Przejdź do treści
Chrześcijańska Rzeczywistość

Księga III, Rozdział 111

Że stworzenia rozumne podlegają Opatrzności bożej w pewien szczególny sposób

Z tego co powyżej ustaliliśmy, wynika jasno, że Opatrzność boża rozciąga się na wszystkie rzeczy. Należy jednak zauważyć, że istnieje pewien szczególny rodzaj opatrzności, odnoszący się bardziej niż do innych stworzeń do natur intelektualnych i rozumnych. Przewyższają one bowiem inne stworzenia i co do doskonałości natury i co do godności celu. Co do doskonałości natury dlatego, że tylko stworzenie rozumne ma władzę nad swymi czynami i wolność woli w działaniu; inne zaś stworzenia raczej zostają skierowane do właściwych sobie czynności, niż by same się do nich kierowały, jak wynika z tego, co powiedziano. Co do godności celu zaś dlatego, że jedynie stworzenie rozumne dosięga przez swe działanie ostatecznego celu wszechświata, mianowicie przez poznanie i miłość Boga; inne zaś stworzenia mogą dosięgnąć celu ostatecznego tylko przez pewne uczestniczenie w podobieństwie do tego celu. Istnieją zaś różne rodzaje działania; odpowiednio do różnorodności celów i podmiotów, które działaniu podlegają; i tak w sztuce mamy różne działania, odpowiednio do różnych celów i różnych materyj; inaczej bowiem działa lekarz, gdy ma usunąć chorobę, a inaczej gdy ma utrzymać zdrowie, a inaczej wobec ciał o różnych temperamentach. I podobnie w rządzeniu państwem należy trzymać się różnego porządku, odpowiednio do różnorodnych warunków, w których się znajdują ci, którzy rządom podlegają i odpowiednio do różnych przeznaczeń, do których zostają skierowani; na przykład inaczej należy rozporządzić żołnierzami, by ich przygotować do walki, a inaczej rzemieślnikami, by mogli wykonywać swe rzemiosło. Tak więc inny jest rodzaj porządku według którego stworzenia rozumne podlegają Opatrzności bożej, a inny jest porządek, według którego jej podlegają inne stworzenia.

Przekład: Summa filozoficzna (Contra gentiles), Kraków 1930 do 1935, staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.