Księga III, Rozdział 61
Że ten, kto ogląda Boga, staje się uczestnikiem życia wiecznego
Z tego co powiedziano, wynika, że przez powyższe widzenie rozum stworzony staje się uczestnikiem życia wiecznego.
Wieczność bowiem różni się od czasu tym, że czas istnieje w pewnej kolejności, wieczność zaś cała równocześnie. Wykazano zaś już, że w powyższym widzeniu nie ma żadnej kolejności, lecz wszystko, co się przez nie ogląda, widzi się równocześnie i jednym wejrzeniem. Widzenie to zatem dokonuje się w pewnym uczestnictwie w wieczności. Widzenie to zaś jest pewnym życiem: czynność bowiem rozumu jest pewnym życiem. Przez to widzenie staje się więc rozum stworzony uczestnikiem życia wiecznego.
Podobnie. Czynności otrzymują gatunek od swych przedmiotów. Przedmiotem zaś powyższego widzenia jest substancja boża, jako taka, a nie, jako jakiś obraz stworzony, jak tego powyżej dowiedziono. Byt zaś substancji bożej jest w wieczności, lub raczej jest samą wiecznością. A zatem i powyższe widzenie jest uczestnictwem w wieczności.
Dalej. Jeśli jakaś czynność odbywa się w czasie, będzie to albo dlatego, że pierwiastek tej czynności jest w czasie, jak na przykład czynności rzeczy naturalnych są czasowe, albo dla kresu czynności, jak na przykład czynności substancji duchowych będących ponad czasem, które one wykonują na rzeczach podległych czasowi. Powyższe zaś widzenie nie jest w czasie, ze strony tego, co się widzi, jest to bowiem substancja wieczna. Ani ze strony tego, przez co się widzi, gdyż jest także substancją wieczną. Ani też ze strony widzącego, którym jest rozum, a którego byt nie podlega czasowi, gdyż jest niezniszczalny, jak tego powyżej dowiedziono. Widzenie owo odbywa się więc przez uczestniczenie w wieczności, jako że całkowicie przewyższa czas.
Co więcej. Dusza rozumna stworzona jest na pograniczu wieczności i czasu, jak powiedziano w księdze de Causis, i jak wynika z tego, co powiedziano, gdyż jest ostatnią w porządku istot rozumnych, a jednak substancja jej wywyższona jest ponad materię cielesną i od niej nie zależy. Lecz czynność jej, odnośnie do tego, że się łączy z rzeczami niższymi, będącymi w czasie, jest czasowa. A zatem to jej działanie, przez które się łączy z rzeczami wyższymi, będącymi ponad czasem, uczestniczy w wieczności. Takim jest zaś przede wszystkim widzenie, którym ogląda substancję bożą. A zatem, przez tego rodzaju widzenie dostępuje uczestnictwa w wieczności, i z tego samego powodu każdy inny rozum stworzony, który ogląda Boga.
Dlatego Chrystus Pan mówi (J 17, 3): A ten jest żywot wieczny, aby poznali Ciebie, samego Boga prawdziwego.
Przekład: Summa filozoficzna (Contra gentiles), Kraków 1930 do 1935, staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.