I, q. 39, a. 7
Czy osobom należy przypisywać imiona istotnościowe jako oznaczające swoistą właściwość
Zarzut pierwszy. Wydaje się, że nie należy przypisywać Osobom imion istotnościowych, jako oznaczających swoistą własność. Należy bowiem w rzeczach bożych unikać tego, co może narażać na błąd we wierze, jak bowiem mówi Hieronim słowa wymówione bez należytego zastanowienia, narażają na herezję. Lecz przypisywać komuś jako szczególną właściwość to, co jest wspólne trzem Osobom, może narażać na błąd we wierze, ponieważ można rozumieć, że albo tylko stosują się do tej osoby, której się je przypisuje jako szczególną właściwość, albo że się do niej bardziej stosują, niż do innych. Zatem nie należy przymiotów istotnościowych przypisywać jako szczególne właściwości Osobom.
Zarzut drugi. Oprócz tego, przymioty istotnościowe, oznaczone abstrakcyjnie, oznaczają sposobem formy. Lecz jedna osoba do drugiej nie ma się jak forma, skoro forma nie rozróżnia się w podłożu od tego, czyją jest formą. Zatem przymiotów istotnościowych, zwłaszcza oznaczonych abstrakcyjnie, nie należy przypisywać jako szczególnej właściwości Osobom.
Zarzut trzeci. Oprócz tego, swoista właściwość jest pierwej, niż rzecz posiadająca swoistą właściwość, swoista właściwość bowiem należy do pojęcia rzeczy, posiadającej swoistą właściwość. Lecz przymioty istotnościowe, według sposobu rozumienia, są pierwej niż osoby, jak powszechne jest pierwej od swoistego. Zatem przymiotów istotnościowych nie należy uważać za szczególną właściwość.
Lecz przeciwnym jest co mówi Apostoł (1 Kor 1, 24): Chrystusa mocą Bożą i mądrością Bożą.
Odpowiadam, że było rzeczą odpowiednią dla objawienia wiary, przypisać jako szczególną właściwość Osobom własności istotnościowe. Chociaż bowiem nie można udowodnić Trójcy Osób, jak powyżej powiedziano, jest jednak odpowiednim, by ją objaśniać przez rzeczy więcej widoczne. Własności istotnościowe zaś są jaśniejsze dla naszego rozumu, niż własności swoiste Osób; ponieważ do poznania własności istotnościowych możemy dojść z pewnością ze stworzeń, z których czerpiemy poznanie, nie możemy zaś dojść do poznania własności osobowych, jak powyżej powiedziano. Jak więc dla okazania Osób boskich używamy podobieństwa śladu, lub obrazu znalezionego w stworzeniach, tak i własności istotnościowych. I to okazanie Osób przez własności istotnościowe nazywa się apropriacja. Można zaś dwojako okazać Osoby boskie przez własności istotnościowe. Jednym sposobem drogą podobieństwa, jak na przykład te rzeczy, które należą do rozumu przypisuje się jako swoistą właściwość Synowi, który pochodzi sposobem rozumu, jako Słowo. Drugim sposobem drogą braku podobieństwa, tak moc przypisuje się jako swoistą właściwość Ojcu, jak mówi Augustyn, dlatego, że u nas, ojcowie zwykle są słabi ze starości, byśmy czegoś podobnego w Bogu nie podejrzewali.
Odpowiedź na pierwszy zarzut. Nie w ten sposób przypisuje się jako swoistą właściwość własności istotnościowe Osobom, by się twierdziło, jakoby do nich wyłącznie należały; lecz celem ujawnienia Osób drogą podobieństwa lub braku podobieństwa, jak powiedziano w tekście artykułu. Stąd tedy nie wynika żaden błąd wiary, lecz raczej okazanie prawdy.
Odpowiedź na drugi zarzut. Gdyby własności istotnościowe w ten sposób jako swoistą właściwość przypisywano Osobom, jakoby były ich wyłączną własnością, wynikałoby, że jedna osoba miałaby się do drugiej w stosunku formy. A to wyklucza Augustyn w VII de Trin. (cap. I), okazując, że Ojciec nie jest mądrym mądrością, którą zrodził, jakoby Syn jedynie był mądrością; by w ten sposób tylko Ojciec i Syn razem mogli być nazwani mądrym, nie zaś Ojciec bez Syna. Lecz Syn nazywa się mądrością Ojca, ponieważ jest mądrością z Ojca, który jest mądrością, każdy bowiem jest mądrością sam z siebie, a razem obaj jedną mądrością. Stąd Ojciec nie jest mądrym mądrością, którą zrodził, lecz mądrością, która jest Jego istotnością.
Odpowiedź na trzeci zarzut. Chociaż własność istotnościowa według właściwego pojęcia, jest pierwej od Osoby, według naszego sposobu rozumienia, jednak nic nie przeszkadza, by, o ile posiada pojęcie rzeczy posiadającej swoistą własność, swoista własność Osoby była pierwej od rzeczy posiadającej swoistą własność. Jak barwa późniejszą jest od ciała, o ile jest ciałem, pierwej jest jednak naturalnie od ciała białego, o ile jest białym.
Przekład: Summa teologiczna, Kraków 1927 do 1933, tłumaczona staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.