Księga IV, Rozdział 56
O konieczności sakramentów
Jak już powiedziano, śmierć Chrystusa Pana jest niejako powszechną przyczyną zbawienia człowieka. Powszechną przyczynę należy zaś stosować do poszczególnych skutków. Potrzebnym więc było człowiekowi, by mu zostały okazane pewne środki, przez które mógłby otrzymać dobrodziejstwo śmierci Chrystusa Pana. Takimi zaś są sakramenty Kościoła.
Należało zaś podać je człowiekowi pod pewnymi znakami widzialnymi. Po pierwsze dlatego, że jak inne stworzenia, tak i człowieka Bóg zaopatruje odpowiednio do warunków jego natury. Dla człowieka jest zaś naturalnym, by przez zmysły doszedł do poznania rzeczy zmysłowych i umysłowych. Było więc odpowiednim, by człowiek otrzymał te środki duchowe pod widzialnymi znakami. Po drugie dlatego, że narzędzia powinny być proporcjonalne do pierwszej przyczyny. Pierwszą zaś i powszechną przyczyną zbawienia człowieka jest, jak już powiedzieliśmy, Słowo Wcielone. Było więc słusznym, by środki, przez które moc przyczyny powszechnej dosięga człowieka, były do tej przyczyny podobne, by mianowicie moc boża działała w nich niewidzialnie, pod znakami widzialnymi. Po trzecie dlatego, że człowiek popadł w grzech przez to, że w niewłaściwy sposób przywiązał się do rzeczy widzialnych. Ażeby więc nie pomyślano, że rzeczy widzialne są złymi ze swej natury, i że przez to jest grzechem przywiązywać się do nich, było rzeczą odpowiednią, by właśnie przez rzeczy widzialne otrzymał człowiek środki zbawienia, by w ten sposób się okazało, iż rzeczy widzialne są z natury swej dobre, jako stworzone przez Boga, lecz stają się szkodliwymi dla człowieka, o ile się do nich przywiąże nieporządnie, a są dla niego zbawienne, gdy się nimi posługuje w sposób właściwy.
Przez to usuwa się błąd niektórych heretyków, którzy pragną usunąć wszystkie widzialne znaki ze sakramentów Kościoła. I nie jest dziwnym, że tak mniemają, gdyż sami są zdania, że wszystkie rzeczy widzialne są z natury swej złymi i pochodzą od złego twórcy; obaliliśmy to w Drugiej Księdze.
Nie jest też nieodpowiednim, by rzeczy widzialne i cielesne służyły dobru duchowemu. Są one bowiem niejako narzędziami Boga wcielonego i umęczonego; narzędzie nie działa zaś mocą swej natury, lecz mocą głównego czynnika, który go używa do działania. Tak więc i tego rodzaju rzeczy widzialne sprawiają dobro duchowe, nie z właściwości swej natury, lecz z ustanowienia samego Chrystusa Pana, od którego pochodzi ich skuteczność, jako narzędzi.
Przekład: Summa filozoficzna (Contra gentiles), Kraków 1930 do 1935, staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.