Przejdź do treści
Chrześcijańska Rzeczywistość

Księga III, Rozdział 124

Że małżeństwo powinno być związkiem jednego mężczyzny z jedną niewiastą

Należy rozważyć, że jak widzimy, w instynkcie wszystkich zwierząt, które się łączą w pary, leży, iż nie znoszą tu współzawodnictwa, i nieraz z tego powodu powstaje walka. Dla wszystkich zwierząt jest jedna wspólna tego przyczyna, każde zwierzę bowiem chce swobodnie tej przyjemności używać, podobnie jak i przyjemności pożywania pokarmu; swobodzie przeszkadza zaś, gdy do jednej samicy zbliża się wielu, lub naodwrót, jak i w wolności używania pokarmu przeszkadza jednemu zwierzęciu, gdy drugie zwierzę rzuca się na pożywienie, którego ono pragnie. I stąd dla tych dwóch przyczyn zwierzęta walczą. U człowieka jest tu zaś szczególna przyczyna, jak bowiem powiedziano, człowiek z natury pragnie być pewnym swego potomstwa, a to byłoby wykluczone, gdyby nie było związku jednego mężczyzny z jedną niewiastą. Z naturalnego więc instynktu pochodzi związek jednego mężczyzny z jedną niewiastą.

Lecz tu należy rozważyć różnicę. Że bowiem jedna niewiasta nie ma obcować z wielu mężczyznami, co do tego słuszne są oba powyższe argumenty. Lecz odnośnie do tego, by jeden mężczyzna nie obcował z wielu niewiastami, nie jest słuszny drugi argument, nie jest bowiem przeciwnym zapewnieniu sobie potomstwa, gdy jeden mężczyzna żyje z wieloma niewiastami. Nie jest tu jednak słuszny pierwszy argument; jak bowiem usuniętą jest swoboda obcowania, jeżeli jest współzawodnictwo drugiego mężczyzny, tak też usuwa tę swobodę dla niewiasty współzawodnictwo innych niewiast. I dlatego, ponieważ pewność posiadania potomstwa jest głównym dobrem, którego się żąda od małżeństwa, żadne prawo i żaden zwyczaj ludzki nie pozwalał na to, by jedna niewiasta miała wielu mężów. Było to uważane za złe nawet u dawnych Rzymian, o których opowiada Maksymus Waleriusz, którzy uważali, że nawet dla niepłodności nie należy zrywać węzła małżeńskiego.

Podobnie. U każdego gatunku zwierząt, u których ojciec troszczy się o potomstwo, jeden samiec żyje zawsze tylko z jedną samicą, jak to widzimy u wszystkich ptaków, które razem karmią pisklęta; nie potrafiłby bowiem jeden samiec pomagać wielu samicom. Wśród zwierząt zaś, u których samiec nie troszczy się o potomstwo, mamy związki z wielu samicami, i samicy z wielu samcami, jak to widzimy u psów, kur i tak dalej. Ponieważ zaś spośród wszystkich zwierząt, człowiek najbardziej się troszczy o swoje potomstwo, jest rzeczą jasną, że dla człowieka jest naturalnym, by jeden mężczyzna wiązał się z jedną niewiastą, a jedna niewiasta z jednym mężczyzną.

Co więcej. Przyjaźń polega na pewnej równości. Jeśli więc nie wypada, by niewiasta miała więcej mężów, dlatego, że to sprzeciwia się zapewnieniu sobie potomstwa, a wolno by było mężczyźnie mieć kilka żon, nie byłoby przyjaźni z wolnej woli między żoną a mężem, lecz jakby niewolnicza. I to też potwierdza doświadczenie, gdzie bowiem mężczyzna ma kilka żon, tam żony są uważane za służebnice.

Oprócz tego. Gorącej przyjaźni nie można mieć z wielu osobami, jak to widać u Filozofa w VIII Etyki. Jeżeli więc żona ma tylko jednego męża, a mąż ma wiele żon, nie będzie z obu stron równości w przyjaźni. Nie będzie więc przyjaźni z wolnej woli, tylko niejako służebna.

Co więcej. Jak to powiedziano, należy tak uporządkować małżeństwo ludzi, jak tego wymagają dobre obyczaje. Sprzeciwia się to zaś dobrym obyczajom, by jeden mąż miał wiele żon, wynika stąd bowiem niezgoda w rodzinie, jak tego dowodzi doświadczenie. Nie jest więc słusznym, by jeden mąż miał wiele żon.

Dlatego też powiedziano w Ks. Rodzaju (Rdz 2, 24): będą dwoje w jednym ciele.

W ten sposób odrzuca się zwyczaj tych, którzy mają wiele żon; oraz zdanie Platona, który przyjmował, że żony powinny być wspólne. Za tym zdaniem poszedł w Nowym Testamencie Mikołaj, jeden z siedmiu diakonów.

Przekład: Summa filozoficzna (Contra gentiles), Kraków 1930 do 1935, staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.