
- Że człowiek potrzebuje pomocy boskiej, by osiągnąć wieczną szczęśliwość
- Że pomoc łaski bożej nie zmusza człowieka do cnoty
- Że człowiek nie może zasłużyć sobie na pomoc bożą
- Że powyższa pomoc nazywa się łaską, i czym jest łaska poświęcająca
- Że łaska poświęcająca powoduje w nas miłość Bożą
- Że łaska boża powoduje w nas wiarę
- Że łaska boża powoduje w nas nadzieję
- O darach łaski darmo danej; w czym o wróżbach demonów
- Że człowiek potrzebuje pomocy bożej, by wytrwać w dobrem
- Że ten kto odpada od łaski przez grzech, może znowu się podnieść przez łaskę
- Że tylko łaska może człowieka uwolnić od grzechu
- W jaki sposób człowiek zostaje uwolniony od grzechu
- Że chociaż człowiek nie może się nawrócić do Boga bez łaski, to jednak słusznie się mu przypisuje winę, gdy się nie nawraca
- Że człowiek żyjący w grzechu, nie może bez łaski uniknąć grzechu
- Że Bóg niektórych uwalnia od grzechu, a niektórych pozostawia w grzechu
- Że Bóg nie jest dla nikogo przyczyną grzechu
- O przeznaczeniu, odrzuceniu i wybraniu przez Boga