Księga IV, Rozdział 50
Że grzech pierworodny przenosi się z pierwszego rodzica na potomków
Wykazaliśmy w powyższych rozdziałach, że to, co wiara katolicka głosi o wcieleniu Syna Bożego, nie jest niemożliwe. Musimy zatem wykazać, że było to rzeczą odpowiednią, iż Syn Boży przyjął naturę ludzką.
Apostoł wskazuje przyczynę dla której Wcielenie było rzeczą odpowiednią, mianowicie grzech pierworodny, który na wszystkich przeszedł; mówi on bowiem (Rz 5, 19): Bo jako przez nieposłuszeństwo jednego człowieka, wielu ich stało się grzesznymi, tak i przez posłuszeństwo jednego, wielu ich stanie się sprawiedliwymi. Lecz ponieważ herezja Pelagianów zaprzeczyła istnieniu grzechu pierworodnego, należy udowodnić, że ludzie rodzą się w grzechu pierworodnym.
Najpierw należy przypomnieć słowa w (Rdz 2, 15. 17): Wziął tedy Pan Bóg człowieka, i osadził go w raju rozkoszy... I rozkazał mu, mówiąc: Z każdego drzewa rajskiego jedz. Ale z drzewa wiadomości, co dobre i złe, nie jedz, bo którego dnia będziesz jadł z niego, śmiercią umrzesz. Ponieważ jednak Adam tego dnia, którego jadł z owego drzewa, nie umarł rzeczywiście, należy w ten sposób rozumieć powiedzenie śmiercią umrzesz, że będziesz podlegał konieczności śmierci. Niepotrzebnieby to zaś było powiedziane, gdyby człowiek ze samej swej natury podlegał konieczności śmierci. Należy więc powiedzieć, że śmierć i konieczność umierania jest dla człowieka karą za grzech. Na karę zaś skazuje się sprawiedliwie tylko za winę. Na kogokolwiek więc spada ta kara, musi się w nim znaleźć jakąś winę. Lecz karę tę mamy w każdym człowieku, od pierwszej chwili jego urodzenia, tak, że niektórzy umierają, gdy się tylko urodzą, z żywota przeniesieni do grobu (Hi 10, 19). Jest w nich zatem jakiś grzech. Nie ma jednak grzechu uczynkowego, niemowlęta bowiem nie mogą się kierować wolną wolą, bez której nic człowiekowi nie jest policzone za grzech, jak widać z tego, co powiedziano w trzeciej Księdze. Musi się więc powiedzieć, że jest w nich grzech przekazany pochodzeniem.
Wyraźnie to widać także ze słów Apostoła (Rz 5, 12): jako przez jednego człowieka grzech na ten świat wszedł, a przez grzech śmierć; i tak na wszystkich ludzi śmierć przeszła, w którym wszyscy zgrzeszyli.
Nie można jednak powiedzieć, że przez jednego człowieka grzech wszedł na ten świat przez naśladownictwo. W ten sposób bowiem przechodziłby grzech tylko na tych, którzyby grzesząc, naśladowali pierwszego człowieka; a skoro przez grzech śmierć na świat weszła, byłaby udziałem tylko tych, którzy grzeszą, naśladując grzech pierwszego człowieka. Lecz Apostoł, aby to wykluczyć, dodaje (w. 14), że śmierć królowała od Adama aż do Mojżesza, też i nad tymi, którzy nie zgrzeszyli na podobieństwo przestępstwa Adama. A zatem Apostoł nie chciał powiedzieć, że przez jednego człowieka wszedł na świat grzech przez naśladownictwo, lecz przez pochodzenie jednego od drugiego.
Oprócz tego. Gdyby Apostoł miał na myśli, że grzech wszedł na świat przez naśladownictwo, raczejby powiedział, że wszedł na świat przez szatana, niż przez jednego człowieka, jak to też powiedziano w (Mdr 2, 24-25): Z nienawiści diabła weszła śmierć na okrąg ziemi; a naśladują go ci, którzy stoją po stronie jego.
Oprócz tego Dawid mówi w Psalmie (Ps 51, 7): Oto bowiem w nieprawościach jestem poczęty i w grzechach poczęła mnie matka moja. Nie można zaś tego odnosić do grzechu uczynkowego, skoro Dawid począł się i urodził z legalnego małżeństwa. Należy to więc odnieść do grzechu pierworodnego.
Co więcej. W (Hi 14, 4) powiedziano: Któż czystym uczyni poczętego z nasienia nieczystego? Izali nie ty, który sam jesteś? Z tego można oczywiście wywnioskować, że z nieczystości nasienia ludzkiego przechodzi jakaś nieczystość na człowieka poczętego z nasienia. I należy rozumieć, że odnosi się to do nieczystości grzechu, dla którego wyłącznie spada na człowieka sąd; powiada bowiem Job w wierszu 3: I na takowego otwierasz oczy twoje, i przywodzisz go z sobą do sądu? Tak więc człowiek od samego początku swego istnienia zaraża się grzechem, który nazywa się pierworodnym.
Podobnie. Chrzest i inne sakramenty Kościoła są pewnym lekarstwem przeciwko grzechowi, jak zobaczymy poniżej. Udziela się zaś chrztu, według powszechnego zwyczaju w Kościele, dzieciom nowonarodzonym. Niepotrzebnieby więc udzielano tego sakramentu, gdyby w nich nie było grzechu. Nie ma w nich jednak grzechu uczynkowego; brak im bowiem używania wolnej woli, bez której nie poczytuje się żadnego uczynku człowiekowi za winę. Należy więc powiedzieć, że jest w nich grzech pierworodny, gdyż w dziełach Boga i Kościoła nie ma niczego niepotrzebnego.
Gdyby zaś ktoś powiedział, że dzieciom udziela się Chrztu świętego nie na to aby je oczyścić od grzechu, ale żeby dostały się do Królestwa bożego, do którego bez chrztu dojść nie mogą, skoro powiedział Chrystus Pan (J 3, 5), że: jeśli się kto nie odrodzi z wody i z Ducha Świętego, nie może wnijść do królestwa Bożego, to jednak nic ten zarzut nie znaczy. Z królestwa bożego może bowiem ktoś być wykluczony tylko z powodu jakiejś winy. Celem bowiem każdego stworzenia rozumnego jest dojście do szczęścia, które może być tylko w królestwie bożem. Królestwo to jest uporządkowaną społecznością tych, którzy radują się widzeniem Boga, na czym polega prawdziwe szczęście, jak widać z tego, co powiedziano w Trzeciej Księdze. Od celu zaś odstępuje się tylko przez jakiś grzech. Jeżeli więc dzieci jeszcze nie ochrzczone nie mogą dojść do królestwa Bożego, należy powiedzieć, że jest w nich jakiś grzech.
Tak więc na mocy tradycji wiary katolickiej, należy twierdzić, że ludzie się rodzą w grzechu pierworodnym.
Przekład: Summa filozoficzna (Contra gentiles), Kraków 1930 do 1935, staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.