Przejdź do treści
Chrześcijańska Rzeczywistość

Księga II, Rozdział 93

Że do jednego gatunku nie należy wiele substancyj oddzielonych

Z tego co powiedziano powyżej o tych substancjach, można wykazać, że nie ma wielu substancyj oddzielonych w jednym gatunku.

Wykazano bowiem powyżej, że substancja oddzielona jest to pewna treść, istniejąca sama przez się. Gatunkiem zaś rzeczy jest to, co oznacza definicja, ta bowiem jest znakiem treści rzeczy. Stąd treść istniejąca sama przez się jest gatunkiem istniejącym sam przez się. Nie może więc istnieć wiele substancyj oddzielonych, jeśli nie istnieje wiele gatunków.

Dalej. Rzeczy, które są identyczne co do gatunku, a różnią się co do liczby, posiadają materię; różnica bowiem pochodząca od formy wprowadza różnorodność gatunku, różnica zaś pochodząca od materii, wprowadza różnorodność co do liczby. Substancje oddzielone nie mają zaś w ogóle materii, ani takiej, która by była ich częścią, ani takiej, z którą by się łączyły jako formy. Jest więc niemożliwym, by ich było więcej w jednym gatunku.

Co więcej. W rzeczach zniszczalnych istnieje wiele osobników w jednym gatunku na to, by natura gatunku, która nie może być wiecznie zachowaną w jednym osobniku, została zachowaną w kilku osobnikach; stąd też wśród ciał niezniszczalnych istnieje tylko jeden osobnik w jednym gatunku. Natura zaś substancji oddzielonej może zostać zachowaną w jednym osobniku, dlatego, że są one niezniszczalne, jak to wykazano powyżej. Nie musi więc istnieć wiele osobników wśród tych substancyj tego samego gatunku.

Podobnie. To co w rzeczach jest własnością gatunku, jest szlachetniejszym od tego, co jest pierwiastkiem wyosabniającym, istniejącym poza pojęciem gatunku. A zatem więcej szlachetności dodaje wszechświatowi powiększenie ilości gatunków, niż powiększenie ilości osobników w jednym gatunku. Doskonałość wszechświata polega zaś przede wszystkim na substancjach oddzielonych. Bardziej więc odpowiada doskonałości wszechświata, by istniało wiele różnych gatunków, niż by istniała wielka liczba osobników w tym samym gatunku.

Oprócz tego. Substancje oddzielone są doskonalsze od ciał niebieskich. A w ciałach niebieskich z powodu ich doskonałości znachodzimy tylko jednego osobnika w jednym gatunku; czy to dlatego, że każde z nich składa się z całej materii swego gatunku, czy dlatego, że w jednym osobniku mieści się doskonale moc gatunku, mająca wypełnić we wszechświecie to, na co ten gatunek został ustanowiony, jak to przede wszystkim widać w słońcu i księżycu. Tym bardziej więc i wśród substancyj oddzielonych znachodzi się tylko jeden osobnik w jednym gatunku.

Przekład: Summa filozoficzna (Contra gentiles), Kraków 1930 do 1935, staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.