Przejdź do treści
Chrześcijańska Rzeczywistość

Księga III, Rozdział 162

Że Bóg nie jest dla nikogo przyczyną grzechu

Chociaż Bóg niektórych grzeszników nie nawraca, lecz jak na to zasługują, zostawia ich w ich grzechach, to jednak nie jest przyczyną ich grzechów.

Ludzie bowiem grzeszą przez to, że zbaczają od Boga, który jest ostatecznym celem, jak wynika z tego, co powiedziano powyżej. Skoro zaś każdy czynnik działa dla własnego i właściwego mu celu, jest niemożliwym, by Bóg swoim działaniem odwracał kogoś od ostatecznego celu, którym jest On sam. Jest więc niemożliwym, by Bóg był przyczyną czyjegoś grzechu.

Podobnie Dobro nie może być przyczyną zła. Lecz grzech jest złem dla człowieka, sprzeciwia się bowiem dobru właściwemu człowiekowi, które polega na tym, by żyć wedle rozumu. Jest więc niemożliwym, by Bóg był dla kogokolwiek przyczyną grzechu.

Oprócz tego. Wszelka mądrość i dobroć człowieka pochodzi od mądrości i dobroci bożej, jako pewne Jej podobieństwo. Sprzeciwia się to zaś mądrości i dobroci ludzkiej, by stać się przyczyną grzechu dla kogoś. Tym bardziej więc sprzeciwia się to mądrości i dobroci bożej.

Co więcej. Wszelki grzech pochodzi od jakiejś ułomności w najbliższym czynniku, a nie pochodzi od wpływu pierwszego czynnika; jak na przykład ułomność kulenia pochodzi od defektu w nodze, a nie we władzy poruszającej. Najbliższym zaś czynnikiem grzechu ludzkiego jest wola. Ułomność grzechu pochodzi więc od woli człowieka, a nie od Boga, który jest pierwszym czynnikiem; od Boga jednak pochodzi wszystko, co należy do doskonałości czynności w akcie grzechu.

Dlatego powiedziano (Syr 15, 12): „Nie mów: On mnie w błąd wprowadził, bo Mu nie potrzeba bezbożnych ludzi”. A niżej w. 21 dodaje: „Nikomu nie rozkazał źle czynić i nie dał żadnemu czasu na grzeszenie”. U Jakuba zaś (Jk 1, 13) powiedziano: „Żaden gdy bywa kuszony, niech nie mówi, że od Boga bywa kuszony. Albowiem Bóg nie jest kusicielem złych”.

W Piśmie św. są jednak takie miejsca, z których się wydaje, że Bóg dla niektórych ludzi jest przyczyną grzechu. Powiedziano bowiem w Ks. Wyjścia (Wj 10, 1), jak zatwardził serce faraona i sług jego i u Izajasza (Iz 6, 10): „Zaślep serce ludu tego a uszy jego obciąż, aby snadź nie widział oczyma swymi... a nawróciłby się i uzdrowiłbym go”. Także Izajasz (Iz 63, 17) mówi: „Czemuś nas Panie dopuścił błądzić z dróg Twoich; zatwardziłeś serca nasze, abyśmy się Ciebie nie bali”. Do Rzymian zaś (Rz 1, 28) powiedziano: „Bóg podał ich w umysł bezrozumny, aby czynili to co nie przystoi”. Wszystkie te słowa należy rozumieć w ten sposób, że niektórym ludziom Bóg nie udziela pomocy do uniknięcia grzechu, a niektórym ludziom jej udziela.

Tej pomocy zaś udziela nie tylko przez to, że wlewa łaski, lecz także przez to, że strzeże człowieka zewnętrznie, przez co z opatrzności bożej usuwane zostają okazje do grzechu, a złagodzone to, co podnieca do grzechu. Wspomaga zaś Bóg człowieka przeciw grzechom naturalnym światłem rozumu, i innymi dobrami naturalnymi, których mu udziela. Gdy zaś odbiera niektórym tę pomoc, odpowiednio do ich zasług, według wymogów Swej sprawiedliwości, mówi się, że ich zatwardza lub zaślepia, lub innymi tego rodzaju wyrażeniami się to wypowiada, jak powyżej przytoczono.

Przekład: Summa filozoficzna (Contra gentiles), Kraków 1930 do 1935, staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.