Przejdź do treści
Chrześcijańska Rzeczywistość

Księga IV, Rozdział 84

Że ciała zmartwychwstających będą miały tę samą naturę

To co omawialiśmy poprzednio, dało sposobność do błędu, odnośnie do warunków w których odbędzie się zmartwychwstanie. Ponieważ bowiem ciało złożone jest z pierwiastków przeciwnych, i wydaje się, że musi podlegać rozkładowi, byli tacy, którzy powiedzieli, że ciała ludzi, którzy zmartwychwstaną, nie będą złożone z pierwiastków przeciwnych.

Niektórzy z nich twierdzili, że ciała nasze nie zmartwychwstaną w naturze cielesnej, ale przemienione zostaną na duchy, sposobność do tego błędu dały im zaś słowa Apostoła (1 Kor 15, 44): Bywa wsiane ciało cielesne, a powstanie, ciało duchowne. Inni zaś głosili, że w zmartwychwstaniu dusze przybiorą ciała, lecz nie ziemskie, ale niebiańskie, biorąc sposobność do tego twierdzenia ze słów Apostoła (1 Kor 15, 40), mówiącego o zmartwychwstaniu, że są ciała niebieskie i ciała ziemskie. Wszystko to zdają się poświadczać słowa, które Apostoł tamże mówi (w. 50), iż ciało i krew królestwa Bożego osiągnąć nie mogą. Wydaje się więc, że ciała zmartwychwstałych nie będą mieć ciała i krwi, a zatem nie będą także miały i innych humorów.

Lecz łatwo okazać, że poglądy te są fałszywe. Zmartwychwstanie bowiem nasze będzie na kształt zmartwychwstania Chrystusa, według słów Apostoła (Flp 3, 21): Przemieni ciało podłości naszej, przypodobam ciału jasności swojej. Chrystus zaś miał po zmartwychwstaniu ciało dotykalne, składające się z mięsa i kości, gdyż, jak powiedziano, w Ewangelii św. Łukasza (Łk 24, 39), mówił do uczniów po zmartwychwstaniu: Dotykajcie się i przypatrujcie: bo duch nie ma ciała ani kości, jako widzicie, że ja mam. A więc i inni ludzie po zmartwychwstaniu będą mieć ciała dotykalne, złożone z mięśni i kości.

Co więcej. Dusza łączy się z ciałem, podobnie jak forma łączy się z materią. Wszelka zaś forma posiada określoną materię, gdyż między czynem i możnością musi być proporcja. Ponieważ więc dusza pozostanie taką samą co do gatunku, wydaje się, że będzie mieć tę samą co do gatunku materię. Zatem ciało będzie to samo co do gatunku po zmartwychwstaniu i przed zmartwychwstaniem. A więc ma się składać z mięsa i kości i tym podobnych części.

Co więcej. Skoro w definicji rzeczy naturalnej, oznaczającej istotę gatunku, zawiera się materia, wynika stąd, że przez zmianę gatunku materii, musi się zmienić gatunek rzeczy naturalnej. Człowiek zaś jest rzeczą naturalną. Stąd, jeśli po zmartwychwstaniu nie będzie miał ciała złożonego z mięsa i kości i tym podobnych części, jakie ma obecnie, to ten, który zmartwychwstanie, nie będzie należał do tego samego gatunku, lecz będzie się nazywał człowiekiem w innym znaczeniu.

Dalej. Większa jest różnica pomiędzy duszą jednego człowieka, a ciałem należącym do innego gatunku, niż między duszą a ciałem człowieka. Lecz dusza nie może się powtórnie złączyć z ciałem innego człowieka, jak to wykazaliśmy w II Księdze. Tym mniej więc mogłaby się przy zmartwychwstaniu złączyć z ciałem innego gatunku.

Oprócz tego. Aby człowiek zmartwychwstał identycznie ten sam, muszą jego części istotne być te same. Jeśli więc ciało człowieka po zmartwychwstaniu nie będzie się składało z tych samych kości i mięśni, z których obecnie się składa, nie będzie człowiek zmartwychwstający identycznie tym samym człowiekiem.

Wszystkie te fałszywe zdania bardzo jasno odrzuca Job, mówiąc (Hi 19, 26-27): Znowu okryję się skórą moją, i w ciele moim zobaczę Boga, którego ujrzę ja sam, a nie kto inny.

Ponadto poszczególne te zapatrywania zawierają jeszcze właściwe sobie trudności.

Jest rzeczą zupełnie niemożliwą, by ciało przemieniło się w ducha. Te tylko rzeczy bowiem są przemienne, które uczestniczą w tej samej materii. Rzeczy zaś duchowe i cielesne nie mogą mieć uczestnictwa w tej samej materii, gdyż substancje duchowe są zupełnie niematerialne, jak wykazano w II Ks. Jest więc niemożliwym, by ciało ludzkie przemieniło się w substancję duchową.

Dalej. Jeśli ciało ludzkie przemieni się w substancję duchową, to albo przemieni się na taką substancję duchową, którą jest dusza, albo w jakąś inną substancję. Jeśli się przemieni na taką samą substancję, to po zmartwychwstaniu byłaby w człowieku tylko sama dusza, tak samo jak i przed zmartwychwstaniem. Nie zmieniłby się więc stan człowieka przez zmartwychwstanie. Jeśli zaś przejdzie w inną substancję duchową, wynikałoby stąd, że z dwóch substancyj duchowych powstałoby coś jednego co do natury, a to jest zupełnie niemożliwe, gdyż każda substancja duchowa istnieje sama przez się.

Podobnie też jest niemożliwym, by ciało człowieka po zmartwychwstaniu było na kształt powietrza, lub podobne do wiatru.

Ciało człowieka, czy jakiegokolwiek zwierzęcia musi bowiem mieć określony kształt i w całości i w częściach. Ciało zaś, mające określony kształt, musi być przez siebie samo ograniczone, kształt bowiem jest czymś, co jest objęte granicą, lub granicami; powietrze zaś nie jest ograniczone przez siebie samo, lecz ograniczają je granice czegoś drugiego. Jest więc niemożliwym, by ciało człowieka po zmartwychwstaniu było ciałem powietrznym, lub podobnym do wiatru.

Oprócz tego. Ciało człowieka zmartwychwstającego musi posiadać zmysł dotyku, nie ma bowiem zwierzęcia bez tego zmysłu. Jeżeli zaś zmartwychwstający jest człowiekiem, musi być zwierzęciem. Ciało powietrzne nie może zaś mieć zmysłu dotyku, jak go nie może też mieć ciało niezłożone. Ciało bowiem, będąc podmiotem zmysłu dotyku, musi pośredniczyć w odbieraniu wrażeń jakości dotykalnych, i by było do nich w możności, jak powiada Filozof, w księdze De Anima. Jest więc niemożliwym, by ciało człowieka zmartwychwstającego było podobnym do powietrza lub wiatru.

Widzimy więc stąd, że nie może ono być też ciałem niebieskim.

Ciało człowieka bowiem i każdego zwierzęcia musi móc odbierać wrażenia zmysłu dotyku, jak to już powiedziano. Ciało niebieskie nie może zaś mieć takiej własności, nie jest ono bowiem ani ciepłym, ani zimnym, ani wilgotnym, ani suchym, ani niczym podobnym, czy to aktualnie, czy w możności, jak tego dowiedziono w I De Caelo. A zatem ciało człowieka zmartwychwstającego nie będzie ciałem niebieskim.

Co więcej. Ciała niebieskie są niezniszczalne i nie można zmienić ich naturalnego układu. Z natury należy im się zaś kształt okrągły, jak tego dowiedziono w II De Caelo et Mundo. Nie jest więc możliwym, by przyjęły kształt, który z natury należy się ciału ludzkiemu. Nie jest więc możliwym, by ciała zmartwychwstających miały naturę ciał niebieskich.

Przekład: Summa filozoficzna (Contra gentiles), Kraków 1930 do 1935, staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.