Przejdź do treści
Chrześcijańska Rzeczywistość

Księga IV, Rozdział 74

O sakramencie kapłaństwa

Z tego, co powiedziano powyżej, widzimy, że we wszystkich sakramentach, o których już była mowa, łaski duchowej udziela się pod znakiem sakramentalnym rzeczy widzialnych. Wszelkie zaś działanie powinno być proporcjonalne do działającego. Udzielanie więc wspomnianych sakramentów powinno się dokonywać przez ludzi widzialnych, obdarzonych mocą duchową. Udzielanie Sakramentów nie przystoi bowiem aniołom, tylko ludziom, odzianym w widzialne ciało; stąd i Apostoł mówi (Hbr 5, 1): „Każdy najwyższy kapłan z ludzi wzięty, dla ludzi bywa postanowiony w tym, co do Boga należy”.

Można tego dowieść także inną drogą. Ustanowienie i moc sakramentów pochodzi od Chrystusa; o nim bowiem mówi Apostoł (Ef 5, 25–26), że: „Chrystus umiłował Kościół i samego siebie wydał zań, aby go poświęcił, oczyściwszy go omyciem wody w słowie żywota”. Jasnym jest również, że Chrystus Pan podczas ostatniej Wieczerzy udzielił sakramentu swego Ciała i Krwi, i ustanowił, że ma być powtarzany; a to są największe ze sakramentów. Ponieważ więc Chrystus Pan miał pozbawić Kościół swej cielesnej obecności, koniecznym było, by ustanowił swoich zastępców, którzy by udzielali wiernym sakramentów, według słów Apostoła (1 Kor 4, 1): „Tak niechaj człowiek o nas rozumie jako o sługach Chrystusowych, i szafarzach tajemnic Bożych”. I dlatego poruczył uczniom konsekrowanie swego ciała i krwi, mówiąc: „To czyńcie na moją pamiątkę”, i udzielił im władzy odpuszczania grzechów, według słów (J 20, 23): „Których odpuścicie grzechy, są im odpuszczone”; dodał im również obowiązek nauczania i udzielania chrztu, mówiąc (Mt 28, 19): „Idąc, nauczajcie wszystkie narody, chrzcząc je”. Sługę zaś przyrównywa się do pana, jak narzędzie do głównego działającego, jak bowiem działający używa narzędzia do sporządzenia czegoś, tak sługa w wykonaniu czegoś, kieruje się rozkazem pana. Narzędzie zaś powinno być proporcjonalne do tego, który działa. Stąd i słudzy Chrystusa powinni mu być podobni. Chrystus zaś, Pan nasz, własną swą władzą i mocą dokonał naszego zbawienia, jako Bóg i człowiek, tak iż jako człowiek cierpiał dla naszego zbawienia, a cierpienie Jego, jako Boga, stało się dla nas zbawienne. A więc i słudzy Chrystusa powinni być ludźmi, i powinni mieć pewien udział w jego bóstwie, odnośnie do władzy duchowej, gdyż i narzędzie ma udział w mocy głównego czynnika. O tej to władzy mówi Apostoł (2 Kor 13, 10): „władzę dał mi Pan na zbudowanie, a nie na zepsowanie”.

Lecz nie można powiedzieć, iż ta władza została dana uczniom Chrystusa w ten sposób, by nie miała z nich przejść na innych; została im bowiem dana na zbudowanie Kościoła, wedle słów Apostoła. Tak długo więc powinna być ta władza przekazywana, jak długo Kościół potrzebuje budowania. To zaś konieczne jest od czasu śmierci uczniów Chrystusa, aż do skończenia świata. Tak więc władza duchowa została dana uczniom Chrystusa, że z nich miała przejść na innych. I dlatego Chrystus Pan w osobie uczniów przemawiał do innych wiernych, jak widać z tego, co czytamy (Mk 13, 37): „Co wam mówię, wszystkim mówię”; i (Mt 28, 20): „Oto ja jestem z wami po wszystkie dni, aż do skończenia świata”.

Ponieważ więc owa duchowa władza spływa z Chrystusa na sługi Kościoła, a skutki duchowe, które na nas od Chrystusa spływają, dokonują się pod pewnymi znakami dostępnymi dla zmysłów, jak widać z tego co powiedziano powyżej, potrzeba było także, by ta władza duchowa została ludziom przekazana za pomocą pewnych znaków zmysłowych. Takimi zaś znakami są pewne formuły słowne i oznaczone czynności, jak na przykład wkładanie rąk, namaszczanie i wręczanie księgi czy kielicha, lub coś podobnego, co się odnosi do wykonywania władzy duchowej. Ilekroć zaś czegoś duchowego udziela się pod znakiem widzialnym, nazywa się to sakramentem. Widzimy więc, że w udzielaniu władzy duchowej spełnia się sakrament, a nazywa się on sakramentem kapłaństwa.

Należy zaś do hojności bożej, że komu udziela władzy do wykonywania czegoś, udziela mu również środków, bez których nie mógłby należycie tej czynności spełniać. Nie można zaś w odpowiedni sposób udzielać sakramentów, do czego się odnosi owa władza duchowa, bez pomocy łaski bożej. A zatem w tym sakramencie zostaje udzielona łaska, podobnie jak i w innych sakramentach.

Ponieważ zaś władza kapłańska ma za cel udzielanie sakramentów, a spośród sakramentów najwyższym i najdoskonalszym jest sakrament Eucharystii, jak wynika z tego, co powiedzieliśmy, należy na władzę kapłańską patrzeć głównie w łączności z tym sakramentem, gdyż każda rzecz otrzymuje nazwę ze względu na swój cel (De Anima II, c. IV).

Wydaje się, że ta sama moc udziela jakiejś doskonałości i przysposabia do jej przyjęcia materię; jak na przykład ogień ma moc przeniesienia swej formy na coś drugiego, i przygotowania materii do jej przyjęcia. Skoro więc władza kapłańska odnosi się do sprawowania sakramentu ciała Chrystusa i udzielania go wiernym, to musi ta władza rozciągać się także na przygotowywanie wiernych, by stali się zdolni i godni przyjmowania tego sakramentu. Zdolnym zaś i godnym do przyjęcia tego sakramentu staje się wierny przez to, że jest wolnym od grzechu; inaczej nie może się duchowo zjednoczyć z Chrystusem ten, kto przyjmując ten sakrament, łączy się z nim sakramentalnie. Stąd wynika, że władza kapłańska obejmuje odpuszczanie grzechów, przez udzielanie tych sakramentów, które się odnoszą do odpuszczania grzechów, jak Chrztu i Pokuty, jak widać z tego, co powiedziano. I dlatego, jak powiedzieliśmy, Chrystus Pan, uczniom, którym polecił konsekrowanie swego ciała, dał także władzę odpuszczania grzechów. I tę władzę rozumie się przez klucze, o których Chrystus Pan powiedział do Piotra (Mt 16, 19): „Tobie dam klucze królestwa niebieskiego”. Każdemu bowiem zamyka się i otwiera niebo przez to, że podlega grzechowi, lub oczyszcza się od grzechu; stąd i używanie tych kluczy nazywa się związywaniem i rozwiązywaniem, od grzechów mianowicie. I o tych to kluczach mówiliśmy powyżej.

Przekład: Summa filozoficzna (Contra gentiles), Kraków 1930 do 1935, staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.