Księga IV, Rozdział 78
O sakramencie małżeństwa
Chociaż ludzie przez sakramenty odzyskują łaskę, to jednak nie odzyskują od razu nieśmiertelności, a rację tego wykazaliśmy powyżej. To zaś, co jest zniszczalne, może się utrwalać tylko przez rodzenie. Ponieważ więc należało utrwalić lud wiernych aż do skończenia świata, musiało się to stać przez rodzenie, przez które rodzaj ludzki się utrwala.
Należy rozważyć, że im coś do bardziej różnorodnych celów zmierza, tym więcej rzeczy musi go kierować do celu, gdyż cel jest proporcjonalny do tego, kto działa. Rodzenie się zaś ludzi odnosi się do wielu celów, mianowicie do utrwalenia gatunku i do ustalenia jakiegoś dobra państwa, jak na przykład utrwalenia ludności w danej części kraju; zmierza też do utrwalenia Kościoła, który jest zgromadzeniem wiernych. Stąd w sprawie tej trzeba uwzględnić wiele czynników. O ile więc chodzi o dobro natury, to jest o utrwalenie gatunku, kieruje nim do celu natura, przez to, że daje skłonność do tego celu; i stąd nazywa się to sprawą natury. O ile znów chodzi o dobro państwa, podlega nadzorowi ustaw państwowych. O ile zaś chodzi o dobro Kościoła, musi ta sprawa podlegać władzy kościelnej. To zaś, czego udzielają wiernym słudzy Kościoła, nazywamy sakramentami. Małżeństwo więc, jako związek mężczyzny i kobiety, mających zamiar wydania i wychowania potomstwa na chwałę Boga, jest sakramentem Kościoła; dlatego oblubieńcy otrzymują błogosławieństwo od sług Kościoła.
I podobnie jak w innych sakramentach coś duchowego jest przedstawione przez zewnętrzne czynności, tak i w tym sakramencie związek mężczyzny i kobiety wyobraża związek Chrystusa i Kościoła, według słów Apostoła (Ef 5, 32): „Sakrament to wielki jest, a ja mówię w Chrystusie i w Kościele”.
Ponieważ zaś sakramenty to sprawiają, co przedstawiają, mamy wierzyć, że przez ten sakrament, zawierający go otrzymują łaskę, przez którą biorą udział w jedności Chrystusa z Kościołem; a jest im to bardzo potrzebne, ażeby używali rzeczy cielesnych i ziemskich, tak, by się nie odłączali od Chrystusa i Kościoła.
Ponieważ więc związek mężczyzny i kobiety wyobraża związek Kościoła i Chrystusa, powinien obraz odpowiadać temu, co wyobraża. Związek zaś Chrystusa i Kościoła jest związkiem jednego oblubieńca z jedną oblubienicą, którą ma na zawsze, jest bowiem jeden Kościół, wedle słów Pieśni nad Pieśniami (Pnp 6, 8): „Jedna jest gołębica moja, doskonała moja”; Chrystus nie rozłączy się też nigdy ze swym Kościołem, sam bowiem mówi (Mt 28, 20): „Oto ja jestem z wami aż do skończenia świata”; i znowu powiedziano (1 Tes 4, 16): „zawsze z Panem będziemy”. Koniecznym więc jest, by małżeństwo, jako sakrament Kościoła było nierozerwalnym związkiem jednego mężczyzny z jedną niewiastą. I to należy do wiary, do której się nawzajem mąż i żona zobowiązują.
Trojakie jest więc dobro małżeństwa, jako sakramentu Kościoła: mianowicie potomstwo, poczęte i wychowane na chwałę Boga, wiara, gdyż jeden mąż ślubuje jednej żonie, i sakrament, jako że małżeństwo jest nierozerwalnym związkiem, przedstawiającym związek Chrystusa z Kościołem.
Inne sprawy odnoszące się do małżeństwa, omawialiśmy powyżej w III Księdze.
Przekład: Summa filozoficzna (Contra gentiles), Kraków 1930 do 1935, staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.