Przejdź do treści
Chrześcijańska Rzeczywistość

Księga IV, Rozdział 17

Że Duch Święty jest prawdziwym Bogiem

Świadectwo Pisma św. okazuje jasno, że Duch Święty jest Bogiem. Nikomu bowiem nie poświęca się świątyni, jak tylko Bogu, stąd też powiedziano w (Ps 11, 5): „Pan jest w kościele swym świętym”. Poświęca się zaś świątynię Duchowi św., mówi bowiem Apostoł (1 Kor 6, 19): „azali nie wiecie, iż członki wasze są kościołem Ducha św.?”. A zatem Duch św. jest Bogiem. Tym bardziej, że członki nasze, które nazywa Kościołem Ducha św., są członkami Chrystusa; poprzednio bowiem powiedział (w. 15): „Nie wiecie, iż ciała wasze są członkami Chrystusowymi?”. Byłoby zaś nieodpowiednim, skoro jak to powyżej dowiedziono, Chrystus jest prawdziwym Bogiem, by członki Jego były Kościołem Ducha św., gdyby Duch św. nie był Bogiem.

Podobnie. Święci oddają cześć boską tylko prawdziwemu Bogu, powiedziano bowiem w (Pwt 6, 13): „Pana, Boga twego bać się musisz i jemu samemu służyć”. Święci zaś służą Duchowi św., mówi bowiem Apostoł (Flp 3, 3): „my jesteśmy obrzezaniem, którzy Duchowi służymy Bogu”. A chociaż w niektórych księgach napisano, „którzy duchem służymy Panu”, to jednak księgi greckie i starsze łacińskie podają słowa: „którzy Duchowi służymy Bogu”. Z tekstu greckiego wynika zaś, że należy to rozumieć o służbie ku czci boskiej, która należy się jedynie Bogu. Duch św. jest więc prawdziwym Bogiem, któremu należy się cześć boska.

Co więcej. Dziełem właściwym Bogu jest uświęcanie ludzi; powiedziano bowiem (Kpł 22, 32): „Ja Pan, który was uświęcam”. Tym zaś, który uświęca, jest Duch św., mówi bowiem Apostoł (1 Kor 6, 11): „aleście omyci, ale poświęceni, aleście usprawiedliwieni w imię Pana naszego Jezusa Chrystusa i w Duchu Boga naszego” i (2 Tes 2, 13) powiada: „was wybrał Bóg, pierwiastkami ku zbawieniu, przez poświęcenie ducha i przez wiarę prawdy”. Musi więc Duch św. być Bogiem.

Co więcej. Jak życie naturalne ciało otrzymuje przez duszę, tak życie sprawiedliwości duszy jest przez Boga; stąd mówi Chrystus Pan (J 6, 58): „Jako mnie posłał żyjący Ojciec, i ja żyję dla Ojca, a kto mnie pożywa i on żyć będzie dla mnie”. Tego rodzaju życie otrzymujemy zaś od Ducha św., stąd dodaje Chrystus Pan (w. 64): „Duch jest, który ożywia”. Apostoł zaś mówi do (Rz 8, 13): „Jeśli Duchem sprawy ciała umartwicie, żyć będziecie”. A zatem Duch św. ma naturę boską.

Oprócz tego. Chrystus Pan, dowodząc że jest Bogiem, wobec żydów, którzy nie mogli znieść tego, że się czynił równym Bogu, przypisywał sobie moc zmartwychwstania, mówił bowiem (J 5, 21): „Jako Ojciec wzbudza umarłych i ożywia, tak i Syn, których chce ożywia”. Moc ożywiania należy zaś do Ducha św., mówi bowiem Apostoł (Rz 8, 11): „Jeśli Duch tego, który Jezusa wzbudził z martwych w was mieszka, który wzbudził Jezusa Chrystusa z martwych, ożywi i ciała wasze śmiertelne dla Ducha Jego w was mieszkającego”. Duch Święty ma więc naturę boską.

Podobnie. Stworzenie jest dziełem samego Boga, jak to powyżej okazano. Jest zaś stworzenie rzeczą Ducha św., powiedziano bowiem w (Ps 104, 30): „Wypuścisz Ducha twego, a będą stworzone” i u (Hi 33, 4): „Duch Boży uczynił mię”; w (Syr 1, 9) powiedziano zaś o Bogu: „On ją stworzył”, mianowicie mądrość, „w Duchu Świętym”. Duch Święty ma zatem naturę boską.

Co więcej. Apostoł mówi (1 Kor 2, 10–11): „Duch wszystko wypatruje i głębokości Boże. Bo któż z ludzi wie, co jest człowieczego, jedno duch człowieczy, który w nim jest? Także też co jest Bożego, nikt nie wie, jedno Duch Boży”. Żadne stworzenie nie może zaś objąć głębokości Bożych, co widzimy ze słów Chrystusa Pana (Mt 11, 27): „Nikt nie zna Syna jedno Ojciec, ani Ojca kto zna, jedno Syn”. Izajasz zaś powiada (Iz 24, 16) w osobie Boga: „Tajemnica moja mnie”. A zatem Duch Święty nie jest stworzeniem.

Oprócz tego. Według powyższego porównania Apostoła Duch św. ma się tak do Boga, jak duch ludzki do człowieka. Duch ludzki jest zaś wewnątrz człowieka, i nie ma odmiennej od niego natury, lecz jest czymś do niego należącym. A zatem i Duch św. nie ma natury odmiennej od Boga.

Co więcej. Gdy porównamy powyższe słowa Apostoła ze słowami Izajasza Proroka, zobaczymy jasno, że Duch św. jest Bogiem. Powiedziano bowiem (Iz 64, 4): „Oko nie widziało Boże, bez ciebie, coś nagotował oczekiwającym ciebie”. Apostoł zaś przytoczywszy to ((1 Kor 2, 9)), dodaje powyżej podane słowa mianowicie, że „Duch wszystko wypatruje i głębokości boże”. Jest więc jasnym, że Duch św. zna owe głębokości Boże, które Bóg zgotował tym, którzy go miłują. Jeśli więc, jak mówi Izajasz, nikt inny prócz Boga tego nie zna, jest jasnym, że Duch Święty jest Bogiem.

Podobnie. Izajasz (Iz 6, 8–9) mówi: „Usłyszałem głos Pana mówiącego: Kogo poślę, a kto nam pójdzie? I rzekłem: Owo ja, poślij mię. I rzekł: Idź, a powiesz ludowi temu: Słuchajcie słuchając, a nie rozumiejcie”. Te słowa przypisuje zaś Paweł Duchowi św. stąd też w (Dz 28, 26) mówi Paweł do Żydów: „dobrze Duch św. mówił przez Izajasza Proroka do ojców naszych, mówiąc: idź do ludu tego, a mów do nich: Uchem usłyszycie, a nie zrozumiecie”. Jest więc jasnym, że Duch Święty jest Bogiem.

Co więcej. Z Pisma św. widzimy, że Bóg przemawiał przez proroków, powiedziano bowiem w (Lb 12, 6), w osobie Boga: „Jeśli będzie między wami jaki prorok Pański, w widzeniu ukażę mu się, albo we snach będę mówił do niego”; a w (Ps 85, 9) czytamy: „Słuchać będę, co mówi we mnie Pan Bóg”. Jest zaś oczywistym, że Duch Święty mówił przez proroków. Powiedziano bowiem w (Dz 1, 16): „musiało się wypełnić Pismo, które opowiedział Duch św. przez usta Dawidowe”. U (Mt 22, 43–44) ((Mk 12, 35–36)) czytamy zaś, że Chrystus Pan powiedział: „Jakoż mówią doktorowie, iż Chrystus jest Synem Dawidowym? Albowiem sam Dawid mówi w Duchu Świętym: Rzekł Pan Panu memu: siądź po prawicy mojej”. Czytamy też w (2 P 1, 21): „Albowiem wolą ludzką nigdy proroctwo nie jest przyniesione, ale Duchem Świętym natchnieni mówili ludzie święci Boży”. Możemy więc z Pisma św. wnioskować, że Duch Święty jest Bogiem.

Podobnie. Pismo św. nam okazuje, że objawianie tajemnic jest dziełem właściwym Bogu, powiedziano (Dn 2, 28): „Jest Bóg na niebie, który odkrywa tajemnice”. Pismo św. zaś okazuje, że objawianie tajemnic jest dziełem Ducha św., powiedziano bowiem (1 Kor 2, 10): „nam Bóg objawił przez Ducha Swojego”, a (1 Kor 14, 2) powiedziano: „duchem mówi tajemnice”. Duch Święty jest zatem Bogiem.

Oprócz tego. Wewnętrzne nauczanie jest dziełem właściwym Bogu, powiedziano bowiem o Bogu w (Ps 94, 10): „Który uczy człowieka mądrości”; i (Dn 2, 21): „Daje mądrość mądrym, i umiejętność rozumiejącym naukę”. Jest to zaś oczywiście dziełem właściwym Duchowi Świętemu. Mówi bowiem Chrystus Pan (J 14, 26): „Pocieszyciel Duch Święty, którego Ojciec pośle w imię moje, on was wszystkiego nauczy”. Duch Święty ma więc naturę boską.

Oprócz tego. Te rzeczy, które mają to samo działanie, muszą mieć tę samą naturę. To samo działanie mają zaś Syn i Duch Święty. Apostoł bowiem wykazuje, że Chrystus Pan przemawia przez świętych, w (2 Kor 13, 3): „Czyli doświadczenia szukacie tego, który we mnie mówi Chrystus?”. I to także jest oczywiście dziełem Ducha Świętego, powiedziano bowiem (Mt 10, 20): „nie wy jesteście, którzy mówicie, ale Duch Ojca waszego, który mówi w was”. Syn i Duch św. mają zatem tę samą naturę, a jak z tego wynika, tę samą naturę ma także Ojciec, skoro wykazano, że Ojciec i Syn mają tę samą naturę.

Co więcej. Jest właściwym Bogu, by zamieszkiwał w duszach świętych, dlatego mówi Apostoł (2 Kor 6, 16): „wy jesteście Kościołem Boga żywego, jak mówi Bóg: iż będę mieszkał i przechadzał się w nich”. To samo zaś przypisuje Apostoł Duchowi świętemu, mówi bowiem (1 Kor 3, 16): „Nie wiecie, że kościołem Bożym jesteście, a Duch Boży mieszka w was?”. Duch Święty jest zatem Bogiem.

Podobnie. Jest właściwym Bogu, by był wszędzie, mówi bowiem Pan Bóg (Jr 23, 24): „Niebo i ziemię ja napełniam”. A jest to właściwością Ducha świętego. Powiedziano bowiem w (Mdr 1, 7): „Duch Pański napełnia okrąg ziemi”; a w (Ps 139, 7) i nast.: „Dokąd mam iść przed duchem twoim i dokąd uciekać od oblicza twego? Jeśli wstąpię do nieba, tameś ty jest” itd. Mówi także Chrystus Pan swoim uczniom (Dz 1, 8): „weźmiecie moc Ducha Świętego, który przyjdzie na was i będziecie mi świadkami w Jeruzalem i we wszystkiej żydowskiej ziemi i w Samarii i aż na kraj ziemi”. Wynika stąd, że Duch Święty jest wszędzie, skoro mieszka we wszystkich ludziach, gdziekolwiek istnieją. A zatem Duch Święty jest Bogiem.

Oprócz tego. Pismo św. wyraźnie nazywa Ducha Świętego Bogiem. Mówi bowiem Piotr (Dz 5, 3): „Ananiaszu czemu szatan skusił serce twe, iżbyś skłamał Duchowi świętemu?”. A następnie dodaje (w. 4): „Nie skłamałeś ludziom, ale Bogu”. A zatem Duch Święty jest Bogiem.

Podobnie. Powiedziano (1 Kor 14, 2): „Kto mówi językiem, nie ludziom mówi ale Bogu, bo żaden nie słucha. Lecz duchem mówi tajemnice”; przez to daje do zrozumienia, że Duch Święty mówił przez tych, którzy przemawiali różnymi językami. Następnie zaś dodaje (w. 21): „W zakonie napisane jest: Iż przez obce języki i obcymi usty będę mówił ludowi temu, ani tak mnie nie wysłuchają, mówi Pan”. A zatem Duch Święty, który mówił tajemnice różnymi usty i różnymi językami, jest Bogiem.

Co więcej. Kilka wierszy dalej ((w. 24) i nast.) czytamy: „jeśliby wszyscy prorokowali, a wszedłby który niewierny albo nieuczony, bywa przekonany od wszystkich, bywa osądzony od wszystkich. Skrytości serca jego bywają objawione; a tak upadłszy na oblicze, pokłoni się Bogu, opowiadając, że Bóg w was jest prawdziwie”. Z tego zaś co powyżej powiedziano, mianowicie: „duchem mówi tajemnice” widzimy, że wyjawienie skrytości serca pochodzi od Ducha Świętego. A jest to oznaką bóstwa; mówi bowiem Jeremiasz (Jr 17, 9–10): „Zawiłe jest serce człowieka i niewybadane: kto je pozna? Ja Pan badający serca i doznawający nerek”. Przez to więc nawet niewierny może wnioskować, że ten, który wypowiada skrytości serca, jest Bogiem. A zatem Duch Święty jest Bogiem.

Podobnie. Wkrótce potem powiedziano ((1 Kor 14, 32)): „duchowie proroków poddani są prorokom. Albowiem Bóg nie jest rozterki, ale pokoju”. Łaski proroków zaś, które nazywa duchem proroków, są od Ducha Świętego. A zatem okazuje, że Duch Święty, który takie łaski rozdziela w ten sposób, by w nich wynikały nie rozterki, ale pokój, jest Bogiem, w tych słowach: „Bóg nie jest rozterki, ale pokoju”.

Co więcej. Przybrać kogokolwiek za synów bożych, może być dziełem jedynie Boga. Żadnego bowiem stworzenia nie nazywa się synem bożym przez jego naturę, lecz tylko przez łaskę przybrania; stąd też przypisuje to Apostoł Synowi Bożemu, który jest prawdziwym Bogiem i mówi (Ga 4, 4–5): „zesłał Bóg Syna swego, żebyśmy przysposobienia synowskiego dostali”. Duch Święty jest więc przyczyną przybrania; mówi bowiem Apostoł (Rz 8, 15): „aleście wzięli ducha przysposobienia za synów, przez który wołamy Abba (Ojcze)”. A zatem Duch Święty nie jest stworzeniem ale Synem.

Podobnie. Jeśli Duch Święty nie jest Bogiem, musi być jakimś stworzeniem. Nie jest zaś oczywiście stworzeniem cielesnym. Nie jest jednak także stworzeniem duchowym. Żadne bowiem stworzenie duchowe nie jest napełnione drugim stworzeniem duchowym; nie można bowiem uczestniczyć w stworzeniu, lecz raczej ono uczestniczy. Duchem Świętym są zaś napełnione umysły świętych, jakgdyby w Nim uczestniczyły; czytamy bowiem, że Chrystus Pan był pełen Ducha Świętego ((Łk 4, 1)) i także Apostołowie ((Dz 2, 4)). Duch Święty nie jest więc stworzeniem, lecz Bogiem.

Gdyby zaś ktoś powiedział, że powyższych dzieł Bożych nie można przypisywać Duchowi Świętemu tak jak Bogu, by je własnym autorytetem spełniał, lecz przez posłannictwo, tak jak stworzeniu, widzimy, że jest to oczywiście fałszywe, ze słów Apostoła (1 Kor 12, 6): „są różności spraw, ale tenże Bóg, który sprawuje wszystko we wszystkich”; a następnie, wymieniwszy różne dary Boże dodaje: „to wszystko sprawuje jeden i ten sam Duch, udzielając z osobna każdemu jako chce”. Wypowiada więc tutaj wyraźnie, że Duch Święty jest Bogiem; mówiąc czy to, że Duch Święty czyni to, o czym poprzednio powiedział, że czyni Bóg, czy to wyznając, że czyni to według własnej swej woli. Jest więc jasnym, że Duch Święty jest Bogiem.

Przekład: Summa filozoficzna (Contra gentiles), Kraków 1930 do 1935, staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.