Przejdź do treści
Chrześcijańska Rzeczywistość

Księga II, Rozdział 18

W jaki sposób rozwiązuje się zarzuty przeciw stwarzaniu

Widać stąd słabe stanowisko tych, którzy zwalczają stwarzanie argumentami wziętymi z natury ruchu lub zmiany, mówiąc na przykład, że stwarzanie, tak jak inne ruchy lub zmiany muszą odbywać się w jakimś podmiocie, oraz, że niebyt musi się zamienić na byt, jak ogień zamienia się w powietrze.

Stwarzanie nie jest bowiem zmianą, ale zależnością samą bytu stworzonego od pierwiastka, który go wywołuje. I w ten sposób należy do rodzaju stosunku. Stąd nic nie przeszkadza, by stwarzanie było w stworzeniu jako w podmiocie.

Wydaje się jednak, że stwarzanie jest pewną zmianą tylko odnośnie do naszego sposobu poznawania; o tyle mianowicie, że nasz rozum przyjmuje, iż jedna i ta sama rzecz najpierw nie istnieje, a potem istnieje.

Jest jednak jasnym, że jeśli stwarzanie jest pewnym stosunkiem, to jest jakąś rzeczą; i ani nie jest niestworzonym, ani też nie stwarza go inny stosunek. Skoro bowiem skutek stworzony zależy rzeczowo od stwarzającego, musi tego rodzaju stosunek być jakąś rzeczą. Każdą zaś rzecz Bóg powołuje do bytu (R. XV). Każda więc otrzymała byt od Boga. Nie jest jednak stworzoną przez inne stwarzanie, niż pierwsze stworzenie, o którym mówimy, że przez nie zostało stworzone. Przypadłości bowiem i formy, jak nie istnieją same przez się, tak się też i same przez się nie stwarzają, skoro stwarzanie jest spowodowaniem bytu; lecz jak istnieją w czymś drugim, tak zostają stworzone, gdy i inne rzeczy zostają stworzone. Oprócz tego. Stosunku nie odnosi się do innego stosunku, gdyż w ten sposób postępowałoby się w nieskończoność, lecz odnosi się go do niego samego, gdyż zasadniczo jest stosunkiem. Nie potrzeba więc istnienia innego stwarzania, które by stwarzało samo stwarzanie i postępowania w ten sposób w nieskończoność.

Przekład: Summa filozoficzna (Contra gentiles), Kraków 1930 do 1935, staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.