Księga III, Rozdział 79
Że wyższe substancje rozumne rządzą niższymi.
Skoro wśród stworzeń rozumnych jedne są wyższe od drugich, jak wynika z tego co powiedziano powyżej (Ks. II, R. XCI, XCV), muszą też wyższe natury rozumne rządzić niższymi.
Co więcej. Władze ogólniejsze poruszają władzami poszczególnymi, jak to powiedziano (R. poprzedni). Wyższe zaś natury rozumne mają formy ogólniejsze, jak to wykazano powyżej (Ks. II, R. XCVIII). Rządzą one zatem niższymi naturami rozumnymi.
Podobnie. Władza rozumna, bliższa początku, zawsze rządzi tą władzą rozumną, która jest od niego bardziej oddalona. Widzimy to zarówno w naukach spekulatywnych, jak praktycznych, tę bowiem naukę spekulatywną, która czerpie od innej nauki zasady, opierając na nich swe dowodzenia, nazywa się zależną od niej nauką; a nauka praktyczna, która jest bliższą celu, będącego podstawą w rzeczach praktycznych (II Ethic.), jest wyższą odnośnie do tych, które są odleglejsze od celu. Skoro więc niektóre substancje rozumne są bliższe pierwszemu początkowi, mianowicie Bogu, jak to wykazano w Drugiej Księdze (R. XCV), będą one rządzić innymi.
Co więcej. Wyższe substancje rozumne doskonalej przyjmują wpływ mądrości bożej, każdy bowiem przyjmuje coś według swojego sposobu. Mądrość boża rządzi zaś wszystkimi rzeczami. Te rzeczy więc, które bardziej uczestniczą w mądrości bożej, muszą rządzić owymi, które w niej mniej uczestniczą. A zatem wyższe substancje rozumne rządzą niższymi.
Nazywa się zatem wyższe duchy i aniołami, o ile rządzą niższymi duchami, przez to, że im coś oznajmiają, gdyż aniołów nazywa się posłami, i ministrami, przez to, że swym działaniem wykonują, nawet w rzeczach cielesnych, porządek opatrzności bożej, minister jest bowiem niejako ożywionym narzędziem, według Filozofa (I Polit). I dlatego powiedziano w Psalmie (Ps 104, 4): Uczyniłeś wiatry anioły swoimi, a sługi twoje ogniem palącym.
Przekład: Summa filozoficzna (Contra gentiles), Kraków 1930 do 1935, staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.