Księga III, Rozdział 118
Że prawo boże obowiązuje człowieka do prawdziwej wiary
Z tego co powiedziano widać, że prawo boże obowiązuje ludzi do prawdziwej wiary.
Jak bowiem początkiem cielesnej miłości jest patrzenie okiem ciała, tak też początkiem miłości duchowej musi być widzenie umysłowe duchowego przedmiotu miłości. Widzenie zaś tego duchowego przedmiotu miłości, którym jest Bóg, na tym świecie jest nam dostępne tylko przez wiarę, dlatego, że przewyższa on rozum naturalny, a zwłaszcza, o ile szczęśliwość nasza polega na cieszeniu się nim. A zatem musi nas prawo boże wprowadzać w prawdziwą wiarę.
Podobnie. Prawo boże kieruje człowieka do tego, by całkowicie poddał się Bogu. Lecz jak człowiek poddaje Bogu swą wolę przez miłość, tak też poddaje swój rozum przez wiarę. Ale nie przez wiarę w coś fałszywego, Bóg bowiem, który jest prawdą, nie może człowiekowi podawać niczego fałszywego; stąd, gdy ktoś wierzy w coś fałszywego, nie wierzy Bogu. A zatem do prawdziwej wiary kieruje ludzi prawo boże.
Co więcej. Kto błądzi odnośnie do istotności rzeczy nie zna owej rzeczy; na przykład gdyby ktoś spostrzegł zwierzę nierozumne i wziął je za człowieka, nie znałby człowieka. Inaczej by zaś było, gdyby pobłądził co do jakichś jego przypadłości. Lecz w rzeczach złożonych, ten kto błądzi odnośnie do pierwiastków istotnościowych, choćby nie znał rzeczy istotnościowo, to jednak zna ją pod pewnym względem; jak na przykład gdyby uważał, że człowiek jest zwierzęciem nierozumnym, poznaje go odnośnie do jego rodzaju. Jednakowoż w rzeczach niezłożonych nie może się to zdarzyć i każdy błąd całkowicie wyklucza poznanie rzeczy. Bóg zaś jest w najwyższym stopniu niezłożony. Kto więc błądzi odnośnie do tego, co się odnosi do Boga, nie zna Boga; jak gdy ktoś wierzy, że Bóg jest ciałem, w żaden sposób Boga nie zna, lecz poznaje co innego zamiast Boga. Wedle tego zaś jak się coś poznaje, tak też się to kocha i tego pragnie. Kto więc błądzi w tym, co się odnosi do Boga, ani Boga kochać nie może, ani Go pragnąć jako celu. Skoro więc prawo boże zmierza ku temu, by ludzie kochali i pragnęli Boga, trzeba, by prawo boże obowiązywało człowieka do prawdziwej wiary w Boga.
Co więcej. Tak się ma fałszywe zdanie w zagadnieniach umysłowych, jak się ma zło, przeciwne cnocie w zagadnieniach moralnych; dobrem bowiem rozumu jest prawda. Lecz należy to do prawa bożego, by zabraniało zła. A zatem należy do niego także, by usuwać fałszywe zdania o Bogu i o sprawach bożych.
Stąd powiedziano (Hbr 11, 6): „Bez wiary niepodobna jest spodobać się Bogu”. I w ks. Powt. Prawa (Pwt 6, 4), przed podaniem przepisów prawa, podana jest najpierw prawdziwa wiara w Boga, mianowicie: „słuchaj Izraelu, Pan, Bóg nasz, to Pan jest jedyny”.
W ten sposób usuwamy błąd tych, którzy twierdzą, że obojętnym jest dla zbawienia człowieka, w jakiej kto wierze służy Bogu.
Przekład: Summa filozoficzna (Contra gentiles), Kraków 1930 do 1935, staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.