Księga III, Rozdział 151
Że łaska poświęcająca powoduje w nas miłość Bożą
Z tego, co powiedziano, okazuje się jasno, że przez pomoc bożą łaski poświęcającej człowiek może miłować Boga.
Łaska poświęcająca jest bowiem w człowieku skutkiem miłości bożej (R. poprzedni). Wydaje się zaś, że właściwym skutkiem miłości bożej w człowieku jest miłość ku Bogu. Główną intencją miłującego jest bowiem uzyskanie wzajemnej miłości; ku temu bowiem przede wszystkim dąży jego wysiłek, by pozyskać miłość ukochanego; a jeżeli się to nie spełni, musi miłość ustać. Skutkiem łaski poświęcającej jest więc w człowieku miłość ku Bogu.
Co więcej. Wśród rzeczy, które mają jeden cel, musi być pewna jedność, odnośnie do tego, że są do owego celu skierowane; stąd też obywatele w państwie połączeni są zgodą, ze względu na dobro państwa; i żołnierze muszą się złączyć w szyku bojowym i działać zgodnie, by osiągnąć zwycięstwo, które jest wspólnym celem. Celem ostatecznym zaś, do którego człowieka doprowadza pomoc łaski bożej, jest oglądanie Boga w Jego istotności, co jest właściwe Bogu samemu; i tak tego ostatecznego dobra Bóg człowiekowi udziela. Nie może więc człowiek osiągnąć tego celu, jeżeli nie złączy się z Bogiem jednością woli. To zaś jest właściwym skutkiem miłości: właściwością przyjaciół jest bowiem chcieć i nie chcieć tych samych rzeczy, i z tych samych się cieszyć i smucić (IX Ethic). Przez łaskę poświęcającą człowiek staje się więc miłującym Boga, przez nią bowiem zostaje skierowanym do celu, w którym mu Bóg daje uczestnictwo.
Co więcej. Skoro cel i dobro jest przedmiotem właściwym pożądania czy uczucia, musi łaska poświęcająca, która człowieka kieruje do ostatecznego celu, udoskonalać przede wszystkim uczucia. Główną zaś doskonałością uczuć jest miłość. Że tak jest, widzimy stąd, że każde poruszenie uczucia pochodzi od miłości, pragniemy bowiem i spodziewamy się i cieszymy tylko ze względu na dobro miłowane; i podobnie unikamy, obawiamy się, smucimy lub gniewamy, tylko z powodu tego, co jest przeciwne dobru umiłowanemu. Głównym więc skutkiem łaski poświęcającej jest, że człowiek miłuje Boga.
Podobnie. Forma, przez którą dana rzecz jest skierowana do jakiegoś celu, upodabnia w pewien sposób ową rzecz do celu; na przykład ciało, przez formę ciężkości, nabywa podobieństwa i zgodności do miejsca, ku któremu z natury się porusza. Wykazano zaś (R. poprzedni), że łaska poświęcająca jest w człowieku pewną formą, która go kieruje do ostatecznego celu, którym jest Bóg. Przez łaskę otrzymuje więc człowiek podobieństwo do Boga. Podobieństwo jest zaś przyczyną miłości; Każde zwierzę miłuje sobie podobne (Syr 13, 19). Przez łaskę zatem staje się człowiek miłośnikiem Boga.
Oprócz tego. Do doskonałości działania potrzeba, by praca była wytrwała i szybka. To zaś przede wszystkim sprawia miłość, dla której nawet rzeczy trudne wydają się lekkimi. Skoro więc przez łaskę poświęcającą, czynności człowieka muszą się udoskonalać, jak wynika z tego, co powiedziano (R. poprzedni), musi ta sama łaska powodować w nas miłość.
Dlatego mówi Apostoł (Rz 5, 5): miłość boża rozlana jest w sercach naszych przez Ducha świętego, który nam jest dany. Chrystus Pan obiecał także tym, którzy go miłują, że go będą oglądać, mówiąc (J 14, 21): Kto mnie miłuje, będzie miłowany od Ojca mego, i ja go miłować będę i objawię mu siebie samego.
Wynika stąd, że łaska, która kieruje do celu oglądania Boga, sprawia w nas miłość Boga.
Przekład: Summa filozoficzna (Contra gentiles), Kraków 1930 do 1935, staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.