Przejdź do treści
Chrześcijańska Rzeczywistość

Księga III, Rozdział 127

Że nie jest grzechem samym przez się spożywanie jakiegokolwiek pokarmu

Jak w używaniu popędu płciowego nie ma grzechu, jeśli ono podlega rozumowi, tak samo nie ma grzechu w używaniu pokarmu. Czyni się zaś coś zgodnie z rozumem wtedy, gdy się tym kieruje odpowiednio do należytego celu. Należytym celem pożywania pokarmu jest zaś zachowanie ciała przez odżywianie. Można więc używać bez grzechu jakiegokolwiek pokarmu, który spełnia to zadanie. A zatem nie jest grzechem samym przez się spożywanie jakiegokolwiek pokarmu.

Co więcej. Używanie jakiejkolwiek rzeczy nie jest złem, jeżeli rzecz sama przez się nie jest złą. Żadne zaś pożywienie nie jest z natury złem; każda bowiem rzecz jest z natury swej dobrą, jak to wykazano powyżej (R. XII). Może zaś jakieś pożywienie nie być dla kogoś dobrem, o ile szkodzi zdrowiu jego ciała. A zatem spożywanie jakiegokolwiek pokarmu nie jest jako takie grzechem; lecz może być grzechem, jeżeli go ktoś używa nierozumnie, na szkodę swego zdrowia.

Co więcej. Nie jest rzeczą samą przez się złą posługiwać się rzeczami odpowiednio do tego, na co są przeznaczone. Rośliny istnieją zaś dla zwierząt, pewne zwierzęta dla drugich, a wszystkie dla człowieka, jak wynika z tego, co powiedziano powyżej (R. XXII). Używanie roślin lub mięsa zwierząt, czy to jako pożywienia, czy w innym celu pożytecznym dla człowieka, nie jest więc grzechem samo przez się.

Podobnie. Ułomność grzechu przechodzi z duszy na ciało, a nie na odwrót; grzechem bowiem nazywamy to, co wprowadza nieporządek we wolę. Pokarmy zaś należą bezpośrednio do ciała, a nie do duszy. Nie może więc przyjmowanie pokarmów być samo przez się grzechem, chyba że sprzeciwia się prawości woli. Zdarza się to jednym sposobem przez sprzeczność z właściwym celem pokarmów; gdy ktoś na przykład dla przyjemności będącej w pokarmie używa pokarmów szkodliwych dla zdrowia ciała, szkodliwych czy to ze względu na rodzaj pokarmów, czy też ze względu na ich ilość. Drugim sposobem zdarza się to wtedy, gdy spożywanie pokarmów jest niezgodne z warunkami, w których żyje dany człowiek, lub jego otoczenie; na przykład, gdyby ktoś był bardziej wybredny, niż jego środki na to pozwalają; lub gdyby odżywiał się inaczej, niż każe obyczaj tych, wśród których żyje. Trzecim sposobem zdarza się to wtedy, gdy niektóre pokarmy są zakazane prawem dla jakiejś szczególnej przyczyny; na przykład w Starym Zakonie były niektóre pokarmy zakazane ze względu na ich znaczenie; a w Egipcie od najodleglejszych czasów zakazane było spożywanie mięsa wołowego ze względu na potrzeby rolnictwa. Albo też dlatego, że pewne przepisy zakazują używania pewnych pokarmów dla powściągnięcia pożądliwości.

Dlatego mówi Chrystus Pan (Mt 15, 11): „Nie co wchodzi w usta, plugawi człowieka”. I powiedziano (1 Kor 10, 25): „Wszystko, co w jatce sprzedają, jedzcie, nic się nie pytając dla sumienia”. A (1 Tm 4, 4) powiedziano: „Wszelkie Boże stworzenie dobre jest, a nic nie ma być odrzucane, co z dziękowaniem bywa przyjmowane”.

W ten sposób odrzuca się błąd tych, którzy powiadają, że używanie niektórych pokarmów jest zabronione. O nich to mówi tamże Apostoł (1 Tm 4, 1–3): „W ostateczne czasy odstąpią niektórzy od wiary [...] zakazujących wstępować w małżeństwo, wstrzymywać się od pokarmów, które Bóg stworzył ku używaniu z dzięką”.

Skoro zaś używanie pokarmów i popędu płciowego nie jest samo przez się złem, lecz tylko może być złem, o ile odstępuje od porządku zgodnego z rozumem, a mienie zewnętrzne jest potrzebne dla pożywania pokarmu, dla wychowania dzieci, dla utrzymania rodziny i dla innych potrzeb cielesnych, wynika stąd, że i posiadanie bogactw nie jest samo przez się złem, jeżeli zachowany tu jest porządek rozumny, w ten sposób mianowicie, by człowiek sprawiedliwie miał to, co posiada, by mienie nie stanowiło celu dla jego woli; by go używał w sposób słuszny, na pożytek własny i na pożytek innych. Dlatego Apostoł (1 Tm 6, 17–18) nie potępia bogatych, lecz podaje im pewne przepisy używania bogactw, mówiąc: „Bogatym tego świata rozkazuj nie wysoko rozumieć, ani pokładać nadziei w niepewności bogactw [...] dobrze czynić, w uczynki dobre bogacić się, łacno dawać, użyczać”. A (Syr 31, 8): „Szczęśliwy bogacz, który jest znalezion bez zmazy, i który za złotem nie biegał, ani nie ufał w pieniądzach i skarbach”.

Odrzuca się także w ten sposób błąd tych, którzy, jak podaje Augustyn w ks. De haeresibus, zuchwale nazywali się Apostolskimi dlatego, że do swej społeczności nie dopuszczali ani żonatych, ani tych, którzy coś posiadali, (których należy do Kościoła katolickiego) wraz z wielką liczbą zakonników i kleryków. Są oni heretykami dlatego, że odłączając się od Kościoła, twierdzą, iż żadnej nie ma nadziei dla tych, którzy używają tych rzeczy, jakich oni nie mają.

Przekład: Summa filozoficzna (Contra gentiles), Kraków 1930 do 1935, staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.