Przejdź do treści
Chrześcijańska Rzeczywistość

Księga IV, Rozdział 21

O skutkach jakie Pismo św. przypisuje Duchowi Świętemu odnośnie do darów jakie otrzymuje od Boga stworzenie rozumne

Należy także rozważyć co do skutków, które Bóg działa w sposób właściwy w naturze rozumnej, że to, iż jakkolwiek upodabniamy się do doskonałości bożej, mówimy, że doskonałość ta dana nam jest przez Boga; jak na przykład daje nam Bóg mądrość według tego, jak w pewien sposób upodabniamy się do mądrości bożej. Skoro więc Duch Święty pochodzi drogą miłości, którą Bóg sam siebie miłuje, jak to okazano, mówimy, przez to, iż się do tej miłości upodabniamy, kochając Boga, że Bóg nam daje Ducha Świętego. Stąd mówi Apostoł (Rz 5, 5): miłość boża rozlana jest w sercach naszych przez Ducha Świętego, który nam jest dany.

Należy jednak wiedzieć, że to co otrzymujemy od Boga, sprowadza się do Boga jako do przyczyny skutecznej i wzorowej. Do Boga jako przyczyny skutecznej, dlatego, że bożą mocą działania coś w nas sprawia. Do Boga jako przyczyny wzorowej, o ile to, co otrzymujemy od Boga, w pewien sposób Boga naśladuje. Skoro więc w Ojcu i w Synu i w Duchu Świętym jest ta sama moc, jak jest ta sama istotność, musi wszystko to, co Bóg w nas sprawia, pochodzić jako od przyczyny sprawczej razem od Ojca i Syna i Ducha Świętego. Słowo Mądrości zaś, przez które poznajemy Boga, a które nam Bóg zsyła, w sposób właściwy przedstawia Syna. I podobnie miłość, którą kochamy Boga, w sposób właściwy przedstawia Ducha Świętego. I w ten sposób, chociaż miłość będąca w nas jest skutkiem działania Ojca i Syna i Ducha Świętego, to jednak mówi się, że pewnym szczególnym sposobem jest w nas przez Ducha Świętego. Ponieważ zaś skutki działania bożego nie tylko mają początek swój w działaniu bożym, ale także zostają przez nie utrzymane w bycie, jak wynika z tego co powiedziano powyżej; żadna rzecz zaś nie może działać tam, gdzie jej nie ma; muszą działający i jego dzieło istnieć aktualnie równocześnie, podobnie jak poruszający i rzecz poruszana; musi zatem gdziekolwiek jest skutek działania Bożego, być także Bóg sprawiający go. Stąd, skoro miłość, którą miłujemy Boga, istnieje w nas przez Ducha Świętego, musi także sam Duch Święty być w nas, jak długo w nas jest miłość. Stąd mówi Apostoł (1 Kor 3, 16): Nie wiecie, że Kościołem Bożym jesteście, a Duch Boży mieszka w was? Skoro więc przez Ducha Świętego stajemy się miłującymi Boga, a każda rzecz miłowana jest w miłującym, jako takim, musi przez Ducha Świętego zamieszkiwać w nas także Ojciec i Syn. Stąd mówi Chrystus Pan (J 14, 23): do niego przyjdziemy, a mieszkanie u niego uczynimy. A (1 J 3, 24) powiedziano po tym znamy, iż mieszka w nas, po Duchu, którego nam dał.

Co więcej, jasnym jest, że Bóg najbardziej kocha tych, których przez Ducha Świętego uczynił miłośnikami Swymi, tylko bowiem przez miłość udzieliłby tak wielkiego dobra, stąd powiedziano w Ks. Przysłów (Prz 8, 17): Ja miłują tych, którzy mnie miłują, nie jakobyśmy my umiłowali Boga: ale iż on pierwszy umiłował nas, jak mówi św. Jan (1 J 4, 10). Każda rzecz umiłowana jest zaś w miłującym. Musi więc nie tylko Bóg, przez Ducha Świętego być w nas, lecz my także musimy być w Bogu. Stąd powiedziano (1 J 4, 16): kto mieszka w miłości, w Bogu mieszka, a Bóg w nim, oraz (w. 13): Przez to poznamy, iż w nim mieszkamy, a on w nas: iż z Ducha swego dał nam.

Właściwością przyjaźni jest zaś to, by przyjacielowi wyjawiać swe tajemnice. Nie wydaje się bowiem, by człowiek tracił to, co objawia przyjacielowi, skoro przyjaźń łączy uczucia, i z dwóch serc czyni jedno; stąd Chrystus Pan mówi uczniom (J 15, 15): Już was nie będę zwał sługami... bo wszystko, com słyszał od Ojca mego, oznajmiłem wam. Ponieważ więc przez Ducha Świętego zostajemy przyjaciółmi Boga, jest rzeczą słuszną, gdy mówimy, że Duch Święty objawia ludziom tajemnice boże. Stąd mówi Apostoł (1 Kor 2, 9-10), jest napisane: Czego oko nie widziało i ucho nie słyszało, i w serce człowiecze nie wstąpiło, co nagotował Bóg tym, którzy go miłują. Lecz nam Bóg objawił przez Ducha swojego. Ponieważ zaś mowa człowieka opiera się na tym, co człowiek wie, jest rzeczą odpowiednią, by także przez Ducha Świętego człowiek wypowiadał tajemnice boże, według słów (1 Kor 14, 2): duchem mówi tajemnice i (Mt 10, 20): nie wy jesteście, którzy mówicie, ale Duch Ojca waszego, który mówi w was. O prorokach zaś powiedziano (2 P 1, 21): Duchem Świętym natchnieni mówili ludzie święci Boży. Stąd też w Składzie Apostolskim powiedziano o Duchu Świętym który mówił przez proroków.

Właściwością przyjaźni jest zaś nie tylko, by ktoś przyjacielowi objawiał swe tajemnice, z powodu jedności uczuć, lecz wymaga ta jedność, by podzielał z przyjacielem także to, co posiada; ponieważ gdy bowiem, człowiek uważa przyjaciela za drugiego siebie, musi się o niego troszczyć jak o siebie, dzieląc z nim to, co posiada; stąd powiedziano, że właściwością przyjaźni jest życzyć dobrze i czynić dobrze przyjacielowi, według słów (1 J 3, 17): ktoby miał majętność tego świata, a widziałby, że brat jego jest w potrzebie, a zawarłby wnętrzności swe przed nim, jakoż w nim przebywa miłość Boża? To zaś widzimy przede wszystkim w Bogu, którego wola działa skutecznie. I dlatego słusznie mówimy, że wszystkie dary daje nam Bóg przez Ducha Świętego. Według słów (1 Kor 12, 8): Jednemu przez Ducha bywa dana mowa mądrości: a drugiemu mowa umiejętności według tegoż Ducha, a następnie po wyliczeniu wielu (w. 11): A to wszystko sprawuje jeden, a tenże Duch, udzielając z osobna każdemu, jak chce.

Jest zaś jasnym, że, tak jak na to, by jakieś ciało dosięgło miejsca ognia, musi się stać podobnym do ognia, stając się lekkim, by przez to poruszać się ruchem właściwym ognia, tak też, aby człowiek dosięgnął szczęśliwości radowania się Bogiem, co jest właściwym Bogu wedle Jego natury, musi on po pierwsze upodobnić się do Boga przez udoskonalenie duchowe, a następnie, musi stosownie do tego postępować, by w ten sposób w swoim czasie dostąpił szczęśliwości wiecznej. Darów duchowych udziela zaś Duch Święty, jak to wykazano. I tak przez Ducha Świętego upodobniamy się do Boga: czyni On nas zdolnymi do czynienia dobrze, a przez to przygotowuje nam drogę do szczęśliwości. Te trzy rzeczy daje nam do zrozumienia Apostoł, (2 Kor 1, 21-22), mówiąc: Który nas pomazał Bóg i który też zapieczętował nas i dał zadatek Ducha w sercach naszych. I (Ef 1, 13-14): jesteście zapieczętowani Duchem obietnicy świętym, który jest zadatkiem dziedzictwa waszego. Zapieczętowanie, jak się wydaje, odnosi się do ukształtowania na podobieństwo Boga, pomazanie do zdolności wykonania uczynków doskonałych, zadatek do ufności, która nas kieruje do dziedzictwa niebieskiego, którym jest doskonała szczęśliwość.

A ponieważ się zdarza, że z życzliwości, którą ktoś ma dla drugiego, przybiera go za syna i tak staje się on dziedzicem, słusznie przypisuje się Duchowi Świętemu przybranie Synów Bożych, według słów (Rz 8, 15): aleście wzięli ducha przysposobienia za synów, przez którego wołamy: Abba, Ojcze.

Przez to zaś, że ktoś się staje czyimś przyjacielem, zostaje usunięta wszelka obraza; obraza sprzeciwia się bowiem przyjaźni, dlatego powiedziano w Ks. Przysłów (Prz 10, 12): Wszystkie występki miłość zakrywa. Skoro więc przez Ducha Świętego stajemy się przyjaciółmi Boga, wynika stąd, że przez Ducha Świętego Bóg nam odpuszcza grzechy; dlatego mówi Chrystus Pan uczniom (J 20, 22-23): Weźmijcie Ducha Świętego; których odpuścicie grzechy, są im odpuszczone. I dlatego, (Mt 12, 31), odmawia się odpuszczenia grzechów bluźniącym przeciw Duchowi Świętemu, ponieważ nie mają tego, na mocy czego człowiek otrzymuje odpuszczenie grzechów.

Dlatego także mówimy, że zostajemy odnowieni przez Ducha Świętego, i oczyszczeni, czyli obmyci, według słów Psalmu (Ps 104, 30): Wypuścisz Ducha twego i będą stworzone. I (Ef 4, 23): a odnówcie się duchem umysłu waszego, oraz (Iz 4, 4): Jeśli omyje Pan plugastwa synów Sion, a krew Jeruzalem omyje z pośrodku jego, w duchu sądu i w duchu zapalenia.

Przekład: Summa filozoficzna (Contra gentiles), Kraków 1930 do 1935, staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.