Przejdź do treści
Chrześcijańska Rzeczywistość

Księga II, Rozdział 17

Że stwarzanie nie jest ruchem ani zmianą

Po wykazaniu tego, jest rzeczą jasną, że działanie Boga, które jest bez materii uprzednio istniejącej i nazywa się stwarzaniem, nie jest ani ruchem, ani zmianą, we właściwym słowa tego znaczeniu.

Każdy ruch bowiem lub zmiana jest aktem czegoś, co jako takie istnieje w możności (III Phys.). W tej czynności zaś nic nie istnieje uprzednio w możności, co by czynność przyjęło, jak to powyżej wykazano (R. XVI). Nie jest więc ona ani ruchem, ani zmianą.

Podobnie. Przedmioty krańcowe ruchu lub zmiany, podpadają pod ten sam porządek; czy to dlatego, że należą do jednego rodzaju, jak na przykład rzeczy przeciwne, jak to widać w ruchu wzrastania lub zmiany i przemienienia miejscowego, czy to dlatego, że uczestniczą w jednej możności materii, jak na przykład brak i forma, w rodzeniu i rozkładzie. Żadnej zaś z tych rzeczy nie można stosować do stwarzania; nie ma tam bowiem możności, ani też niczego należącego do tego samego rodzaju, co by istniało uprzednio przed stwarzaniem, jak tego dowiedziono. Nie ma w nim więc ani ruchu, ani zmiany.

Oprócz tego. W każdej zmianie lub ruchu musi być coś, co inaczej jest ustosunkowane teraz i poprzednio, okazuje to bowiem sama nazwa zmiany (V Phys.). Gdzie zaś zostaje powołana do bytu cała substancja rzeczy, tam nie może jedna i ta sama rzecz być w rozmaity sposób ustosunkowana, nie byłaby bowiem powołaną do bytu, lecz przypuszczałoby się ją uprzednio przed powołaniem do bytu. Stwarzanie nie jest więc zmianą.

Dalej. Ruch lub zmiana musi co do trwania wyprzedzać to, co powstaje przez zmianę lub ruch; być dokonanym, jest bowiem początkiem spoczynku i kresem ruchu. Musi więc wszelka zmiana być ruchem, lub kresem ruchu, który odbywa się kolejno. I stąd nie ma tego, co się staje, gdyż póki ruch trwa, coś się staje, ale go jeszcze nie ma, w samym zaś kresie ruchu, w którym się zaczyna spoczynek, już się nic nie staje, tylko zostało uczynione. W stwarzaniu zaś tak być nie może, gdyby bowiem samo stwarzanie było uprzednio jako ruch lub zmiana, należałoby z góry przypuszczać jakiś podmiot, a to sprzeciwia się pojęciu stwarzania. Stwarzanie więc nie jest ruchem ani zmianą.

Przekład: Summa filozoficzna (Contra gentiles), Kraków 1930 do 1935, staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.