Przejdź do treści
Chrześcijańska Rzeczywistość

Księga IV, Rozdział 80

Zarzuty przeciw zmartwychwstaniu

Wierze w zmartwychwstanie stawiają niektórzy pewne zarzuty.

Nigdzie bowiem w przyrodzie to co niszczeje, nie powraca do bytu dokładnie takie, jak istniało pierwej, podobnie jak wydaje się niemożliwym, by straciwszy jakąś sprawność można powrócić do identycznie tej samej sprawności. I dlatego, ponieważ to, co podległo rozkładowi, nie może ponownie być tym samem identycznie, natura zmierza do zachowania gatunku tego, co podległo rozkładowi, przez rodzenie. Ponieważ więc u ludzi przez śmierć następuje rozkład, i ciało człowieka rozkłada się aż do pierwszych jego elementów, nie wydaje się zatem, by mógł identycznie ten sam człowiek powrócić do życia.

Podobnie. Nie może być identycznie tym samem coś, czego istotne części nie są identycznie te same; gdy bowiem zmieni się jakaś część istotna, zmienia się istotność rzeczy przez którą rzecz istnieje i jest jedną. Co zaś całkowicie obraca się w nicość, nie może ponownie rozpocząć życia jako identycznie to samo; będzie to raczej stworzeniem nowej rzeczy, niż przywróceniem dawnej. Wydaje się zaś, że wiele z istotnych pierwiastków człowieka obraca się przez śmierć w nicość. A to najpierw sama cielesność i forma zmieszania elementów; ciało bowiem, jak wiemy, się rozkłada. Następnie część duszy zmysłowa i odżywcza, które nie mogą istnieć bez organów zmysłowych. Dalej wydaje się przechodzić w nicość samo człowieczeństwo, które nazywamy formą całości, gdy dusza i ciało się rozłączą. Wydaje się więc niemożliwym, by zmartwychwstał człowiek identycznie ten sam.

Co więcej. Gdzie nie ma ciągłości, tam nie może być tożsamości. Widzimy to nie tylko w ilości i ruchu, ale także w jakości i formie; gdy bowiem ktoś zdrowy zachoruje i znowu zdrowie odzyska, nie powróci identycznie to samo zdrowie. Widzimy zaś, że śmierć odbiera człowiekowi istnienie, rozkład bowiem jest przejściem od bytu do niebytu. Jest więc niemożliwym, by powrócił ten sam identycznie byt. Nie będzie to więc ten sam identycznie człowiek, te rzeczy bowiem, które są identyczne, mają to samo istnienie.

Co więcej. Jeżeli identycznie to samo ciało człowieka powraca do życia, wynika stąd, że wszystko co było w tym ciele także powróciło. Z tego zaś wynika wiele niedorzeczności, nie tylko ze względu na włosy, paznokcie, które się często obcina, ale także ze względu na inne części ciała, które się rozkładają ukrytym działaniem ciepła naturalnego, gdyby to wszystko zostało zwrócone człowiekowi zmartwychwstającemu, byłoby nieprawdopodobnej wielkości. Nie wydaje się więc, by człowiek po śmierci zmartwychwstał.

Oprócz tego. Są ludzie, którzy się żywią mięsem ludzkim i nie używają innego pokarmu, i mają dzieci. Mięso ludzkie jest więc w wielu ludziach jednakowe. Niemożliwym więc jest, by w wielu ludziach zmartwychwstało. A przecież nie wydaje się, by zmartwychwstanie mogło być powszechne i całkowite, jeżeli każdy nie otrzyma z powrotem tego, co tu miał. Wydaje się więc rzeczą niemożliwą, by ludzie zmartwychwstali.

Podobnie. To, co jest wspólne wszystkim należącym do jednego gatunku, jest, jak się wydaje, naturalne w tym gatunku. Zmartwychwstanie nie jest zaś naturalne dla człowieka, nie wystarcza bowiem siła naturalna, by je spowodować. Nie zmartwychwstaną więc wszyscy ludzie.

Co więcej. Jeśli przez Chrystusa jesteśmy uwolnieni od winy i od kary, będącej skutkiem grzechu, wydaje się, że tylko ci mają być uwolnieni od śmierci przez zmartwychwstanie, którzy byli uczestnikami tajemnic Chrystusowych, przez które zostajemy uwolnieni od winy. Nie byli nimi zaś wszyscy ludzie. Wydaje się więc, że nie wszyscy ludzie zmartwychwstaną.

Przekład: Summa filozoficzna (Contra gentiles), Kraków 1930 do 1935, staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.