Przejdź do treści
Chrześcijańska Rzeczywistość

Dlaczego greckie słowo pistis w Nowym Testamencie oznacza coś więcej niż tylko „wiarę” i co jego znaczenie jako „wierności” zmienia w odczytywaniu Pisma Świętego?

Oto jak A Greek-English Lexicon of the New Testament and Other Early Christian Literature (powszechnie znane jako BDAG) definiuje greckie słowo używane w pismach Nowego Testamentu:

πίστις, εως, ἡ (Hez., Hdt.+; o zakresie znaczeniowym od subiektywnej ufności po obiektywną podstawę zaufania). 1 to, co budzi zaufanie i wiarę a stan bycia kimś, w kim można pokładać zaufanie, wierność, niezawodność, lojalność, zobowiązanie (Ksen., An. 1, 6, 3; 3, 3, 4; Arystot., Eth. Eud, 7, 2, 1237b, 12; Polib. 7, 12, 9; 38, 1, 8 i in.; Herodian 2, 14, 4 i in.; SIG 675, 22; OGI 557, 16; PTebt 27, 6; 51 [II w. p.n.e.]; POxy 494, 9; 705, 32; inne pap. M-M. s.v.; Ps 32,4Bo we dnie i w nocy ociężała nademną ręka twoja: nawróciłem się w nędzy mojéj, gdy tkwi ciernie.; Prz 12,22Brzydkością są Panu wargi kłamliwe: a którzy się wiernie obchodzą, podobają mu się.; Józef Flawiusz, Ant. 2, 61; TestAsh 7:7) z κρίσις i ἔλεος Mt 23,23Biada wam, Doktorowie i Pharyzeuszowie obłudnicy! iż dawacie dziesięcinę z miętki i z anyżu i z kminu, a opuściliście, co ważniejszego jest w zakonie, sąd i miłosierdzie i wiarę. To było trzeba działać, a owego nie opuszczać.. (Przeciwst. ἀπιστία jak Hez., Op. 370) τὴν πίστιν τοῦ θεοῦ καταργεῖν udaremniać wierność/zobowiązanie Boga (por. Ps 32,4Bo we dnie i w nocy ociężała nademną ręka twoja: nawróciłem się w nędzy mojéj, gdy tkwi ciernie.; Oz 2,22A ziemia wysłucha pszenicę i wino i oliwę: a te wysłuchają Jezrahela.) Rz 3,3Bo cóż, jeźli niektórzy nie uwierzyli? Azaż niedowiarstwo ich w niwecz obróci wiarę Bożą?. πᾶσαν π. ἐνδείκνυσθαι ἀγαθήν okazywać całą dobrą wiarę (wierność) Tyt 2,10Nie zdradzając, ale we wszystkiem dobrą wierność pokazując, aby naukę Zbawiciela naszego Boga we wszystkiem ozdobili. (por. BGU 314, 19 μετὰ πίστεως ἀγαθῆς). Z innymi cnotami Ga 5,22A owoc Ducha jest miłość, wesele, pokój, cierpliwość, dobrotliwość, dobroć, nieskwapliwość, (o πίστις, πραΰτης por. Syr 45,4Uczynił go świętym w wierze i w cichości jego, i wybrał go ze wszelkiego ciała.; 1,27). Z ὑπομονή 2 Tes 1,4Tak, iż i my sami przechwalamy się z was w kościelech Bożych z cierpliwości waszéj i wiary i we wszelkiem prześladowaniu waszem i w uciskach, które odnosicie.. τὴν πίστιν τετήρηκα zachowałem wierność lub lojalność (πίστιν τηρεῖν jak Polib. 6, 56, 13; 10, 37, 5; Józef Flawiusz, Bell. 2, 121; 6, 345; OGI 339, 46f; IBM III, 587b, 5f [Dssm., LO 262=LAE 309, zwł. przypis 3]) 2 Tm 4,7Potykaniem dobrem potykałem się, zawodum dokonał, wiaręm zachował., choć według niektórych należałoby to zaliczyć do punktu 3 poniżej. Zob. także 1c poniżej. b uroczysta obietnica bycia wiernym i lojalnym, zapewnienie, przysięga, przyrzeczenie (Ksen., Cyr. 7, 1, 44; 8, 8, 3, Hell. 1, 3, 12; Diodor Sycylijski 14, 9, 7; Appian, Bell. Civ. 4, 86 §362 méμεγάλας πίστεις ἔδωκεν=uroczyste zapewnienia; 3 Mach 3,10; Józef Flawiusz, Ant. 12, 382) τὴν πρώτην πίστιν ἠθέτησαν 1 Tm 5,12Mając potępienie, iż pierwszą wiarę złamały. (zob. także ἀθετέω 1 i por. CIA app. [Wünsch, Praef. s. xv] o kobiecie, która πρώτη ἠθέτησεν τὴν πίστιν wobec swojego męża). Por. Ap 2,3I masz cierpliwość i znaszałeś dla imienia mego, a nie ustałeś.. (BDAG, edited and revised by Frederick W. Danker [University of Chicago Press, Fourth Edition, Chicago, IL 2021], s. 726; wyróżnienie moje)

Przytaczam teraz konkretne przykłady, w których słowo pistis może oznaczać jedynie wierność, lojalność, oddanie:

„Gdy pytałem moich doradców, jak to osiągnąć, Haman, który wyróżnia się wśród nas roztropnością i odznacza niezmienną życzliwością oraz stałą wiernością...” Grecka Księga Estery 3, Dodatek B: List króla, 13,3-4, New Revised Standard Version Updated Edition (NRSVUE)

„Gdy te sprawy były porządkowane, wroga plotka została rozpowszechniona przeciwko ludowi przez tych, którzy knuli przeciwko nim zło... Żydzi jednak nadal zachowywali życzliwość i niezachwianą lojalność wobec dynastii...” 3 Księga Machabejska 3,2-4 NRSVUE

„Posłał więc do nich pismo tej treści: Król Demetriusz przesyła pozdrowienia narodowi żydowskiemu: Ponieważ zachowaliście z nami przymierza i trwaliście w naszej przyjaźni... Dlatego teraz trwajcie nadal w wierności wobec nas...” 1 Księga Machabejska 10,25-27I napisał im w te słowa: Król Demetrius narodowi Żydowskiemu zdrowia. Brenton's LXX

Cytuję dwa inne przekłady tego samego wersetu:

„Jeśli więc nadal pozostaniecie nam wierni, dobrze was wynagrodzimy.” 1 Księga Machabejska 10,27A teraz trwajcie jeszcze zachować nam wiarę, a oddamy wam dobrym za to, coście nam uczynili, Good News Translation (GNT)

„Dlatego teraz trwajcie nadal w dochowywaniu nam wierności, a wynagrodzimy was dobrymi rzeczami...” Douay-Rheims 1899 American Edition (DRA)

Dalsza lektura

Abraham: Usprawiedliwiony przez wierność