Przejdź do treści
Chrześcijańska Rzeczywistość

Księga IV, Rozdział 53

Argumenty, które pozornie dowodzą, że wcielenie Boga nie było rzeczą odpowiednią

Niewierni zwalczają wiarę we Wcielenie jako szaleństwo, gdyż według słów Apostoła podobało się Bogu przez głupstwo przepowiadania zbawić wierzących (1 Kor 1, 21), a głupstwem jest nie tylko głosić to, co jest niemożliwe, lecz także to, co jest nieodpowiednie; z tego powodu zwalczają naukę o Wcieleniu usiłując wykazać, że to, co wiara katolicka o nim głosi, jest nie tylko niemożliwe, lecz także jest nierozumne, i nie przystoi dobroci bożej.

Odpowiada to bowiem dobroci bożej, by wszystkie rzeczy miały swój porządek. Taki zaś jest porządek wśród rzeczy, że Bóg jest wywyższony ponad wszystko, a człowiek ma swe miejsce wśród niższych stworzeń. Jest więc rzeczą nieodpowiednią, by majestat boży łączył się z naturą ludzką.

Podobnie. Gdyby było odpowiednim, by Bóg stał się człowiekiem, musiałoby to być z powodu jakiegoś pożytku, który by stąd wynikał. Lecz jakikolwiek by to był pożytek, Bóg, wszechmocą Swoją mógł pożytek ten sprawić Swą wolą. Skoro zaś jest odpowiednim, by każda rzecz dokonała się jak najprędzej, nie było rzeczą potrzebną, by Bóg, ze względu na ów pożytek, złączył się z naturą ludzką.

Dalej. Skoro Bóg jest powszechną przyczyną wszystkiego, musi przede wszystkim dbać o dobro całego wszechświata. Lecz przyjęcie natury ludzkiej wychodzi tylko na pożytek człowieka. Nie było więc rzeczą odpowiednią, by jeśli Bóg miał przyjąć jakąś inną naturę, przyjął tylko naturę ludzką.

Co więcej. Im jedna rzecz jest do drugiej podobniejsza, tym jest odpowiedniejszym, by się te dwie rzeczy łączyły. Podobniejszą zaś i bliższą Bogu jest natura anielska, niż ludzka. Nie było więc odpowiednim, by Bóg przyjął naturę ludzką, pomijając naturę anielską.

W człowieku najważniejszym jest rozumienie prawdy. I wydaje się, że przyjęcie natury ludzkiej jest pod tym względem przeszkodą; daje to bowiem sposobność do błędu, mianowicie tego, jakoby Bóg nie był wywyższony ponad wszelkie ciało. A zatem przyjęcie natury ludzkiej przez Boga, nie wyszło na pożytek natury ludzkiej.

Podobnie. Wiemy z doświadczenia, że wiele błędów powstało dookoła nauki o Wcieleniu Boga. Wydaje się więc, że nie było rzeczą odpowiednią dla zbawienia ludzkiego, by Bóg się wcielił.

Co więcej. Spośród wszystkich rzeczy, jakie Bóg uczynił, największą wydaje się to, że przyjął ciało. Z największego dzieła należy zaś oczekiwać największego pożytku. Jeżeli więc wcielenie Boga podjęte było dla zbawienia ludzi, wydaje się, że byłoby odpowiednim, by zbawił cały rodzaj ludzki, skoro zaledwie zbawienie wszystkich było korzyścią tak dużą, by przedsięwziąć tak wielkie dzieło.

Co więcej. Jeżeli Bóg przyjął naturę ludzką dla zbawienia ludzi, wydaje się, że było rzeczą odpowiednią, by bóstwo Jego zostało okazane ludziom wystarczającymi znakami. Tak zaś nie było; inni bowiem ludzie, tylko przez moc bożą, a bez połączenia się Boga z ich naturą, czynili cuda, takie same lub nawet większe, niż te, które czynił Chrystus. Wydaje się więc, że Wcielenie Boga nie było wystarczającym dla zdobycia zbawienia ludziom.

Oprócz tego. Jeśli przyjęcie ciała przez Boga było potrzebne dla zbawienia ludzkiego, to skoro ludzie istnieli od początku świata, powinien Bóg był przyjąć ludzką naturę od początku, a nie dopiero pod koniec, wydaje się bowiem, że zbawienie wszystkich ludzi poprzednio żyjących było zaniedbane.

Podobnie. Z tego samego powodu powinien był pozostać pośród ludzi, by przez Swą obecność nauczać i rządzić.

Co więcej. Jest dla ludzi rzeczą bardzo pożyteczną, by nadzieja w przyszłą szczęśliwość była mocno ugruntowana. Tę nadzieję byłby wzbudził Bóg wcielony bardziej, gdyby przyjął ciało nieśmiertelne, niecierpiętliwe i chwalebne, i wszystkim je okazał. A zatem wydaje się, że nie było odpowiednim, że przyjął ciało śmiertelne i słabe.

Co więcej. Wydaje się, że byłoby rzeczą odpowiednią, by żył wśród obfitości dóbr doczesnych, w bogactwach i największych zaszczytach, by okazać, że wszystko co jest na świecie, pochodzi od Boga. Tymczasem czytamy, że było przeciwnie, że prowadził życie w ubóstwie i poniżeniu i umarł śmiercią haniebną. Nie wydaje się więc rzeczą odpowiednią to, co podaje wiara o Wcieleniu Boga.

Oprócz tego. Bóstwo było najbardziej ukryte przez to, że cierpiał poniżenia, a jednak było bardzo potrzebnym, by ludzie znali Jego bóstwo, jeśli był Bogiem wcielonym. A zatem wydaje się, że wiara we wcielenie była dla zbawienia ludzi odpowiednią.

Gdyby zaś ktoś powiedział, że z posłuszeństwa ku Ojcu Syn Boży poniósł śmierć, nie wydaje się to słusznym. Posłuszeństwo bowiem wykonuje się w ten sposób, że słuchający stosuje się do woli rozkazującego. Wola Boga Ojca nie może zaś być nierozumną. Jeśli więc nie było odpowiednim, by Bóg, który stał się człowiekiem, poniósł śmierć, dlatego, że śmierć jak się wydaje, jest sprzeczna z bóstwem, które jest życiem, nie można za wystarczającą przyczynę śmierci przyjąć posłuszeństwa Ojcu.

Oprócz tego. Wola Boga nie skłania się ku śmierci ludzi, nawet grzeszników, lecz raczej ku życiu, według owych słów (Ez 18, 23. 32): Nie chcę śmierci niezbożnego, ale raczej aby się nawrócił, i żył. Tym mniej więc mogło to być wolą Boga Ojca, by umarł człowiek najdoskonalszy.

Co więcej. Wydaje się rzeczą złą i okrutną, by człowiek niewinny został skazany na śmierć, a zwłaszcza za grzeszników, którzy sami na śmierć zasłużyli. Jezus Chrystus zaś, jako człowiek, był niewinny. Byłoby więc rzeczą niegodziwą, gdyby z rozkazu Boga Ojca poniósł śmierć.

Gdyby zaś ktoś powiedział, że to było potrzebne dla okazania Jego pokory, stosownie do słów Apostoła (Flp 2, 8): sam się poniżył, stawszy się posłusznym aż do śmierci, nie wydaje się ten argument słusznym. Przede wszystkim dlatego, że pokorę zalecać można temu, który ma wyższego nad sobą, któremu może być poddanym, a tego nie można powiedzieć o Bogu. Nie było więc rzeczą odpowiednią, by Słowo Boże zostało poniżone aż do śmierci.

Podobnie. Ludzie mogli się nauczyć pokory w sposób wystarczający, ze słów bożych, w które zawsze powinniśmy wierzyć, i z przykładu innych ludzi. Nie było więc potrzebne, dla okazania przykładu pokory, by Słowo Boże bądź to przyjęło ciało, bądź poniosło śmierć.

Gdyby zaś ktoś znowu odpowiedział, że dla oczyszczenia nas z grzechów było potrzebnym, by Chrystus poniósł śmierć i inne upokorzenia, jak mówi Apostoł (Rz 4, 25): który jest wydany dla występków naszych i (Hbr 9, 28): jest ofiarowany, aby grzechy wielu zgładził, i to nie wydaje się słusznym. Po pierwsze dlatego, że z grzechów oczyszcza człowieka tylko łaska boża.

Po drugie dlatego, że jeśli było potrzebne jakieś zadośćuczynienie, powinien je był dać ten, kto zgrzeszył, w sprawiedliwym bowiem sądzie bożym każdy własne brzemię poniesie (Ga 6, 5).

Podobnie. Jeśli było potrzebnym, by ktoś wyższy od człowieka zadośćczynił za człowieka, wydaje się, że wystarczyłoby, by anioł, przyjąwszy ciało, złożył to zadośćuczynienie, gdyż anioł z natury jest wyższy od człowieka.

Oprócz tego. Grzech nie zadośćczyni za grzech, raczej go powiększa. Jeśli więc Chrystus Pan miał zadośćczynić przez śmierć, powinna śmierć Jego była być taką, by w niej grzech nie miał udziału, tak, by nie umarł śmiercią gwałtowną, lecz naturalną.

Co więcej. Jeśli Chrystus miał umrzeć za grzechy ludzi, powinien był umrzeć nie raz, lecz częściej, skoro ludzie często grzeszą.

Jeśliby zaś powiedziano, że specjalnie za grzech pierworodny potrzeba było, by Chrystus się narodził i umarł, dlatego, że grzechem pierwszego człowieka została skażona cała natura ludzka, wydaje się to zupełnie niemożliwym. Jeśli bowiem zadośćuczynienie innych ludzi za grzech pierworodny nie było wystarczającym, to wydaje się, że i śmierć Chrystusa za grzechy rodzaju ludzkiego nie była wystarczająca, gdyż Chrystus umarł w ludzkiej, a nie w boskiej naturze.

Oprócz tego. Jeżeli Chrystus wystarczająco zadośćuczynił za grzechy rodzaju ludzkiego, wydaje się rzeczą niesprawiedliwą, by ludzie jeszcze cierpieli kary, które jak podaje Pismo św., są karami za grzech.

Co więcej. Gdyby Chrystus wystarczająco zadośćuczynił za grzechy rodzaju ludzkiego, nie należałoby więcej szukać przebaczenia grzechów. A jednak szukają go wszyscy, którzy dbają o swe zbawienie. Nie wydaje się więc, by Chrystus Pan wystarczająco zgładził grzechy ludzi.

Takie więc i tym podobne są argumenty, z których mogłoby się zdawać, że nie jest stosownym to dla majestatu bożego i bożej mądrości, co wiara katolicka uczy o Wcieleniu.

Przekład: Summa filozoficzna (Contra gentiles), Kraków 1930 do 1935, staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.