Przejdź do treści
Chrześcijańska Rzeczywistość

Księga III, Rozdział 142

Że nie wszystkie nagrody i kary są równe

Skoro sprawiedliwość boża wymaga, by dla zachowania równości wśród rzeczy, za grzech wymierzana była kara, a za dobre uczynki nagroda, trzeba, jeśli są stopnie w uczynkach cnotliwych i w grzechach, jak to wykazano, by także były stopnie nagród i kar. Inaczej bowiem nie byłaby zachowaną równość, gdyby ten, kto więcej zgrzeszył, nie otrzymał większej kary, a ten który lepiej czynił, nie otrzymał większej nagrody; przy odpłacie bowiem wydaje się, że z tego samego powodu rozróżnia się między dobrem i złem, co między dobrem i lepszym, a złem i gorszym.

Oprócz tego. Na tym polega równość sprawiedliwości rozdzielczej, by oddawać rzeczy nierówne tym, wśród których nie ma równości. Nie byłoby to więc sprawiedliwą odpłatą dokonaną przy pomocy kar i nagród, gdyby wszystkie nagrody i wszystkie kary były równe.

Co więcej. Nagrody i kary przedstawiają prawodawcy na to, by ludzi pociągnąć od zła ku dobremu, jak wynika z tego, co powiedziano. Należy zaś nie tylko ludzi pociągać do dobra i odwodzić od zła, lecz należy także dobrych zachęcać, by byli lepszymi, a złych odwodzić od większego zła. Tak by zaś nie było, gdyby nagrody i kary były równe. Nagrody i kary nie powinny zatem być równe.

Co więcej. Podobnie jak przez naturalną dyspozycję jest dana rzecz przysposobiona do przyjęcia formy, tak też przez uczynki dobre i złe przysposabia się dany człowiek do kar i nagród. Taki zaś jest porządek, ustanowiony w rzeczach przez opatrzność bożą, że doskonalszą formę otrzymuje to, co jest lepiej do niej przysposobione. Według zatem różnorodności dobrych i złych uczynków, powinna być różnorodność kar i nagród.

Podobnie. Przewaga w złych i dobrych czynach zachodzi dwojako: jednym sposobem co do liczby, gdy jeden człowiek od drugiego ma więcej dobrych lub złych czynów; drugim sposobem według jakości czynów, o ile jeden od drugiego jest lepszy, lub gorszy. Przewadze co do liczby uczynków powinna odpowiadać przewaga nagród lub kar, inaczej na sądzie boskim nie byłoby odpłaty za wszystko co człowiek czyni, gdyby pewne złe uczynki pozostały nieukarane, a niektóre dobre niewynagrodzone. Z tego samego powodu przewadze odnośnie do nierówności uczynków, odpowiada nierówność nagród i kar.

Dlatego powiedziano w (Pwt 25, 2): „Według wielkości winy będzie miara razów”. U Izajasza zaś (Iz 27, 8) powiedziano: „W mierze przeciwko mierze, gdy odrzucona będzie, osądzę ją”.

W ten sposób usuwa się błąd tych, którzy mówią, że w przyszłym życiu wszystkie nagrody i kary są równe.

Przekład: Summa filozoficzna (Contra gentiles), Kraków 1930 do 1935, staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.