Przejdź do treści
Chrześcijańska Rzeczywistość

Księga III, Rozdział 60

Że ci, którzy oglądają Boga, widzą w Nim wszystko równocześnie

Ponieważ dowiedziono (Rozdział poprzedni), że rozum stworzony, oglądając substancję bożą, poznaje w samej substancji Boga wszystkie gatunki rzeczy, a skoro wszystko, co się widzi w jednym gatunku, musi się widzieć równocześnie i jednym wejrzeniem, gdyż widzenie związane jest z pierwiastkiem widzenia, wynika więc stąd, że rozum, który widzi substancję bożą, musi oglądać wszystko nie kolejnie, lecz równocześnie.

Podobnie. Najwyższa i doskonała szczęśliwość natury rozumnej polega na oglądaniu Boga, jak tego powyżej dowiedziono. (Rozdział 50). Szczęśliwość nie jest zaś czymś habitualnym, lecz czymś aktualnym, gdyż jest ostateczną doskonałością i ostatecznym celem. Te rzeczy więc, które widzimy przez oglądanie substancji bożej, przez którą posiadamy szczęśliwość, oglądamy wszystkie aktualnie. A zatem nie oglądamy jednej wcześniej, drugiej później.

Co więcej. Każda rzecz spoczywa wtedy, gdy dojdzie do swego ostatecznego celu. Wszelki ruch bowiem dąży do zdobycia celu. Ostatecznym celem rozumu jest zaś oglądanie substancji bożej, jak to powyżej okazano. (Tamże). Rozum więc, który ogląda substancję bożą, nie porusza się od jednego przedmiotu poznania do drugiego. Wszystko więc, co poznaje przez to widzenie, rozważa naraz aktualnie.

Co więcej. W substancji bożej poznaje rozum wszystkie gatunki rzeczy, jak wynika z tego, co powiedziano. (Rozdział poprzedni). Niektóre rodzaje mają zaś nieskończoną ilość gatunków, na przykład liczb, figur i proporcyj. Rozum więc ogląda w substancji bożej nieskończoną ilość rzeczy. Nie mógłby zaś ich wszystkich oglądać, gdyby ich nie widział równocześnie, gdyż niepodobna jest przejść tego, co nieskończone. (I Poster). Musi więc rozum, wszystko, co ogląda w substancji bożej, oglądać równocześnie.

Stąd powiada Augustyn w XV De Trin. (Rozdział XVI): Nie będą wówczas myśli nasze niestałe, przechodząc od jednej rzeczy do drugiej, lecz wszystko, co będziemy wiedzieć, będziemy widzieć jednym wejrzeniem.

Przekład: Summa filozoficzna (Contra gentiles), Kraków 1930 do 1935, staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.