Przejdź do treści
Chrześcijańska Rzeczywistość

I, q. 39, a. 6

Czy można orzekać osoby o imionach istotnościowych

Zarzut pierwszy. Wydaje się, że o imionach istotnościowych konkretnych, nie można orzekać osób, jak na przykład mówi się Bóg jest trzema osobami lub jest Trójcą. To zdanie bowiem jest fałszywe: człowiek jest wszelkim człowiekiem, gdyż nie można go sprawdzić do żadnego z podmiotów, ani bowiem Sokrates nie jest wszelkim człowiekiem, ani Platon ani żaden inny. Lecz podobnie, tego zdania Bóg jest Trójcą, nie można sprawdzić dla żadnego z podmiotów natury boskiej, ani bowiem Ojciec nie jest Trójcą, ani Syn, ani Duch święty. Zatem fałszywym jest to zdanie Bóg jest Trójcą.

Zarzut drugi. Oprócz tego nie orzeka się rzeczy niższych o wyższych nad nie, chyba orzekając przypadłościowo, na przykład gdy się mówi zwierzę jest człowiekiem, przydarza się bowiem zwierzęciu, że jest człowiekiem. Lecz to imię Bóg tak ma się do trzech osób, jak wspólne do rzeczy niższych, jak mówi Damascen (De Fide Orth. lib. III, cap. IV). Zatem wydaje się, że nie można orzekać imion osób o tym imieniu Bóg, jak tylko przypadłościowo.

Lecz przeciwnym jest co mówi Augustyn w Kazaniu o Wierze: Wierzymy, iż jeden Bóg jest jedną Trójcą imienia bożego.

Odpowiadam, że jak już powiedziano w paragrafie poprzednim, chociaż nie można imion osobowych lub przymiotników odnoszących się do cech, orzekać o istotności, można jednak orzekać rzeczowniki, dla rzeczowej tożsamości istotności i osoby. Istotność zaś boża jest rzeczowo tożsamościowa nie tylko z jedną osobą ale i z trzema. Stąd można o istotności orzekać jedną osobę i dwie i trzy, jak na przykład, gdy mówimy istotnością jest Ojciec i Syn i Duch św. A ponieważ to imię Bóg samo przez się ma tę własność, że się je podstawia za istotność, jak powiedziano (w par. 4) dlatego, jak to zdanie jest prawdziwym istotność jest trzema osobami, tak prawdziwym jest zdanie Bóg jest trzema osobami.

Odpowiedź na pierwszy zarzut. Jak powyżej powiedziano (par. 4) to imię człowiek samo przez się ma własność, że się je podkłada za osobę, lecz za naturę wspólną stoi tylko wtedy, gdy się coś do niego doda. I dlatego fałszywym jest zdanie człowiek jest wszelkim człowiekiem, gdyż go nie można sprawdzić dla żadnego podmiotu. Lecz to imię Bóg samo przez się bierze się za istotność. Stąd, choć dla żadnego z podmiotów natury boskiej nie jest prawdziwym zdanie Bóg jest Trójcą, jest jednak prawdziwym dla istotności. A nie zważając na to Porretanus zaprzeczył temu zdaniu (Comment. in lib. II, Boet. de Trin.).

Odpowiedź na drugi zarzut. Gdy się mówi Bóg lub istotność boża jest Ojcem, orzeka się tożsamościowo, nie zaś jak coś niższego o wyższym; w Bogu bowiem nie ma powszechnego i szczegółowego. Stąd jak samo przez się jest prawdziwym zdanie Ojciec jest Bogiem, tak i to Bóg jest Ojcem, a żadnym sposobem przypadłościowo.

Przekład: Summa teologiczna, Kraków 1927 do 1933, tłumaczona staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.