Przejdź do treści
Chrześcijańska Rzeczywistość

Księga II, Rozdział 94

Że substancja oddzielona i dusza nie należą do jednego gatunku

Z tego, co powiedziano, można dalej wykazać, że dusza nie należy do tego samego gatunku co substancje oddzielone.

Większą jest bowiem różnica pomiędzy duszą ludzką a substancją oddzieloną, niż pomiędzy jedną substancją oddzieloną a drugą. Lecz wszystkie substancje oddzielone różnią się między sobą gatunkiem, jak to wykazano. Tym bardziej zatem różni się substancja oddzielona od duszy gatunkiem.

Co więcej. Każda rzecz posiada właściwy sobie byt wedle pojęcia swego gatunku; rzeczy bowiem mające różny sposób bycia, należą też do różnych gatunków. Byt zaś duszy ludzkiej i byt substancji oddzielonej nie należą do jednego pojęcia, w życiu bowiem substancji oddzielonej nie może uczestniczyć ciało, tak jak może uczestniczyć w bycie duszy ludzkiej, która co do bytu łączy się z ciałem jak forma z materią. Dusza ludzka różni się więc co do gatunku od substancji oddzielonych.

Co więcej. To, co samo przez się ma gatunek, nie może należeć do tego samego gatunku, jak to, co nie ma gatunku samo przez się, lecz jest częścią gatunku. Substancja oddzielona ma zaś gatunek sama przez się, dusza zaś go nie ma, lecz jest częścią gatunku ludzkiego. Niemożliwym jest zatem, by dusza należała do tego samego gatunku co substancje oddzielone, chyba może, jeśli człowiek należy do tego samego gatunku co te substancje, co oczywiście jest niemożliwe.

Oprócz tego. Gatunek rzeczy poznaje się z właściwego jej działania; działanie bowiem wykazuje moc, a ta okazuje istotność. Działaniem zaś właściwym dla substancji oddzielonej i dla duszy rozumnej jest rozumienie. Sposób zaś rozumienia substancji oddzielonej jest całkowicie odmienny od sposobu rozumienia duszy; dusza bowiem rozumie przez to, że czerpie poznanie z obrazów zmysłowych, czego nie czyni substancja oddzielona, gdyż nie ma organów cielesnych, w których muszą istnieć obrazy zmysłowe. A zatem dusza ludzka i substancja oddzielona nie należą do jednego gatunku.

Przekład: Summa filozoficzna (Contra gentiles), Kraków 1930 do 1935, staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.