Księga III, Rozdział 153
Że łaska boża powoduje w nas nadzieję
W ten sam sposób można udowodnić, że łaska boża musi w nas powodować nadzieję przyszłej szczęśliwości.
Miłość drugich pochodzi bowiem w człowieku od miłości do siebie samego, jako że człowiek przyjaciela uważa za drugiego siebie (IX Ethic.). Kochamy się zaś, o ile pragniemy dla siebie dobra; drugich zaś kochamy, o ile pragniemy dla nich dobra. Musi więc miłość własnego dobra pobudzić człowieka do miłości dobra innych. Przez to więc, że się człowiek spodziewa od drugiego dobra, jest na drodze pokochania tego, od którego się spodziewa dobra, dla niego samego; kocha się bowiem kogoś dla niego samego, gdy się pragnie dla niego dobra, nawet bez żadnej własnej korzyści. Skoro więc łaska poświęcająca sprawia w człowieku to, że kocha Boga dla Niego samego, (R. CLI), wynika stąd zatem, że także przez łaskę pokłada człowiek nadzieję w Bogu. Z przyjaźni zaś, przez którą ktoś kocha drugiego, jak siebie samego, bez względu na własny pożytek, wynika jednak wiele innych korzyści, jako że przyjaciel pomaga przyjacielowi, jak sobie samemu. Trzeba zatem, gdy kogoś kochamy, i wiemy, że wzajemnie jesteśmy kochani, byśmy w nim pokładali nadzieję. Łaska zaś w ten sposób sprawia, iż człowiek staje się miłośnikiem Boga, że poucza go przez wiarę, iż Bóg go już uprzednio umiłował, według słów (1 J 4, 10): W tym jest miłość, nie jakobyśmy my umiłowali Boga, ale iż on pierwszy umiłował nas. Z daru łaski wynika zatem, że człowiek pokłada nadzieję w Bogu. Wynika stąd także, że jak nadzieja przygotowuje człowieka do prawdziwej miłości Boga, tak też naodwrót, przez miłość zostaje człowiek umocniony w nadziei.
Co więcej. Każdy kto kocha, pragnie połączyć się z przedmiotem ukochanym, jak tylko to jest możliwe. Dlatego nie ma nic milszego dla przyjaciół, jak żyć razem. Jeżeli więc przez łaskę człowiek kocha Boga, musi w nim powstać pragnienie złączenia się z Bogiem, o ile to tylko jest możliwe. Wiara zaś, którą sprawia łaska, (Rozdz. poprzedni) mówi, że jest możliwe zjednoczenie człowieka z Bogiem, w doskonałym posiadaniu Go, na czym polega szczęśliwość. Pragnienie tego posiadania jest zatem w człowieku wynikiem miłości Boga. Lecz pragnienie czegoś jest ciężarem dla duszy pragnącego, jeżeli nie ma nadziei osiągnięcia tej rzeczy. Było zatem rzeczą słuszną, by łaska, która w człowieku sprawia miłość Boga i wiarę, sprawiała w nim także nadzieję osiągnięcia przyszłego szczęścia.
Podobnie. W tych rzeczach, które są skierowane do jakiegoś upragnionego celu, gdy ukaże się jakaś trudność, pociechę daje nadzieja osiągnięcia celu; jak na przykład znosi się chętnie gorycz lekarstwa dla nadziei osiągnięcia zdrowia. W drodze naszej zaś, którą zdążamy ku szczęśliwości, będącej celem wszystkich naszych pragnień, grozi nam wiele trudności; cnota bowiem, przez którą się dochodzi do szczęśliwości, odnosi się do rzeczy trudnych. (II Ethic). Ażeby więc człowiek łatwiej i prędzej zdążał ku szczęśliwości, koniecznym było dla niego, by posiadał nadzieję osiągnięcia szczęśliwości.
Oprócz tego. Nikt nie porusza się ku celowi, który uważa za niemożliwy do osiągnięcia. Aby więc ktoś poruszał się ku jakiemuś celowi, trzeba, aby uważał ten cel za możliwy do osiągnięcia, a to sprawia nadzieja. Skoro więc łaska kieruje człowieka do ostatecznego celu szczęśliwości, było rzeczą potrzebną, by łaska wzbudziła w człowieku nadzieję osiągnięcia szczęśliwości.
Dlatego powiedziano w I liście św. Piotra (1 P 1, 3–4): Odrodził nas ku nadziei żywej... ku dziedzictwu nieskazitelnemu... na niebiosach dla was zachowanemu. A (Rz 8, 24) czytamy: nadzieją jesteśmy zbawieni.
Przekład: Summa filozoficzna (Contra gentiles), Kraków 1930 do 1935, staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.