Przejdź do treści
Chrześcijańska Rzeczywistość

Księga II, Rozdział 24

Że Bóg działa według swojej mądrości

Okazuje się z tego co powiedziano, że Bóg wywołuje skutki podług Swej mądrości.

Wolę bowiem pobudza do działania jakieś poznanie; poznane bowiem dobro jest przedmiotem woli. Bóg zaś działa przez wolę, jak to wykazano. Skoro więc w Bogu jest tylko poznanie rozumowe, i niczego nie rozumie inaczej, jak rozumiejąc Siebie, Którego rozumieć znaczy być mądrym; wynika stąd, że Bóg działa we wszystkim według Swej mądrości.

Podobnie. Wszelki czynnik wywołuje skutek podobny sobie. Stąd musi wszelki czynnik działać przez to, przez co ma podobieństwo do swego skutku, jak na przykład ogień ogrzewa sposobem swego ciepła. Lecz w każdym czynniku działającym przez wolę, jako takim, istnieje podobieństwo do jego skutku, według poznania rozumowego; gdyby bowiem podobieństwo skutku czynnika działającego z wolnej woli było tylko według skłonności natury, wywierałby on tylko jeden skutek, gdyż naturalny powód jednego jest tylko jeden. Każdy więc działający z wolnej woli wywołuje skutek według pojęcia swego rozumu. Bóg zaś działa przez wolę, jak to wykazano. Bóg więc mądrością Swego rozumu powołuje rzeczy do bytu.

Co więcej. Według Filozofa w I Metaph., porządkowanie jest rzeczą mędrca, porządkowanie bowiem niektórych rzeczy może się odbywać tylko przez poznanie stosunku i proporcji rzeczy, przyporządkowanych do siebie nawzajem i do czegoś wyższego, co jest ich celem; wzajemne bowiem przyporządkowanie do siebie rzeczy istnieje dla przyporządkowania ich do celu. Poznawanie zaś stosunków i proporcji rzeczy do siebie jest właściwością tylko tego, który ma rozum; sądzić zaś o rzeczach według najwyższej przyczyny, jest rzeczą mądrości (I Metaph.). I w ten sposób musi wszelkie porządkowanie odbywać się za pomocą mądrości kogoś rozumnego. Stąd też w mechanice, tych, którzy kierują porządkiem budowy, nazywa się mędrcami tej sztuki. Rzeczy zaś, które Bóg do bytu powołał, mają wzajemny porządek, nie przypadkowy, gdyż jest ten sam zawsze, albo przeważnie. I tak jest jasnym, że Bóg powołał rzeczy do bytu przez porządkowanie ich. Bóg więc przez Swą mądrość powołał rzeczy do bytu.

Co więcej. Te rzeczy, które pochodzą od woli, są albo rzeczami, które można uczynić, jak akty cnót, które są doskonałościami działającego; albo też przechodzą na zewnętrzną materię i nazywają się rzeczami, które można utworzyć. I stąd jest jasnym, że rzeczy stworzone są jakoby utworzone przez Boga. Uzasadnieniem zaś rzeczy, które mają być utworzone, jest sztuka, jak mówi Filozof VI Ethic. Przyrównuje się więc wszystkie rzeczy stworzone do Boga, jak wytwory sztuki do ich twórcy. Lecz twórca powołuje do bytu wytwory swej sztuki porządkiem swej mądrości i rozumu. I Bóg zatem utworzył wszystkie stworzenia przez porządek swego rozumu.

Potwierdza to także powaga boska. Powiedziano bowiem w (Ps 104, 24): Wszystkoś w mądrości uczynił, i (Prz 3, 19): Pan mądrością ugruntował ziemię.

Przez to zaś usuwa się błąd tych, którzy mówili, że wszystko, bez żadnego uzasadnienia, zależy od prostej woli bożej.

Przekład: Summa filozoficzna (Contra gentiles), Kraków 1930 do 1935, staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.