Przejdź do treści
Chrześcijańska Rzeczywistość

Księga III, Rozdział 37

Że ostateczna szczęśliwość człowieka polega na kontemplacji Boga

Jeśli więc ostateczna szczęśliwość człowieka nie polega na rzeczach zewnętrznych, które nazywamy dobrami losu, ani na dobrach ciała, ani na dobrach duszy odnośnie do jej części zmysłowej, ani odnośnie do jej części umysłowej, gdy chodzi o akty cnót moralnych, ani odnośnie do cnót intelektualnych, należących do działania, mianowicie sztuki i roztropności; wynika więc stąd, że ostateczna szczęśliwość człowieka polega na kontemplacji prawdy.

Tylko ta czynność bowiem jest właściwa człowiekowi, i żadne spośród innych zwierząt w niej nie uczestniczy.

Nie jest ona także skierowana do żadnego innego celu, gdyż szuka się kontemplacji prawdy dla niej samej.

Przez tę czynność także łączy się człowiek z tym, co jest od niego wyższe, przez upodobnienie się do niego; spośród czynności ludzkich tylko ta bowiem znajduje się w Bogu i w substancjach oddzielonych.

Tą czynnością wchodzi człowiek także w styczność z wyższymi istotami, poznając je w pewien sposób.

Przy tej czynności także najbardziej sobie człowiek sam wystarcza, gdyż mało potrzebuje do niej pomocy od rzeczy zewnętrznych.

Wydaje się także, że do tej czynności wszystkie inne czynności ludzkie zostają skierowane jako do celu. Do doskonałości kontemplacji potrzeba bowiem, by ciało było wolne od potrzeb i do tego służą wszystkie rzeczy potrzebne do życia, wykonane jakąś sztuką. Potrzeba do niej także spokoju od poruszeń namiętności, do którego się dochodzi przez cnoty moralne i przez roztropność; i spokoju od przeszkód zewnętrznych, do którego prowadzą wszystkie urządzenia życia społecznego. I tak, jeśli się nad tym zastanowimy, wszystkie, jak się wydaje, zajęcia ludzkie, służą tym, którzy oddają się kontemplacji prawdy.

Nie jest zaś możliwym, by ostateczna szczęśliwość człowieka polegała na kontemplacji, opierającej się na rozumieniu pierwszych zasad, która jest najmniej doskonałą, skoro jest najpowszechniejszą i zawiera w możności poznanie rzeczy; jest ona też początkiem a nie końcem nauk człowieka i posiadamy ją z natury, a nie nabywamy przez poszukiwanie prawdy. Nie polega też na naukach odnoszących się do najmniejszych rzeczy, szczęśliwość bowiem powinna być w tych czynnościach umysłu, które odnoszą się do najszlachetniejszych przedmiotów umysłu. Wynika stąd zatem, że ostateczna szczęśliwość ludzka polega na kontemplacji mądrości, odnoszącej się do rozważania rzeczy bożych.

Drogą indukcji widać stąd także, co powyżej dowiedziono argumentami, że ostateczna szczęśliwość człowieka polega tylko na kontemplacji Boga.

Przekład: Summa filozoficzna (Contra gentiles), Kraków 1930 do 1935, staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.