Księga IV, Rozdział 2
Że w Bogu jest rodzenie, ojcostwo i synostwo
Rozpoczynamy zatem nasze rozważanie od tajemnicy rodzenia w Bogu, i ustalamy co o niej należy mniemać według dokumentów Pisma św. Następnie przytoczymy argumenty, które przeciw prawdzie wiary podają niewierni (R. X), a przez ich rozwiązanie (R. XI, XIV) osiągniemy nasz zamierzony cel.
Pismo św. podaje nam zatem wyrazy ojcostwa i synostwa w Bogu, głosząc, że Jezus Chrystus jest Synem Bożym. Czytamy to bardzo często w Piśmie św. Nowego Testamentu. Powiedziano bowiem (Mt 11, 27): Nikt nie zna Syna jedno Ojciec, ani Ojca kto zna, jedno Syn. Od tych słów rozpoczyna Marek swoją Ewangelię, mówiąc: Początek Ewangelii Jezusa Chrystusa, Syna Bożego. Także św. Jan Ewangelista często tak pisze, powiada bowiem (J 3, 35): Ojciec miłuje Syna i wszystko oddał w rękę jego; i (J 5, 21): Jako Ojciec wzbudza umarłych i ożywia; tak i Syn, których chce ożywia. Także i Paweł Apostoł często tych wyrazów używa, powiada bowiem (Rz 1, 1—3), że jest odłączony na Ewangelię bożą, którą był przedtem obiecał przez Proroków swoich w Pismach świętych o Synu swoim; i (Hbr 1, 1): Rozmaicie i wielu sposobami mówiwszy dawno Bóg Ojcom przez proroków, naostatek w te dni mówił do nas przez Syna.
Podane są te wyrazy, chociaż rzadziej, także w Piśmie św. Starego Testamentu. Powiedziano bowiem w Ks. Przysłów (Prz 30, 4): Które jest imię Jego i które imię Syna Jego, jeśli wiesz? Czytamy także w Psalmie (Ps 2, 7): Pan rzekł do mnie: Tyś jest Synem moim. I później w Ps. (Ps 89, 27): On do mnie wołał: Ty jesteś Ojcem moim.
I chociaż te dwa ostatnie wyrazy chcą niektórzy odnieść do innego znaczenia, by słowa: Pan rzekł do mnie, tyś jest synem moim, odnosiły się do samego Dawida, a słowa: On do mnie wołał: Ty jesteś Ojcem moim, przypisywano Salomonowi, jednakowoż dalszy tekst okazuje, że tak być nie może. Ani bowiem do Dawida nie stosują się następne słowa: jam ciebie dziś zrodził, oraz: dam ci pogany dziedzictwo twe i osiadłość Twoją kraje ziemi, skoro Królestwo Jego nie zostało rozszerzone aż do krańców ziemi, jak to wiemy z historii Księgi Królewskiej. Nie mogą też zupełnie być zastosowane do Salomona słowa: On do mnie wołał: Ty jesteś Ojcem moim, skoro następują słowa (w. 30): osadzę na wiek wieków potomność jego, a stolicę jego jako dni niebieskie. Stąd dano do zrozumienia, że ponieważ w tym co przytoczono, niektóre rzeczy mogą się odnosić do Dawida lub Salomona, inne zaś zupełnie się do nich nie odnoszą, powyższe słowa powiedziane są o Dawidzie i Salomonie, według zwyczaju Pisma św., pod figurą innej osoby, w której wszystko to się spełnia.
Ponieważ zaś nazwy Ojca i Syna są następstwem jakiegoś rodzenia, Pismo św. nie omieszkało także użyć nazwy rodzenia bożego. W Psalmie bowiem, jak powiedziano, czytamy: Jam ciebie dziś zrodził. I w Ks. Przysłów (Prz 8, 24-25): Jeszcze nie było przepaści, a jam już poczęta była; przed pagórkami jam się rodziła; albo według innego tekstu LXX Interpr.: Przed wszystkimi pagórkami zrodził mnie Pan. Czytamy także u Izajasza (Iz 66, 9): Azali ja, który czynię, że inni rodzą, rodzić nie będę, mówi Pan? Izali ja, który innym daję rodzenie, niepłodnym będę, mówi Pan Bóg. I chociaż możnaby powiedzieć, że należy to odnieść do rozmnażania synów Izraela, wracających z niewoli do swej ojczyzny, dlatego, że poprzednio powiedziano (w. 8): rodziła i porodziła Sion syny swoje, to jednak nie sprzeciwia się to temu, co mamy na myśli. Do jakiegokolwiek bowiem znaczenia się przychylimy, to jednak argument wzięty z ust Bożych pozostaje silnym i niewzruszonym, że mianowicie, jeśli wszystkim udziela mocy rodzenia, to sam nie jest bezpłodnym. Nie byłoby też słusznym, by Ten, który władzy tej udziela innym, sam nie prawdziwie, ale tylko przez podobieństwo rodził; każda rzecz musi bowiem być szlachetniejszą w przyczynie niż nią jest w skutku, jak to okazano (R. I). Także u św. Jana (J 1, 14) powiedziano: Widzieliśmy chwałę Jego, chwałę jako Jednorodzonego od Ojca; a następnie w. 18: Jednorodzony Syn, który jest na łonie ojcowskim, on opowiedział. A Paweł mówi w liście do Żydów (Hbr 1, 6): Gdy znowu wprowadza Pierworodnego na okrąg ziemi, mówi: a niech mu się kłaniają wszyscy aniołowie boży.
Przekład: Summa filozoficzna (Contra gentiles), Kraków 1930 do 1935, staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.