Przejdź do treści
Chrześcijańska Rzeczywistość

Księga IV, Rozdział 22

O skutkach przypisywanych Duchowi Świętemu, odnośnie do tego, jak kieruje stworzenie do Boga

Rozważywszy to, co wedle Pisma św. Bóg w nas sprawia przez Ducha Świętego, należy rozważyć, jak Duch Święty nas kieruje do Boga.

Przede wszystkim najbardziej właściwym przyjaźni wydaje się współżycie. Współżycie człowieka z Bogiem odbywa się zaś przez kontemplację Boga, jak to mówi Apostoł (Flp 3, 20): Obcowanie nasze jest w niebiesiech. Ponieważ więc Duch Święty sprawia w nas miłość Bożą, wynika stąd, że sprawia w nas kontemplację Bożą. Stąd mówi Apostoł (2 Kor 3, 18): my wszyscy odkrytym obliczem na chwałę Pańską w zwierciadle patrząc w toż wyobrażenie, przemienieni bywamy z jasności w jasność jako od Ducha Pańskiego.

Właściwym przyjaźni jest także cieszyć się z obecności przyjaciela, z jego słów i uczynków i w nim znajdować pociechę we wszystkich troskach, dlatego w smutkach przede wszystkim uciekamy się do pociechy przyjaciół. Ponieważ więc Duch Święty uczynił nas przyjaciółmi Boga, i sprawia, że Bóg w nas zamieszkuje, a my w Nim, jak to wykazano, wynika stąd, że przez Ducha Świętego radujemy się w Bogu i mamy pociechę we wszystkich walkach i przeciwnościach ze strony świata. Stąd powiedziano w Psalmie (Ps 51, 14): Przywróć mi radość zbawienia Twojego i ducha ochotnego podtrzymuj we mnie i (Rz 14, 17): Królestwo boże... to sprawiedliwość i pokój i wesele w Duchu świętym. W Dziejach Apost. (Dz 9, 31) zaś powiedziano Kościół... miał pokój i budował się, chodząc w bojaźni Pańskiej, a pociechą Ducha Świętego napełniał się. Dlatego to Chrystus Pan nazywa Ducha Świętego Pocieszycielem, (J 14, 26): Lecz Pocieszyciel Duch Święty i t. d.

Podobnie także jest właściwym przyjaźni, by zgadzać się z przyjacielem w tym, czego on chce. Wolę bożą, tłumaczą nam zaś jego przykazania. Należy więc do miłości, którą Boga kochamy, byśmy Jego nakazy wypełniali, według słów św. Jana (J 14, 15): Jeśli mię miłujecie, chowajcie przykazania moje. Stąd, skoro przez Ducha Świętego stajemy się miłośnikami bożymi, przez Niego także w pewien sposób działamy i przykazania Boże wypełniamy, według słów Apostoła (Rz 8, 14): którzykolwiek Duchem Bożym rządzeni są, ci są Synami Bożymi.

Należy jednak rozważyć, że Duch Święty prowadzi synów bożych, nie jako sługi, lecz jako wolnych. Skoro zaś wolnym jest ten, kto jest przyczyną swego działania, więc to czynimy z wolnej woli, co czynimy z siebie samych. To bowiem czynimy z wolnej woli, co zaś czynimy wbrew woli, czynimy nie w sposób wolny, bądź to, gdy jest całkowity przymus, gdy przyczyna jest całkowicie zewnętrzna, i doznający nie dodaje nic do czynności, na przykład gdy ktoś siłą zmuszony jest do tego, by się poruszyć, albo też gdy przymus łączy się częściowo z wolną wolą, np. gdy ktoś chce czynić, lub cierpieć to, co mniej się sprzeciwia jego woli, by uniknąć tego, co jej się bardziej sprzeciwia. Duch Święty zaś skłania nas do działania w ten sposób, że sprawia, iż działamy z wolnej woli przez to, że sprawia w nas miłość bożą. Synowie Boży zaś działają przez Ducha Świętego z wolnej woli, z miłości, a nie służalczo, z bojaźni. Dlatego mówi Apostoł (Rz 8, 15): boście nie wzięli ducha niewolnictwa znowu ku bojaźni, aleście wzięli ducha przysposobienia za synów.

Skoro zaś wola kieruje się do tego, co jest prawdziwie dobrem, a zatem człowiek, który, czy to przez namiętność, czy zły nałóg lub przyzwyczajenie, odwraca się od tego, co jest, prawdziwie dobre, działa jakby pod przymusem, gdyż kieruje nim coś zewnętrznego, gdy rozważamy naturalny popęd woli. Gdy jednak rozważamy akt woli, skłaniający się do pozornego dobra, jest ona wolną, gdy idzie za namiętnością lub nałogiem, jest zaś pod przymusem, gdy człowiek wstrzymuje się od tego czego pragnie, z obawy przed zakazem prawa, choć wola jego lgnie do jego pragnienia. Skoro więc Duch Święty skłania przez miłość wolę do prawdziwego dobra, do którego z natury jest skierowana, usuwa i tę niewolę, przez którą człowiek, sługa namiętności i wskutek grzechu, działa wbrew skierowaniu woli; i tę, przez którą człowiek wbrew poruszeniu swej woli, działa wedle prawa, jakoby sługa prawa, a nie jego przyjaciel. Dlatego to mówi Apostoł (2 Kor 3, 17): gdzie Duch Pański, tam wolność i (Ga 5, 18): jeśli duchem bywacie rządzeni, nie jesteście pod zakonem.

Dlatego mówi się, iż Duch Święty umartwia uczynki cielesne, gdyż cierpienia ciała nie odwracają nas od prawdziwego dobra, do którego nas Duch Święty kieruje przez miłość, według słów (Rz 8, 13): jeśli duchem sprawy ciała umartwicie, żyć będziecie.

Przekład: Summa filozoficzna (Contra gentiles), Kraków 1930 do 1935, staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.