Przejdź do treści
Chrześcijańska Rzeczywistość

Księga II, Rozdział 71

Że dusza bezpośrednio łączy się z ciałem

Z tego co powiedziano, można wnioskować, że dusza łączy się bezpośrednio z ciałem, i że nie potrzeba przyjąć czegoś pośredniego, coby łączyło duszę z ciałem, czy obrazy zmysłowe jak powiada Awerroes, czy władze duszy, jak mówią inni, lub nawet duch cielesny, jak jeszcze inni powiedzieli.

Wykazano bowiem, że dusza łączy się z ciałem jako jego forma. Forma zaś łączy się z materią bez czegokolwiek pośredniego, samo przez się bowiem, a nie przez coś drugiego jest właściwością formy, by była czynem tego ciała. Nie ma więc też niczego, coby z materii i formy czyniło coś jednego, jak tylko czynnik sprowadzający możność do czynu, jak tego dowodzi Arystoteles w VIII Metaph., materia i forma mają się bowiem jak czyn do możności.

Można jednak powiedzieć, że jest coś pośredniego między duszą i ciałem, choć nie odnośnie do bytu, jednak odnośnie do poruszania i powstawania. Co do poruszania mianowicie, gdyż w ruchu, którym dusza porusza ciała, jest pewien porządek rzeczy poruszanych i rzeczy poruszających. Dusza bowiem wykonuje wszystkie swoje czynności przez swe władze; stąd za pośrednictwem władzy porusza ciałem; i dalej członkami za pośrednictwem ducha i wreszcie jednym organem za pośrednictwem drugiego organu. W drodze powstawania zaś skłonności do formy wyprzedzają formę w materii, chociaż są późniejsze co do bytu. Stąd też skłonności ciała, które sprawiają, że może ono zostać we właściwy sobie sposób udoskonalone taką formą, można nazwać pośrednimi między duszą a ciałem.

Przekład: Summa filozoficzna (Contra gentiles), Kraków 1930 do 1935, staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.